Het is winter, er nadert een ster

Jagers in de sneeuw (1565) Pieter Bruegel de Oude
Mogelijk op het idee gebracht door de film Don't look up van regisseur Adam McKay keek ik naar Melancholia van regisseur Lars von Trier uit 2011.

Tijdens de opening verschijnt Kirsten Dunst in beeld. Ze oogt zwaar depressief. Achter haar zien we vogels uit de lucht vallen. Zal het door de griep komen? Als de camera uitzoomt, blijkt ze bij zee in een weidse parkachtige tuin te staan met daarin een reusachtige zonnewijzer.

Het volgende beeld is het schilderij Jagers in de sneeuw van Pieter Bruegel de Oude, het wordt door vuur verteerd. Daarna nadert een ster onze planeet.

Alles komt goed in het voorjaar.


Gaat dat zien: IJswee van Okki Poortvliet

IJswee Okki Poortvliet
Ter gelegenheid van het Noordelijk Film Festival schrijf ik voor de cultuurbijlage van Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant over de documentaire IJswee van Okki Poortvliet. IJswee is volgende week in Leeuwarden te zien, maar draait nu reeds in het CBK Rensenpark in Emmen.

Poortvliet (Emmen, 1999) legde voor haar eindexamen aan Academie Minerva vast hoe leden van de ijsvereniging van Odoorn de winter van 2020/2021 beleven. Tijdens het NFF dingt ze naar twee prijzen in de Noorderkroon-competitie: die van beste lange documentaire en van grootste jonge talent.

Er is heel veel goed aan IJswee. Zoals om te beginnen de vorm. Poortvliet maakte in feite twee films: een documentaire over de ijsvereniging met daarin animaties, beelden uit het familie-archief en ook nog eens de korte kunstfilm De ijsteller. Deze vertelt over een man die het verlangen naar (schaats)ijs op een extreme manier ervaart.

De beelden van de kunstfilm zijn in de IJswee-documentaire verwerkt, maar in het Rensenpark is De ijsteller ook zelfstandig te zien, als onderdeel van een installatie met tekeningen, een wervingsposter voor crowfunding, prints, onderzoeksmateriaal, medailles, een glijplank en zelfs een loket voor koek-en-zopie.

De kern van de docu bestaat uit interviewfragmenten met leden van de vereniging in hun alledaagse omgeving, afgewisseld met beelden van gebeurtenissen rond Schoonmeer, de ijsbaan in het bos bij Odoorn. Aanvankelijk lijkt het treurigheid en weemoed troef en worden vooral herinneringen opgehaald, maar in februari 2021 valt alsnog de vorst in en herleeft de vereniging.

Gaat dat zien, in Leeuwarden of in Emmen waar IJswee nog tot en met 14/11 kan worden bezocht.


Nieuw festival, volledig gewijd aan de poëziefilm

Banner Nederlands Poezie Festival
Via een omweg ontving ik post over een nieuw filmfestival: Het Nederlands Poëziefilm Festival. Het evenement, opgezet door Hans Heesen en Helmie Stil, speelt zich 6 november af in de Luxor-bioscoop in Zutphen

Vertoond worden zeventig films gebaseerd op gedichten van onder anderen Delphine Lecompte, Tsead Bruinja, Ester Naomi Perquin, Remco Campert, Heidi Koren, Dean Bowen en Moya De Feyter. Voorst zijn er speciale programma’s gewijd aan Tom America (zie hieronder), Pat van Boeckel, Sjaan Flikweert en Rauwkost Collective.

Op het programma staan verder het beste van Zebra Poetry Film Festival Berlijn en Motionpoems USA, animatiefilms, scholierenfilms naar gedichten van en optredens van Iduna Paalman, Ingmar Heytze, Naomi Montroos en Wout Waanders, presentaties van Stichting Granate en Feest der Poëzie en gesprekken met filmmakers.

Uiteraard wordt ook een award uitgereikt: de Nederlands Poëziefilm Festival Prijs voor de beste Nederlandse Poëziefilm van het afgelopen jaar. In de jury zitten Lemuel de Graav, Adriana Ivanova, Nafiss Nia en Merijn Schipper. Zie verder deze link.

 


Over 'Oranje. Hoe een klein dorp groot kan zijn'

Oranje. Hoe een klein dorp groot kan zijn
In de bioscoop van cultuurmausoleum DNK te Assen woonde ik woensdagavond de première bij van Oranje. Hoe een klein dorp groot kan zijn, een documentaire van regisseur Sander Francken over de periode dat in het dorp Oranje aan het Oranjekanaal ineens honderden asielzoekers kwamen te wonen.

De 150 dorpelingen werden in 2014 volledig overvallen door de komst van de tijdelijke bewoners, helemaal toen het verhaal de ronde deed dat 1400 vluchtelingen zouden neerstrijken in een asielzoekerscentrum bij wat bekend staat als voorheen Speelstad Oranje. Het werden er uiteindelijk 600. In 2017 waren ze allemaal weer verdwenen.

Francken vertelde na afloop van de première dat er geen script en geen budget aan zijn film ten grondslag hebben gelegen. Hij was door producent Robbert van Lanschot gevraagd in Oranje te komen filmen, financiering en montage was van latere zorg. Uiteindelijk hebben de gemeente Midden-Drenthe en de provincie samen met Van Lanschot de portemonnee getrokken.

Hoewel Oranje vorig jaar op het Noordelijk Film Festival in Leeuwarden in de Noorderkroon-competitie werd bekroond als 'beste documentaire' zou ik het geen heel goede film willen noemen. Naar mijn mening blijven te veel vragen over de komst en het vertrek van de asielzoekers onbeantwoord en is er te weinig 'focus'. Daarbij is de film ook nog eens te lang: anderhalf uur.

Graag had ik bijvoorbeeld vernomen hoe de recreatiehuisjes bij Speelstad Oranje destijds in beeld zijn gekomen als opvangplek en welke rol de burgemeester en wethouders van Midden-Drenthe daarbij hebben gespeeld. Is er voor betaald? Zijn ze gedwongen door toenmalig staatssecretaris Klaas Dijkhoff? In plaats daarvan waren er niet altijd even samenhangende beelden van verhitte vergaderingen in de Tweede Kamer en het gemeentehuis in Beilen.

Het verhaal van Oranje is het verhaal van meer dorpen met asielzoekers: aanvankelijk is er veel angst en weerstand, later blijkt het allemaal enorm mee te vallen en hadden de gasten best langer mogen blijven. Waarom het na twee jaar alweer voorbij was, wordt niet verklaard. Wie weet wordt morgen bekendgemaakt dat in Oranje een dezer dagen honderden Afghanen kunnen worden ondergebracht.

Gelukkig komen er in de documentaire echte mensen voor. Zoals Walid Khatba en zijn gezin. Francken filmde deze violist uit Syrië ook nadat hij Oranje moest verlaten en uiteindelijk via een kazerne Nijmegen in Duitsland is neergestreken. Daar heeft hij inmiddels een plek gekregen bij een orkest terwijl zijn vrouw arts aan de slag is gegaan – iets wat in Nederland blijkbaar niet mogelijk was.

En is er veel aandacht voor Jan Voortman, die als eigenaar van een tuincentrum tegenover Speelstad Oranje de vluchtelingen omarmt en hen levensmiddelen begint te verkopen. Voortman kan zich goed in anderen verplaatsen en groeit uit tot de held van de film, de man die laat zien dat in Drenthe mensen wonen met een groot hart. Tot hij ziek wordt en sterft. Terecht heeft Francken zijn documentaire aan hem opgedragen.


Hooggeëerd publiek, de cultuurpodcast

Cultuurpodcast Hooggeëerd publiek Met de podcast Hooggeëerd publiek willen de cultuurredacties van Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant kunst en cultuurliefhebbers iedere twee weken bijpraten over wat er op dit gebied gaande is in Drenthe, Friesland en Groningen. De eerste aflevering staat nu online.

Een podcast als Hooggeëerd publiek bestaat nog niet, wat best vreemd is, want er zijn veel podcasts en er gebeurt veel op het gebied van kunst en cultuur, ook in Noord-Nederland, zelfs in tijden van corona. ,,Als iemand het moet en kan doen, dan zijn dat de cultuurjournalisten van Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant", aldus een cultuurredacteur waarvan naam en adres bij de redactie bekend zijn, maar uit bescheidenheid en verlegenheid nu even niet naar voren wil treden.  

,,Daar komt bij dat DvhN en LC met een podcast willen onderstrepen dat zij de cultuurgidsen van Noord-Nederland zijn, niet alleen op papier maar ook digitaal. Alles wat wij schrijven is reeds in de krant en via onze website te lezen, en via onze wekelijkse cultuurnieuwsbrief, met Hooggeëerd publiek voegen we daar nu audio aan toe. Wel zo handig want dan kun je er nog iets bij lezen ook."

De gekozen vorm is die van de praat-podcast, uiteraard deskundig, maar vooral losjes met de tong in de wang en soms de handen in het haar. Iedere twee weken nemen steeds twee cultuurjournalisten plaats achter de microfoon en bespreken zij wat er speelde en speelt, wat de achtergronden en vooruitzichten zijn en hoe wij onze weg daarin zoeken in vinden. Alle kunstdisciplines komen aan bod, niet tegelijk, maar uiteindelijk wel.

De aandacht gaat uit naar regionale zaken, maar zeker ook ontwikkelingen die buiten het Noorden spelen. ,,We laten voordrachten van anderen horen (columns, geluidopnamen, voorgelezen recensie et cetera) en sluiten steeds af met liedjes en songs van artiesten uit ons verspreidingsgebied. De eerste aflevering is dat is Bert Hadders die net een album heeft samengesteld met muziek van de theaterprojecten van Iemandsland.

Het basisteam van Hooggeëerd publiek bestaat uit Kirsten van Santen en Joep van Ruiten, de techniek wordt gedaan door Esther van der Meer. Ter afwisseling slepen we steeds een andere cultuurjournalist voor de microfoon. Patriecia Kolthof kondigt ons aan en af. En, als we het niet vergeten, om te testen om mensen wel goed hebben geluisterd, hebben we iedere keer een prijsvraag met verschrikkelijke prijzen.

 


Frida, Viva La Vida in vooralsnog zeven bioscopen

Frida  Viva La Vida (2019) Giovanni TroiloOmdat later dit jaar in het Drents Museum een grote tentoonstelling is te zien over Frida Kahlo (1907 – 1954) houd ik nauwlettender dan normaal in de gaten wat er zoal te doen is rond 'de beroemdste vrouwelijke kunstenaar ter wereld'. Hoewel ze al bijna 68 jaar dood is, is er vrijwel iedere dag 'iets'. Net als bij Vincent van Gogh wordt het meer en meer.

Het laatste nieuws is dat in bioscopen in Amersfoort, Amsterdam, Apeldoorn, Breda, Hilversum, Leeuwarden en Zevenaar de documentaire Frida, Viva La Vida van regisseur Giovanni Troilo (2019) draait of is gaan draaien. Opvallend genoeg zit DNK in Assen daar niet tussen. Het Forum in Groningen verspreidde deze week een bericht dat zij de film in november laten zien tijdens een middag over 'leven en werk van de fenomenale Mexicaanse kunstenares'.

Korte samenvatting van de film: 'In de documentaire van Giovanni Troilo neemt de Italiaanse actrice Asia Argento de kijker mee in het levensverhaal van Frida. Exclusieve interviews zoals met haar achternicht, de fotografe Cristina Kahlo, historische documenten en reconstructies maar bovenal de schilderijen van Kahlo, vertellen het verhaal.'

Heel gunstig zijn de recensies van de film niet. Cinemagazine schrijft: 'In dit werk wordt te weinig ingegaan op tijdsgeest van de jaren 30 en 40 in Mexico en de kunststroming die daaruit voorkomt. Gelukkig voegen de interviews van het bevlogen museum personeel en lokale kunstkenners warmte en authenticiteit toe aan Frida. Viva la Vida.

De Filmkrant moppert dat de documentaire nauwelijks ingaat op Kahlo’s politieke overtuiging: 'Ja, dat ze een hekel had aan het kapitalistische Amerika horen we, maar dat ze lid was van de communistische partij niet. Ook niet dat Kahlo zelfs na Stalins dood nog een bewonderend portret van de ‘Grote Leider’ schilderde. Past dat niet bij het iconische beeld van Kahlo als onafhankelijke geest? Troilo laat in zijn film liever geregeld een jonge vrouw in een witte jurk en met een wazig blik door idyllische landschappen lopen. Wat deze kitsch over Kahlo zegt? Troilo zal het weten.'


Filmhuis Emmen heropent (met andere voorzitter)

On the rocks  Sofia Coppola
Nu de bioscopen weer publiek mogen toelaten, kunnen ook de filmhuizen weer van start. In Emmen gebeurt dat met ingang van 14 juni als door Filmhuis Emmen in bioscoop Kinepolis On the rocks van regisseur Sofia Coppola wordt vertoond. Een dag later staat Öndög van Wang Quan'an op het programma.

Dit bericht biedt meteen gelegenheid om te melden dat Kees Groenevelt is teruggetreden als voorzitter van Filmhuis Emmen. Groenevelt, onder meer aanjager van de mobiele bioscoop Locacinema, is bijna 25 jaar voorzitter geweest. Hij blijft actief in het bestuur. Elke Beekman is zijn opvolger. (Gelieve de wijzigingen in uw administratie door te voeren.)


Familiefilm naar Berend Botje (uit Zuidlaren)

Berend Botje Speelfilm
Er wordt gewerkt aan een speelfilm geinspireerd op het negentiende eeuwse kinderliedje over Berend Botje uit Zuidlaren. Regisseur is Mans van de Berg, die eerder voor producent Nobs Entertainment De IJslandbende maakte.

Acteurs zijn Doris Zuijderland, Klaas van Kruistum, Thomas Acda, Justin Dos Santos en het van Youtube bekende moeder-dochter-duo Zomayra en Celina. De bioscoopvertoning staat gepland voor 29 september.

Berend Botje vertelt over een stoer meisje (Doris Zuijderland) met een levendige fantasie, tevens de jongste telg uit de mysterieuze kapiteinsfamilie Botje. Citaat uit een persbericht van Just Entertainment:

"De avonturen van de Botjes zijn zó bijzonder, dat niemand gelooft dat ze echt zijn gebeurd. Maar Berend weet wel beter. Als de stad in de ban raakt van een uitzonderlijk vogelei, is zij ervan overtuigd dat het om een Knoetel Ei gaat, dat alleen uitkomt op een verborgen eiland. Ze besluit de gewaagde tocht naar het eiland zelf te maken. Want voor Berend is niets onmogelijk!"


Internationaal Filmfestival Assen opent met Kuessipan

Kuessipan (2019) Myriam Verreault
De 41editie van het Internationaal Filmfestival Assen | Vrouw & Film wordt vrijdag 5 maart geopend met de film Kuessipan van de Canadese regisseur Myriam Verreault. De opening is via livestream.

Aansluitend worden drie dagen achtereen ruim twintig films vertoond waarin vrouwen voor en achter de camera centraal staan. De organisatie belooft voorts 'verdieping door inleidingen en panelgesprekken tijdens een offline én online randprogramma'.

Kuessipan vertelt over twee jonge vrouwen die opgroeien in een Innu-gemeenschap in Quebec en elkaar als kinderen eeuwige vriendschap hebben beloofd. De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Naomi Fontaine uit 2011.

Programmeur Henriëtte Poelman spreekt in een persbericht van ‘een zachte en warme film, die tegelijk treffend commentaar levert op de vooroordelen van en tussen verschillende culturen in hetzelfde land.'

De kaartverkoop voor het IFA start 19 februari via www.filmfestivalassen.nl. Het complete programma wordt komende vrijdag via diezelfde website bekendgemaakt.


Drie berichten over film in Noord-Nederland

Knelis-IFA-Noordsterren en KersVers
Uit een persbericht van het Internationaal Filmfestival Assen:

'Internationaal Filmfestival Assen | Vrouw & Film (IFA) opent de inschrijving voor de filmcompetities KersVers en Noordsterren. KersVers is gericht op nationale talentontwikkeling door de programmering van korte films uit Nederland. Noordsterren is het podium voor alle filmmakers uit de noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe.

De selecties worden vertoond tijdens de 41e editie van Internationaal Filmfestival Assen: 5 t/m 7 maart 2021.  Documentaire- en fictiefilms in alle genres kunnen ingezonden worden, van een paar minuten tot middellange speelduur, als ze maar geproduceerd zijn tussen 1 januari 2019 en 1 december 2020. Een professionele jury bepaalt wie de prijs voor Beste (Noordelijke) Film wint.'

Uit een persbericht van het Noordelijk Film Festival:

'De organisatie van het Noordelijk Film Festival heeft moeten besluiten dit jaar geen filmfestival meer te organiseren. Het vertonen van films in goed geventileerde bioscopen met maximaal 30 personen op 1,5 meter afstand is echter veilig bevonden en gaat dan ook gewoon door in de Friese bioscopen en filmtheaters.

Daarom stelt de organisatie enkel en alleen het speciaal geselecteerde filmprogramma beschikbaar aan de bioscopen die hun deelname al hadden bevestigd. De deelnemende bioscopen en filmtheaters zijn (vooralsnog) Slieker Film en Pathé Cinema in Leeuwarden, De Bios en De Lawei in Drachten, CineSneek, De Bios in Heerenveen en De Koornbeurs in Franeker.

De films die geselecteerd waren voor het Noorderkroon programma zijn tussen maandag 9 en donderdag 12 november te zien in Slieker Film. Om de erkenning van de noordelijke makers te waarborgen, vindt de competitie wel ‘virtueel’ plaats. De films worden door een jury beoordeeld en de beste films krijgen de Noorderkroon Awards thuisgestuurd.'

Uit de vorige week gepresenteerde cultuurnota van de provincie Groningen:

'Stichting Beeldlijn faciliteert de totstandkoming van actuele maatschappelijke documentaires, en produceert soms ook zelf. De organisatie stimuleert de filmsector in Groningen. De gevolgen voor het Groninger filmklimaat en voor individuele filmmakers zullen groot zijn, wanneer Beeldlijn geen structurele subsidie ontvangt.

De laatste jaren zien we positieve ontwikkeling in de filmsector in het Noorden die we willen blijven ondersteunen. Beeldlijn kan daarin een belangrijke rol spelen. Daarom kennen we Beeldlijn een meerjarige subsidie toe. Met Beeldlijn bespreken we samenwerking met partijen uit Friesland, met het oog op de programmalijnen over het stimuleren van het filmklimaat vanuit We the North en de positionering en ontwikkeling van het filmklimaat in het Noorden in algemene zin.'