Groninger ‘Biebel’ op kortlijst DvhN Streektaalprijs

Biebel De Biebel heeft een plek verworven op de kortlijst van de vierde Dagblad van het Noorden Streektaalprijs. Naast de Groninger vertaling van het Oude Testament en het Nieuwe Testament gaan in de categorie boeken & verhalend nog vijf andere titels door naar de eindronde van de prijs.

 

Genomineerd zijn ook de bloemlezing Goud Volk van Siemon Reker, de novelle In paradisum van Gerard Stout, de taalcursus Zeg t Mor. Gronings praten/Grunnegers proaten van Geesje Vos & Piet Reitsema en Daip, een keuze uit het werk van Gré van der Veen. Voorts dingt de dvd Dienstmeisjes voor dag en nacht van Ina Spijk & Annemarie van Buren mee naar de Streektaalprijs.

 

De Biebel is een van de meest succesvolle streektaaluitgaven van het afgelopen jaar. Reeds bij de presentatie, vorig jaar oktober, was het boek uitverkocht. Daarop werd besloten een tweede druk te laten verschijnen. Sinds vorige maand neemt het aantal bestellingen van de Biebel weer toe. Inmiddels is een derde druk aangekondigd.

 

Dienstmeisjes voor dag en nacht is een dvd-uitgave van een Groningstalige documentaire over meisjes die voor de Tweede Wereldoorlog bij Groninger boeren huishoudelijk werk moesten verrichten. Het is voor het eerst dat een dvd zover komt in de race om de Streektaalprijs.

 

Net als vorig jaar wordt de DvhN Streektaalprijs in twee categorieën uitreikt: boeken & verhalend en muziek. De jury van de prijs heeft daartoe besloten omdat het aantal streektaalproducten het afgelopen jaar wederom is toegenomen. De streektaal maakt in Drenthe en Groningen al enige tijd een sterke bloei door.

 

DrokMargarethaKleine In de categorie muziek zijn eveneens zes titels genomineerd. Het gaat om Allennig II van Daniël Lohues, Dichter in mie van Erwin de Vries, Drok van Margaretha Kleine, Muze van Martin Korthuis, het gelijknamige album van Voorheen De Bende Mit Pazzipanten en Zuken van Bert Kamping. Op de langlijst stonden zestien muziektitels. Op de langlijst met boeken en dvd’s stonden eveneens zestien titels.

 

De uitreiking van de vierde Dagblad van het Noordenprijs is op zondagmiddag 5 april in De Winsinghhof in Roden. Aanvang 14.00 uur. Toegang gratis. Om de uitreiking bij te wonen dienen vooraf kaarten te worden aangevraagd via 050-5844205 of gerry.gaasendam@dvhn.nl.


Daniël Lohues dingt met 'Allennig II' naar Streektaalprijs

AllennigII Daniël Lohues, winnaar van de Dagblad van het Noordenprijs, is nu in de race voor de DvhN Streektaalprijs. De zanger dingt met zijn album Allennig II mee in de categorie muziek. Dat blijkt uit de vrijdag vrijgegeven langlijst.

 

Andere kandidaten in de categorie muziek zijn onder meer Bok ’m d’r op van Mooi Wark, Dichter in mie van Erwin de Vries, Muze van Martin Korthuis, Drok van Margaretha Kleine, Zun en schare van Klaas Spekken en het album van Voorheen de Bende mit Pazzipanten. In totaal zijn er zestien streektaalcd’s genomineerd.

 

Het is de derde keer dat Lohues is genomineerd voor de Streektaalprijs. Eerder haalden zijn albums Grip (2006) en Allennig I (2007) de kortlijst. De prijs – traditioneel 1001 euro – ging toen naar respectievelijk De dichter en de wichter van Henk Nijkeuter en de bloemlezingen met de 100 mooiste Drentse en Groningse gedichten.

 

De Streektaalprijs wordt dit jaar wederom in twee categorieën uitgereikt, voor muziek en een combinatie van boeken, drama en documentaires. In deze laatste categorie zijn vijftien titels genomineerd waaronder Kolde tocht van Egbert Hovenkamp, Daip van Gré van der Veen, Goud volk van Siemon Reker, Kovvie staat kloar van Bert Uil en de Biebel van de Liudgerstichting.

 

Volgens de jury duurt de bloei van de streektaal in Drenthe en Groningen onverminderd voort, vooral in de muzieksector. Het afgeIopen jaar werden opnieuw meer streektaalcd’s geproduceerd. De poëzie en het proza verloren daarentegen terrein.

 

Daar staat tegenover dat er meer dvd’s met streektaal zijn verschenen, zoals de documentaire Dienstmeisjes voor Dag en Nacht van Ina Spijk en Annemarie van Buren en het eerste seizoen van het Groninger regiodrama Boven Wotter. Ook het boerenrockcombo Mooi Wark bracht een streektaal-dvd uit: Live in Paradiso.

 

De jury selecteerde wederom twee kinderboeken: Laifste vroag van Harm de Jonge in een vertaling van Fré Schreiber en het tweetalige Sikko vindt alles lekker van Hendrik van der Ham. De kortlijst wordt medio maart bekendgemaakt. De uitreiking van de DvhN Streektaalprijs is op zondag 5 april in De Winsinghhof in Roden.


Kopland-docu dingt opnieuw naar filmprijs

Ypke en De Taal van het verlangen, twee documentaires van de Groninger stichting Beeldlijn, zijn genomineerd voor de Scenecs Award, the Dutch Golden Stone 2008, onderscheidingen die op 1 november tijdens het Dutch filmfestival in Amersfoort worden uitgereikt. Ruim 50 film- en documentaire makers hebben werk ingezonden.

 

Ypke, over de Groninger wethouder Ypke Gietema die verantwoordelijk wordt gehouden voor de bouw van het huidige Groninger Museum, is gemaakt door Lotte Veltman en Jasper Huizinga. De Taal van het verlangen, een portret van Rutger Kopland gemaakt door Piet Hein van der Hoek en Lejo Siepe, werd eerder bekroond met de NL Award 2007, de jaarlijkse prijs van de regionale omroepen.


Hier nu langs het lange diepe water

RemcoCampertDvd Jazz en literatuur kunnen heel goed door een deur, stelt de organisatie van het Groninger jazzfestival Midnight Express. En dus is het niet verwonderlijk dat Remco Campert zaterdag een optreden verzorgt met het Benjamin Herman Kwartet.

 

Genieten van een rustige oude dag is er niet bij voor Campert. Wat heet: op 78-jarige leeftijd lijkt hij productiever dan ooit. Sinds de eeuwwisseling is Campert ieder jaar goed voor minimaal drie titels – novelles, columns, gedichten, luisterboeken. Voor deze zomer is zelfs een volwassen kinderverhaal aangekondigd: Oom Boos-Kusje en de kinderen. Alsof er op de valreep nog iets ingehaald dient te worden.

 

Zaterdag, als de gezondheid het toestaat, brengt hij een bezoek aan Groningen. Het is zijn tweede dit jaar, want in februari deed hij de Martinistad ook al aan, toen als onderdeel van het literaire festijn Saint Amour. Dit weekend voegt Campert zich bij het Benjamin Herman Kwartet, het gezelschap rond jazzsaxofonist Benjamin Herman.

 

Camperts voorliefde voor jazz gaat ver terug. In 1955 dichtte hij over Charlie Parker: ‘Hij maakte mijn jeugd, mijn beste seizoen, mijn april, mijn zuiver en begrepen woord’. Over Chet Baker in 1959: ‘Zijn stem is een zachte regen als de kleine voeten van het vreemde meisje op het tapijt. Voor in zijn mond zingt aarzelend de liefde’. Over Eric Dolphy in 1965: ‘Het staat vast dat alle mensen sterven, maar van alle mensen het eerst de jazzmusici.’

 

Het is niet voor het eerst dat Campert met een muziekgezelschap samenwerkt. Zo gaf hij vijf jaar geleden in Amsterdam samen met de Corrie Binsbergen Band een uitvoering van de novelle Als in een droom waarbij improviserende musici en een strijkwartet reageerden op de karakterische vertelstem van de schrijver.

 

De samenwerking met Benjamin Herman vloeit voort uit de eind vorig jaar verschenen cd Campert en die cd is weer het vervolg op een filmportret van Campert, Tijd duurt één mens lang, waarvoor Herman de muziek de leverde. Kort geleden bracht uitgeverij De Bezige Bij het portret uit als dvd, samen met een cd waarop Campert gedichten van zijn jongste dichtbundel Nieuwe herinneringen voorleest.

 

De film Tijd duurt één mens lang oogt aanvankelijk wat krampachtig. Campert ontvangt de makers een aantal keren in zijn werkkamer waar hij antwoord geeft op vragen over leven en werk. De filmers lijken behoorlijk onder de indruk van zijn status – er ontstaat al snel een schoolkrantsfeer die nog eens wordt versterkt doordat Campert heel bereidwillig blijft meewerken terwijl hij denkt: ‘Ach die kinderen’.

 

Toch levert het wel wat op. Zoals een exposé over de voorkeur voor de oude Mickey Mouse; Campert sjouwt steevast een beeldje mee naar zijn tweede huis in Frankrijk. En een terugblik op zijn chaotische kinderjaren bij tantes omdat zijn moeder actrice was en zijn vader al snel vertrokken. Meest indrukwekkend is het deel waarin hij over zijn eigen rol als vader vertelt en hoe moeilijk hij dat kon combineren met zijn schrijversschap.

 

“Als je egocentrisch bent, is er weinig ruimte voor kinderen”, prevelt Campert. “Als ik het anders had gedaan, dan had ik mijn reden van bestaan moeten opgeven. Als ik er al aan denk, dan raak ik helemaal in de war. Wat ik had dan moeten doen? Dit is het enige wat ik kan. (…) Een warme vader ben ik nooit geweest. Wat dat betreft herhaal ik de zonde van mijn ouders, zeker van mijn vader.”

 

Tussen de antwoorden door leest Campert gedichten en weerklinkt de muziek van Benjamin Herman. De jazz en poëzie komen samen als hij vertelt over Lamento uit 1995, een van zijn bekendste gedichten. “Het is ontstaan vanuit een opdracht iets te maken met een musicus. Ik wilde iets schrijven met een thema dat steeds terugkeert en wordt uitgebreid, zoals jazzsolo’s dat ook doen.”

 

Lamento staat twee keer op de cd Campert, de score bij Tijd duurt één mens lang. In de eerste uitvoering horen we de interpretatie van Herman, in de tweede versie doet de dichter zelf ook mee. Omgeven door onder meer lyrische saxofoonklanken en de piano van Gideon van Gelder leest hij voor: ‘Hier nu langs het lange diepe water/ dat ik dacht ik dacht dat je altijd maar/ dat je altijd maar…’.

 

Optreden en dvd

 

Remco Campert voert zaterdag in de USVA in Groningen de cd Campert uit met het Benjamin Herman Kwartet. Aanvang 15.00 uur, entree €12. De cd/dvd Nieuwe herinneringen/Tijd duurt één mens lang is verschenen bij De Bezige Bij. Prijs: €19,90.

 


Eeuwige Moes. Ode aan het gewas

Afgelopen maand vergaderden ministers en staatshoofden in Bonn over maatregelen om teruggang van de verscheidenheid aan gewassen tegen te gaan. De NPS speelt op deze conferentie in met de documentaire Eeuwige Moes. Ode aan het gewas van Catherine van Campen over Ruurd Walrecht, teler van zeldzame groentesoorten in Veenhuizen.

 

Walrecht bouwde vanaf midden de jaren negentig op zijn ‘oerakker’ in Veenhuizen een collectie van honderden met uitsterven bedreigde gewassen op, maar emigreerde van de ene op de andere dag naar Zweden. Waarom precies bleef lang een raadsel. Naar verluidt was Walrecht de tegenwerking en teleurstellingen beu. In de documentaire vertelt een bont gezelschap achterblijvers het verhaal van een bezeten teler en zijn Groene Ark.

 

Walrecht groeide op tussen de groente- en fruittelers en leerde op jonge leeftijd over rafelkool, mollestaart en andere zeldzaam geworden gewassen. Zijn kennis bracht hij in praktijk op een akker onder de rook van de gevangenis in Veenhuizen waar landbouwminister Veerman en koningin Beatrix een kijkje kwamen nemen.

 

Eeuwige Moes is voor een groot deel in Veenhuizen en omgeving opgenomen, met uitstapjes naar Wageningen, Friesland en de Ardennen. Aan het woord komt onder meer Boele Ytsma, een voormalig predikant met wie Walrecht nauw heeft samengewerkt. Volgens de makers proberen alle in film geportretteerde personen, ieder op hun eigen manier, in evenwicht met hun natuurlijke omgeving te leven.

 

Uitzending

 

‘Eeuwige Moes’ is 29/5 te zien op Nederland 2 om 22.50 uur. Na uitzending is de DVD van de film te koop á € 17 (inclusief verzendkosten) via info@zuidenwind.nl


Kopland - De taal van het verlangen

Taalvanhetverlangen_3Ook als er geen nieuwe gedichten van hem verschijnen, blijft Rutger Kopland de gemoederen bezighouden. Bijvoorbeeld met De taal van het verlangen, een documentaire van de stichting Beeldlijn die vorig jaar werd bekroond met een NL Award voor regionale omroepproducties en nu op dvd is uitgebracht.

Hoewel dit portret door Lejo Siepe en Piet Hein van der Hoek een afgewogen beeld geeft van 'een onzer bekendste dichters' is hij als film toch niet echt geslaagd te noemen. We zien Kopland in Frankrijk, in Oostenrijk, op Terschelling, bij de Drentse Aa, in zijn tuin, op archiefbeelden. We horen hem over zijn jeugd, de poëzie, het cabaret en de psychiatrie.

Maar spannend wordt nergens. En dat is vreemd, want de makers krijgen nota bene een ernstig auto-ongeluk in de schoot geworpen. Het drama doet Kopland op een besloten afdeling belanden en zet zijn leven volledig op de kop, maar wordt nauwelijks uitgewerkt. Gemiste kans.

Titel: Kopland – De taal van het verlangen (Beeldlijn/Rubinstein)


Mijn Drenthe

Mijn_drentheMet de toename van het aantal ouderen, groeit de belangstelling voor de geschiedenis. Niet alleen de provinciale archieven varen daar wel bij, ook de regionale omroepen profiteren. Prettige programma’s als Tijdsbeeld bij TV Drenthe en Uit de oude doos bij TV Noord vormen het bewijs.

NostalgieNet, een digitaal televisiekanaal, maakt voor de dvd-reeks Mijn Nostalgisch Nederland gebruik van het audiovisuele archief van het Instituut voor Beeld en Geluid waar zo’n 700.000 uur aan beeld– en geluidmateriaal ligt opgeslagen. De aflevering Mijn Drenthe bevat daarvan ruim zestig minuten.

De oudste opnamen stammen uit 1924, toen koningin Wilhelmina een bezoek bracht aan Assen, Emmen en Coevorden. De jongste beelden tonen het Noorder Dierenpark in 1976. Daarnaast bevat Mijn Drenthe filmpjes van onder meer de turfwinning, de winning van olie en de zuivelindustrie, maar ook van de TT in Assen en het verkeerspark bij de Drentse hoofdstad in de jaren vijftig.

Al met al een allegaartje. Maar wel een alleraardigst allegaartje, want gemaakt vanuit een nationaal perspectief en dus toegankelijk voor iedereen die globaal iets wil weten over hoe Drenthe er vroeger bijlag en uitzag.

Titel: Mijn Nostalgisch Nederland. Mijn Drenthe (NostalgieNet/A.W. Bruna)


Bert Haanstra: regisseur zonder glamour

Haanstra

(Bert Haanstra tijdens de opnamen van ’Alleman’ in 1963. Foto: Just Entertainment)

Bert Haanstra geldt als een van de grootste filmmakers die ons land heeft voortgebracht. Tien jaar na zijn dood wordt hij geëerd met een monumentale dvd–box en een festival waarbij een groot deel van zijn films opnieuw in de bioscoop wordt vertoond.

De meest Nederlandse van al onze filmmakers wordt hij genoemd. Maar dat heeft internationale erkenning nooit in de weg gestaan. Filmmaker Bert Haanstra (1916 – 1997) kreeg een Oscar voor zijn korte documentaire Glas (1958) en trok volle bioscoopzalen met films als Alleman (1963) en Fanfare (1958). Om aan te geven hoe belangrijk zijn werk is, werd die laatste film vorige week opgenomen in de Canon van de Nederlandse Film.

Opvallend veel films van Haanstra zijn tijdloos, blijkt uit de dvd–box die vorige week is verschenen. Het tijdloze zit onder meer in zijn manier van registreren. Haanstra kon kijken als geen ander, vol verwondering, met veel scherpte, humor en een schier oneindig geduld. Maar het zit ook in zijn onderwerpkeuze. Bij het kijken naar Alleman, waarin het alledaagse leven is vastgelegd, vergeet je terstond dat het Nederland van 1963 definitief is verdwenen.

De monumentale box Bert Haanstra Compleet bevat al zijn gerestaureerde films – van de documentaire De Muiderkring uit 1949 over het Muiderslot tot en met Kinderen van Ghana uit 1988 voor Unicef. Dus ook het nauwelijks vertoonde werk dat hij maakte voor Shell én zijn speelfilms. Het in Giethoorn gedraaide Fanfare, over twee rivaliserende muziekkorpsen, is het meest bekend. Maar ook Een pak slaag, de semi-speelfilm Vroeger kon je lachen en vooral Dokter Pulder zaait papavers zijn nog niet vergeten.

Haanstra groeide op in Goor, waar volgende week ’zijn’ festival begint. Als kind was hij al vroeg in de weer met projectoren en camera’s. ”Toen hij twaalf jaar was, had hij een epidiascoop”, vertelt zoon Jurre Haanstra. ”In familiekring werden in het donker allerlei voorwerpen geprojecteerd. Dat ging heel aardig, totdat de belangstelling verflauwde. Mijn vader loste dat op door uit zijn broek een zekere witte schim te voorschijn te toveren. Ik ben blij dat er toen geen ongelukken zijn gebeurd.”

Zijn eerste camera kocht Haanstra met het geld dat hij als 14–jarige bijeen had gesprokkeld met het rapen van eikels. Zijn eerste internationale succes boekte hij twintig jaar later met Spiegel van Holland, een korte documentaire waarin Nederland wordt getoond in het wateroppervlak. Een vingeroefening, omschreef hij het zelf jaren later in een interview. ”Ik wist nog niet hoe ik met mensen moest werken. Die spiegeling was een manier om een leuk effect te creëren.”

Dat spiegelen is Haanstra altijd blijven doen. Alleman, de best bezochte documentaire uit de Nederlandse filmgeschiedenis, is er een goed voorbeeld van. Maar ook met het in Artis opgenomen Zoo (1962), de lange documentaire Bij de beesten af (1972) over het gedrag van dieren en met het in Arnhem gedraaide Chimps onder elkaar (1984) houdt hij zijn publiek een spiegel voor. Tussen aapjes kijken en mensen kijken, het favoriete tijdverdrijf van menigeen, zat voor de filmmaker geen verschil.

Hoe eenvoudig ze ook ogen, de films van Haanstra zitten geraffineerd in elkaar. Verbluffend is bijvoorbeeld het geluid in Glas, de muziek van Pim Jacobs sluit perfect aan bij de beweging van de glasblazers. En in Rembrandt. Schilder van de mens (1957) laat Haanstra portretten uit de zestiende eeuw vloeiend verouderen op een manier die later is herontdekt door videoclipmakers als Godley & Creme in Cry (1985) en regisseur Ron Howard in Willow (1988).

”We maakten films met simpele middelen, zonder glamour, met een knijpkat in een café”, blikt Anton van Munster terug. Munster was jarenlang Haanstra’s vaste cameraman: ”Bert hield van monteren. Van het opnemen zelf was niet hij zo weg. Ik heb zonder zijn aanwezigheid veel gefilmd, ook dingen die hij niet wilde hebben. Sommige beelden kwamen hem van pas. Maar als hij iets niet wilde, dan gebeurde het ook niet, dan liet hij zich niet ompraten. In die zin was hij een echte Tukker.”

Festival

Het Bert Haanstra Festival start donderdag 27 september in Goor met het vernoemen van een trein naar de filmmaker en openluchtvertoningen van films. Vervolgens worden tot en met 31 oktober zijn films vertoond in een groot aantal filmhuizen in Nederland en tijdens het Nederlands Filmfestival in Utrecht. Voor het complete programma zie www.berthaanstrafestival.nl. De dvd–box Bert Haanstra Compleet (tien dvd’s) kost 69,95 euro.

Onderdeel van het festival zijn live–uitvoeringen op locatie van Nieuw Glas; nieuwe muziek bij de Oscar–winnende film Glas uit 1958 door onder anderen André Manuel, dance–pionier Eddy de Clercq en game–componist Ron Hubbard en de Duitse elektronicamuzikant Michael Fakesch (ex–Funkstörung). Op 30 september voert Eddy de Clercq Nieuw Glas uit in het Fraterhuis in Zwolle. Diezelfde dag wordt bij het City Theater in Steenwijk de in Giethoorn opgenomen komedie Fanfare in de openlucht vertoond.


The real dirt on farmer John

Farmerjohn”Ooit kende iedereen iemand met een boerderij”, constateert een mistroostige John Peterson halverwege de documentaire The real dirt on farmer John. Kort daarvoor zagen we hoe diezelfde Peterson zijn akkerbouwbedrijf in de Amerikaanse staat Illinois kwijt dreigde te raken aan banken, woekeraars en misoogsten. ”Straks weet niemand meer waar het eten vandaan komt”, klinkt het.

The real dirt on farmer John is niet de zoveelste ontroerende documentaire over het wereldwijde agrarische drama. Regisseur Taggart Siegel vertelt het verhaal over de opkomst, bloei en neergang van de sector aan de hand van de privé-filmpjes van Peterson, een excentrieke boer die door zijn liefde voor kunst en hippies middelpunt van achterklap wordt.

Dat laatste, typische dorpsroddel over orgieën en alles wat God verboden heeft, kost hem bijna de kop. Peterson belandt in een persoonlijke crisis, zet de tractor een tijd stil, probeert het later opnieuw met onbespoten gewassen, maar verliest dan zijn moeder. Ondertussen verkopen steeds meer buren hun land aan projectontwikkelaars.

De redding komt als stadsbewoners geld steken in farmer Johns biologische geteelde groenten en het gereduceerde familiebedrijf wordt omgevormd tot een coöperatie nieuwe stijl. Wie dacht dat na Het is een schone dag geweest (1993) van Jos de Putter het laatste woord over het boerenbedrijf wel gezegd was, wordt met The real dirt een hart onder de riem gestoken. Zolang de gemeenschap uit gelijkgestemden bestaat, is er nog hoop voor het platteland.

Titel: The real dirt on farmer John (www.filmfreaks.nl)


De Jantjes

JantjesHet Filmmuseum is samen met TDM Entertainment begonnen met het uitbrengen van Nederlandse filmklassiekers op dvd. Het initiatief sluit aan bij de groeiende belangstelling voor cultureel erfgoed en speelt in op de honger naar nostalgische beelden.

De Jantjes van regisseur Jaap Speyer stamt uit 1934 en heet de tweede Nederlandse geluidsfilm, na Willem van Oranje (1934). De film vertelt het verhaal van drie matrozen die aan wal moeilijk kunnen aarden: Blauwe Toon (Jan van Ees) is aan de drank, Schele Manus (Johan Kaart jr.) kan geen werk vinden en Dolle Dries (Willy Castello) komt in problemen met ‘het gezag’.

Speyer neemt ruim de tijd voor het flinterdunne volksverhaal, dat in 1922 al eens zonder geluid was verfilmd, en als musical nog altijd wordt opgevoerd. Wat deze De Jantjes de moeite waard maakt, is het besef dat de Nederlandse film ooit is begonnen met een slecht gedoseerd verhaal, mannen die met de handen in hun zakken acteren, een showballet en opmerkelijk veel vrijpostigheden.

De meerwaarde zit in de bijrollen. Zo spelen Heintje Davids en Sylvain Poons twee komische straatartiesten met de onverslijtbare liedjes Draaien en Omdat ik zoveel van je hou. Bijzonder is verder het decor. Authentieke straatbeelden van Amsterdam zijn ‘gewoon’ in de film gezet, net als beelden van de marine in wat toen nog ‘Ons Indië’ was. Die laatste opnamen werden in 1940 door de overheid gecensureerd. Ook dat was film in Nederland.

Titel: De Jantjes. Extra: filmbeschrijving, trailers, fotogalerie.