Tonnus Oosterhoff over wat kunst doet met de beleving van de werkelijkheid

Tonnus Oosterhoff Roel IdemaDichter en schrijver Tonnus Oosterhoff brengt zondag 26 mei een bezoek aan kunstpodium Campis in Assen voor het uitspreken van een ‘inleiding’. De titel, voor zover je het een titel kunt noemen, ik vind het meer een onderwerpregel, belooft veel: ‘Wat doen poëzie en beeldende kunst met jouw beleving van de werkelijkheid?”

Citaat uit het persbericht:

‘De parallel tussen poëzie en beeldende kunst is snel getrokken. Oosterhoff neemt ons letterlijk mee langs de werken van Hendriks en Habers. Daarbij draagt hij een selectie voor uit het werk van verschillende dichters en laat hij ons ervaren hoe ook het (gesproken) woord onze werkelijkheid ‘vertekent’.’

Met Hendriks en Habers worden twee kunstenaars bedoeld dit op dit moment bij Campis tekenwerk exposeren: Rosemin Hendriks en Kim Habers. De inleiding begint om 12.00 uur. Aanmelden kan via [email protected].


Designers verbeelden de toekomst van het platteland in Echten

Soilistic Bodies Liselore Frowijn
Niet gehinderd door aandacht van de mondiale media zijn ze in De Wolden druk bezig als Culturele Gemeente van Drenthe. Ik was er gisteren, donderdag, voor een interview met regisseur Dirk Bruinsma. Die met zijn theatergezelschap PeerGrouP in het dorp Koekange een ‘Afvalkathedraal’ heeft gebouwd voor de opvoering van het stuk Atropos, later deze maand.

Na afloop trof ik Peter Nefkens, een plaatselijk journalist die zich de blaren op de vingers tikt om verslag te doen van alles wat de Culturele Gemeente van Drenthe voortbrengt, sommige van zijn stukken halen ook mijn krant Dagblad van het Noorden. Nefkens had het zeer naar de zin. Hij stond op het punt naar de opening te gaan van de kunstroute Grensloos Kunst Verkennen in aan weerszijde van De Reest.

Ik reed huiswaarts door Echten waar banieren waren geplaatst om aandacht te vragen voor ‘Het Designprogramma’. Achter die naam gaat een tentoonstelling schuil met werk van ontwerpers die de toekomst van het platteland proberen te verbeelden. Voorafgaand hadden ze met bewoners van De Wolden gesprekken gevoerd over de natuur, het land, lokale materialen en productie, duurzaamheid & klimaat, sociale cohesie, jongerencultuur en tradities en gebruiken.

Kop in de wind Antoine Peters

Antoine Peters heeft een installatie gebouwd, Kop in de wind, met vijftig menshoge zelfportretten van Woldenaren, gedrukt op textiel en getoond als poorten naar de verbeelding. ‘Dwalend tussen de wuivende levensgrote silhouetten, verhalen en expressies kan de toeschouwer zelf nadenken over de toekomst van het platteland. De wind staat niet voor niets voor levenskracht, en de geboorte van nieuwe perspectieven’, las ik ergens.

Van Liselore Frowijn zag ik een sculptuur getiteld Soilistic Bodies en bedoeld als ode aan de bodem en de worm. ‘Gebaseerd op hoe deze hermafrodiete wezens omgaan met de aarde onderzoekt Liselore met haar kunstwerk in de Wolden hoe we ons tot anders de bodem kunnen verhouden’, las ik. ‘Waar mensen voor hun bodem zorgen, begint de liefde voor de planeet. Als we geen relatie hebben met onze bodem, dreigen we de relatie met onszelf te verliezen.’

Het ontbrak mij aan tijd om de andere werken te zien; thuis moest ik nog een stukje schrijven met reacties op het akkoord van de nieuwe coalitie. Wellicht later. Het ‘Designprogramma’ is te bezoeken via een ruim 7 kilometer langs zeven kunstwerken. Er is geen specifiek start- of eindpunt. Parkeren kan bij P1 – Westerbergen, P2 – Boschzicht en P3 Belevingspad Echten. Zie vooral ook https://wiedewold.nl/design-programma


Verduld Bartje! Kom er nog wat van?

Verduld Bartje
Sinds begin april brengen Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant de uit 1935 stammende roman Bartje van Anne de Vries als strip. Iedere dinsdag en donderdag een aflevering. Omdat het vorige week op donderdag Hemelvaart was en geen krant verscheen, is het schema nu reeds een beetje in war.

Bijgevoegd plaatje stond vorige week dinsdag in de krant. Een beetje lezer weet wat er morgen, een nieuwe dinsdag, gebeurt. Hieronder een citaat uit het oorspronkelijke boek vlak voor Het Moment:

‘Zul ie nou bidden’....

Er komt nog meer: een knetterende vloek. Bartje krimpt ineen. Hij wordt koud en stijf van binnen van eerbied. Maar Bartje is geen Bartje meer. Hij kijkt moeder aan, hij slikt, slikt.... en zegt: ‘Ik bid niet veur brune bonen.’

En dan gaat alles zo gauw. Vaders stoel vliegt tegen de muur, Bartje zwaait door de lucht, zijn voeten slaan een bord van de tafel. Riekie wordt onderstboven gelopen, allen jammeren. ‘Albert, neem je in acht, 't is een kiend!’ ‘Vader, o, o, vader!’ Maar vaders eeltige hand beukt op Bartjes broekje. En die slimme, kalme Bartje is veranderd in een kleine woesteling. Hij trapt, bijt, slaat om zich heen. Hij gilt: ‘Nooit, nooit, nooit!’....

Dan zet moeder de deur wagenwijd open en vader stoot hem naar buiten.’

De publicatie van de strip gebeurt op basis van een scenario van Ahmad Resh, de tekeningen zijn van Anco Dijkman. Bedoeling is dat de kranten honderd afleveringen brengen, waarna op 14 mei 2025 een compleet stripalbum zal verschijnen.


Into Nature kiest De Onlanden als decor vijfde editie internationale kunstmanifestatie

De Kleibosch in De Onlanden Foto Het Drentse Landschap
Het hing al even in de lucht, maar nu is het definitief: de vijfde editie van de internationale kunstmanifestatie Into Nature wordt in 2026 gehouden in De Onlanden.

Thema is dit keer ‘wederkerigheid’.  Volgens artistiek leider Hilde de Bruijn nodigen De onlanden als complex ecosysteem uit tot nadenken over andere wereldbeelden, ecologische systemen en relaties. De keuze is mede ingegeven door de gemeente Noordenveld als culturele gemeente van Drenthe in 2025 en 2026.

“Omdat we in de toekomst alleen maar meer land aan het water zullen teruggeven, luidt de vraag hoe we ons opnieuw kunnen verhouden tot het moeras. In ons programma willen het gesprek over ons denken in termen van bruikbaarheid van het landschap en natuur centraal stellen”, aldus De Bruijn.

Vooruitlopend brengen dit najaar de eerste kunstenaars van de buitententoonstelling een bezoek aan het 2500 hectare tellende drassige gebied dat tussen Peize en de stad Groningen is bedoeld om wateroverlast tegen gaan. Hun werk zal uiteindelijk in het voorjaar van 2026 werk te zien zijn.

De onlanden worden overigens ook nu al door kunstenaars onderzocht. Eerder dit jaar werd bekend dat vijf leden van Kuunst.nu het gebied onder de loep nemen voor een presentatie eind 2024. Daarna worden meer kunstprojecten in gang gezet, onder anderen met beginnende kunstenaars uit Noord-Nederland.


Blijft The sky the limit bij Beelden in Gees?

1 The sky's the limit Eugène Terwindt Beelden in Gees
Even hing het voortbestaan van de grootste beeldentuin van Noord-Nederland aan een dun draadje. Toch beleeft Beelden in Gees een nieuwe lente.

Na een noodgedwongen stilte door ziekte van Yvo van Marle stapten eind vorig jaar zus en broer Esther en Erik Dokter naar voren om als nieuwe eigenaren een gedurfde klus over te nemen: het weer tot leven wekken van een zeven hectare omvattend sculpturenpark plus galerie in Zuidoost-Drenthe.

Sinds eind april is de attractie weer open. Onder een ander beeldmerk: de drie letters van Beelden in Gees zijn samengevoegd tot BIG met daarachter in oranje de woorden Art & Garden. Er spreekt voortvarendheid uit die weg drijft van de omfloerste elegantie waar Drenthe graag bekend om staat.

Toen ik de tuin bezocht, kon ik eerst het herkenningspunt The sky is the limit van Eugène Terwindt niet vinden. Na enig zoeken bleek dat 24 meter hoge aluminium ladder naar de hemel was neergehaald. Vermoedelijk voor onderhoud.

BIG Art & Garden is tot en met 6 oktober te bezoeken aan de Schaapveensweg 16 in Gees. Open: donderdag t/m zondag van 11.00 uur tot 17.00 uur. Entree 11 euro https://www.beeldeningees.nl/


Dirk Jan geniet opnieuw van Jonge Sla

Mark Retera publiceerde zaterdag in Dagblad van het Noorden een strip geïnspireerd op het gedicht Jonge sla van Rutger Kopland:

Dirk Jan Jonge Sla 2

Dat was niet voor het eerst. In 2011 deed hij dat ook al. En het blijft leuk, als het je smaak is:

Dirk Jan Jonge Sla 1

 


Destructie als discours-podcast. Luisteren hoe je een kunstwerk kunt beschadigen

Destructie als discours-podcastAls je mensen in hun hart wil raken, moet je hun kunst beschadigen – iedere oorlogsmisdadiger weet dat. Maar wat als kunstenaars besluiten kunst te beschadigen?

Albert Westerhoff uit Groningen werkt aan een podcastserie over het beschadigen van kunst. Destructie als discours heet de reeks. Het is een titel waarmee je mensen op de kast kunt jagen: ‘Moeilijkdoenerij!’ Het doet weinig af aan de spectaculaire verhalen die Westerhoff vertelt over wat er in krochten van de kunstgeschiedenis gebeurt.

Aflevering 3, Een masochistische martelaar , begint zo: ,,Op een gure winterdag in 1995 loopt een man in pak richting het Rode Plein in Moskou. Hij heeft een gezichtsuitdrukking waaruit je kunt opmaken dat hij zin heeft iemand helemaal in elkaar te rossen. De man trekt zijn kleding uit, tot zijn boxershort, trekt vervolgens twee bokshandschoenen aan begint zich warm te lopen en te schreeuwen.” Een gek, denk je als luisteraar.

Dat verandert als dezelfde man, Alexander Brener, twee jaar later in het Stedelijk Museum in Amsterdam met een verfspuitbus een gifgroene ‘s’ met twee verticale strepen achterlaat op een schilderij van Kazimir Malevich. Brener blijkt een actionist, iemand die deel uitmaakt van een bredere beweging, die als los zand aan elkaar hangt, maar serieuze aandacht verdient omdat ze grenzen wil verleggen.

Bij kunstbeschadigingen gaan tegenwoordig de gedachten uit naar activisten die soep gooien tegen de glasplaat van een schilderij of zich vastplakken aan de lijst om aandacht te vragen voor het klimaat. Mensen als Brener is het om iets anders te doen. Zij eigenen zich kunstwerken toe om er nieuwe kunst of een performance van te maken en daarmee het gesprek over wat kunst is en kan zijn gaande te houden.

Ze plaatsen zich in een traditie die ten tijde van het Dadaïsme rond 1918 een eerste bloei bereikte. Westerhoff ontrukt in Destructie als discours de ene na de andere destructieve kunstenaar aan de vergetelheid. Ook Andres Serrano, bekend van Piss Christ in het Groninger Museum, komt voorbij. Dat onlangs posters voor Serrano’s tentoonstelling America & Trump in Forum Groningen van een (Hitler-)snorretje werden voorzien, mag passend heten.

Aan het bekendste geval van kunstbeschadiging in Nederland, twee schilderijen van Barnett Newman in 1986 en 1997, zijn twee afleveringen gewijd. De dader, Gerard Jan van Bladeren, komt eruit naar voren als een man met zowel grote geestelijke problemen als een fascinerend idee over kunst en kunstenaarschap. We hoeven de rechter niet tegen te spreken, zijn daden waren onvergefelijk. Maar ook onvergetelijk.

De podcast ‘Destructie als discours’ van Albert Westerhoff is onder meer te beluisteren via Spotify. Zie ook destructiealsdiscours.nl


Waterige gedichten, natte plaatjes

Berend Groen (1998)‘Stroomlandschap bij Taarlo’
Museum More in Gorssel en uitgeverij Toth hebben de handen ineen geslagen voor een expositie en een boek waarmee een ode wordt gebracht aan Nederland als land vol water. De tentoonstelling omvat zo’n vijftig schilderijen, tekeningen en prenten uit de afgelopen 120 jaar. Het boek toont honderd gedichten bij evenzoveel ‘watergezichten’.

Omdat Drenthe zo’n beetje de droogste provincie van Nederland is, was ik nieuwsgierig naar welke ‘Drentse’ kunst en poëzie vertegenwoordigd zijn. De tentoonstelling heb ik nog niet gezien, dat kan nog tot 8 september, maar het boek heb ik wel in huis.

Op bladzijde 46 trof ik een afbeelding aan van de kleurenhoutsnede Over het Uithuizer Wad (2003 – 2007) van Siemen Dijkstra uit Dwingeloo. Het is geplaats bij het gedicht Eiland van J. Bernlef.

Over het uithuizer wad Siemen Dijkstra

Op bladzijde 90 staat Stroomdallandschap bij Taarlo [Drentsche Aa] van Berend Groen uit 1998 bij het gedicht Drentse A van Rutger Kopland.

Het water begon zich te schamen van Tonnus Oosterhoff, die tegenwoordig in Assen woont, is geplaatst bij Zwemmende kikker van Julie de Graag.


Over het Emmen van Levi van Veluw, Bas Louissen, Eric van Oosterhout en Willem-Alexander

Levi van Veluw Family
Op 4 april verscheen de zeer makkelijk pratende kunstenaar Levi van Veluw in de talkshow Sophie & Jeroen. Aanleiding was een gewonnen prijs en een expositie in museum Singer in Laren. Van Veluw bleek in Emmen opgegroeid waar volgens hem ‘geen cultuur was, helemaal niks’.

Eerder die dag was de Kroon op Emmen online gegaan, een podcastserie waarin een andere oud-Emmenaar, Bas Louissen, een voorschot neemt op de viering van Koningsdag op 27 april in Emmen. Centrale thema in uitzending 1 is het imago van Emmen als een van de minst aantrekkelijke plaatsen in Nederland om te wonen.

Dat imago is grotendeels te danken aan het jaarlijkse onderzoek door Atlas voor Gemeenten waarin Emmen steevast onderaan de lijst met vijftig vergeleken gemeenten bungelt. Burgemeester Eric van Oosterhout vertelt in Kroon op Emmen dat ‘die lijstjes’ aanleiding zijn geweest Emmen naar voren te schuiven als decor voor Koningsdag. Hij hoopt op 27 april goede sier te maken.

De lijst van Atlas voor Gemeenten wordt samengesteld op basis van vijftig criteria. Die zijn niet ieder jaar hetzelfde, maar bevatten wel een aantal terugkerende punten. Eén daarvan is betalingsbereidheid van mensen om ergens te willen wonen. Hoe duurder de huizen, des te aantrekkelijker wordt een plaats (blijkbaar) gevonden om te wonen. Daalt die prijs, dan neemt de aantrekkelijkheid af.

Ander vast meetpunt is werkgelegenheid, waarbij het aantal banen een rol speelt dat binnen een acceptabele reistijd beschikbaar is. In Emmen is dat aantal lager dan in Rotterdam, waar zich op een luttel aantal kilometers verschillende plaatsen vol banen bevinden, goed bereikbaar met openbaar vervoer. Die plaatsen heten geen Borger maar Den Haag, geen Sleen maar Dordrecht, geen Zwartemeer maar Delft.

EMMEN_PODCAST_OMSLAG

Louissen gaat in zijn podcast op bezoek bij een samensteller van de lijst. Hij vraagt Marten Middeldorp van het onderzoeksbureau wat Emmen kan doen om op te klimmen en, bijvoorbeeld, de iets hoger gewaardeerde gemeente Sittard-Geleen te passeren. Dat is mogelijk, maar dat lukt niet in een jaar, zegt Middeldorp.

De onderzoeker vertelt dat Sittard-Geleen weliswaar als onveiliger wordt ervaren dan Emmen, maar Emmen achterblijft op voorzieningenniveau, zoals horeca en cultuur. Emmenaren zullen dat laatste niet als een gemis ervaren, maar voor Sittarders en Geleners die zich wellicht in Emmen willen vestigen en daartoe verleid moeten worden, voelt het als een gebrek.

“Je kunt vanuit Emmen weinig banen bereiken, dat zijn indicatoren die heel zwaar wegen”, zegt Middeldorp in de podcast. “Er zijn weinig restaurants in Emmen te vinden. Voor mensen die in Emmen wonen kan de afweging anders zijn, maar voor de meeste mensen is Sittard-Geleen daarmee een aantrekkelijker plek dan Emmen, ondanks Sittard-Geleen minder veilig is.

Louissen: “Stel dat er drie restaurants openen en er komt een poppodium bij, dan kan Emmen stijgen in de lijst.”

Middeldorp: “Als daar werkelijk voorstellingen worden georganiseerd, want dat is wat wij meten, dan kan dat.”

Afgelopen zaterdag publiceerde Dagblad van het Noorden een pagina met het programma voor Koningsdag. Wat opvalt is dat de koninklijke familie, die overal woont, maar nog niet in Emmen, op 27 april een enorme hoeveelheid Emmense kunst en cultuur krijgt voorgeschoteld. Het begint op het Noorderplein met Bouke Scholten die iets van zijn Elvis-repertoire laat horen en het eindigt op het Raadshuisplein waar Rosa da Silva het Wilhelmus inzet.

Halverwege de route, bij de ingang van het Rensenpark, dat al tien jaar niet van de grond komt als beloofde plek voor innovatie, cultuur en kunst en waar de opening van het nieuwe Centrum Beeldende Kunst door tegenvallers helaas is uitgesteld, is een cultuurplein bedacht. Het plein biedt op Koningsdag ‘een samensmelting van disciplines’ die volgens de organisatie ‘de hands-on mentaliteit van Emmen weerspiegelt’.

Met een hands-on mentaliteit wordt een instelling bedoeld om initiatief te tonen en handen uit de mouwen te steken.

Jan Van Peer Koningsdag

27 april heeft op papier alles in zich een mooie dag te worden, overal ter wereld. Het succes in Emmen zal echter worden afgemeten, vrees ik, aan de mate waarin het imago van een onaantrekkelijke plaats kan worden afgeschud. Wat in een dag onmogelijk is. Daarvoor is het te hardnekkig.

Dat heeft Emmen deels aan zichzelf te wijten. Steeds als de Atlas voor Gemeenten wordt gepubliceerd schieten inwoners van Emmen, bestuurders voorop, daartoe aangemoedigd door de media, in dezelfde reflex. Dagblad van het Noorden, mijn krant, doet eraan mee en publiceerde bij de lancering van Kroon op Emmen de volgende Stelling van de Dag: ‘Emmen wordt onterecht aangemerkt als minst aantrekkelijke stad van Nederland’. Voor de uitslag klik hier.

Steeds weer wordt geprobeerd de uitkomst te ontkrachten, vooral met woorden, zonder een eigen vergelijkend warenonderzoek te overleggen. Waardoor de stelling juist wordt bevestigd en geen daden volgen. Tot zover de hands-on-mentaliteit.

2,3 miljoen euro kost de organisatie van Koningsdag in Emmen. Als dit bedrag structureel extra in culturele voorzieningen van Emmen wordt gestoken, zou dat het imago van Emmen kunnen veranderen. Niet van de ene op de andere dag, wel op termijn.

Terug naar Levi van Veluw. In de talkshow vertelde hij over zijn werk Family, een bewegend groepsportret geïnspireerd op opgroeien in een gebroken gezin. Voor het portret vroeg Van Veluw familieleden bij elkaar te komen en zich in pakken vol gefragmenteerde blokjes te hullen – hij had daarvoor ook acteurs kunnen vragen.

En toen zei hij dit:

“Dit is mijn echte familie. Dat is belangrijk om te vertellen, omdat kunst niet gaat over het beeld alleen, over een mooi plaatje. Het gaat ook over het verhaal erachter. Een mooi plaatje is maar een mooi plaatje. Het is heel belangrijk dat die familieleden ook echt in de pakken hebben gezeten om het hele verhaal te kunnen vertellen. Een beeld is niet zoveel. Je moet gevoel overbrengen. Dat moet het verhaal erachter zijn.”

Wat Nederland op 27 april van Emmen te zien krijgt is een mooi plaatje, nog niet het verhaal erachter.


Nalatenschap Adri de Fluiter (1940 – 2024) te zien bij MicksArt Gallery in Emmen

     Adri de FluiterBij MicksArt Gallery in Emmen opent zondag een (verkoop)tentoonstelling met werk uit de nalatenschap van beeldend kunstenaar Adri de Fluiter (1940 – 2024). Te zien is een keuze uit zijn beelden, schilderijen, sculpturen en tekeningen.

De eerder dit jaar op 83-jarige leeftijd overleden De Fluiter geldt met name in Drenthe als een beeldbepalend kunstenaar en organisator van kunst-evenementen. Hij was onder meer betrokken bij NatuurKunst Drenthe, Peatpolis en Stadsbeelden Emmen en gaf mede de aanzet tot Drenthe als provincie waar beeldende kunst en natuur samengaan.

Twee citaten uit een persbericht:

“Zijn internationale impact op de kunstwereld en de samenleving is onmiskenbaar. Zijn nalatenschap zal voortleven in de prachtige kunstwerken die hij heeft geschapen en die vele harten hebben geraakt.”

En ook:

“De Fluiter was niet alleen een begaafd kunstenaar, maar ook een draaischijf voor hoogwaardigheidsbekleders. Zo heeft Adri de Fluiter tot vier keer toe koningin Beatrix mogen verwelkomen in Drenthe vanwege zijn kunstwerken, projecten en exposities. Zijn impact reikte verder dan de kunstwereld; hij bracht de koninklijke aanwezigheid naar de provincie en verrijkte de culturele ervaring voor velen.”

De tentoonstelling op zondag 7 april om 15.00 uur aan bij Micksart Collectief aan de Kapitein Grantstraat 24 in Emmen, naast kringloopwarenhuis Het Goed, en is te zien tot en met 22 juni.