Het betere borduurwerk van Jasper Abels, te zien in Stadsmuseum ANNO te Zwolle

3 Jasper Abels Turning Pages Zwolle
En zo kwam ik weer eens in Zwolle. Waar het Stedelijk Museum aan de Melkmarkt sinds 2022 ANNO Stadmuseum Zwolle heet, met aanstellerig gebruik van kapitalen in de naam tot gevolg.

In ANNO, zo werd mij ter plekke verteld, worden alle erfgoedcollecties van Zwolle bij elkaar gebracht en gepresenteerd. Het heet een uniek concept in Nederland te zijn, maar geeft te denken. Alle collecties presenteren, daar is het gebouw toch veel te klein voor? Hoe dan ook, het concept maakte op mij geen diepe indruk. Na een uur was ik klaar.

2 Jasper Abels Turning Pages Zwolle
Wat niet wil zeggen dat ik spijt heb van mijn bezoek, te meer ik ongevraagd een persoonlijke rondleiding kreeg door het Drostenhuis. Door Drentse ogen bezien, is dat museumonderdeel een grote poppenkast. Wat er heel goed aan was, en nog is, is dat de museumdirectie er een hedendaagse kunstenaar op heeft losgelaten.

Die kunstenaar is de in Tubbergen geboren Jasper Abels (1971). Als (mode)fotograaf werkte hij voor glossy’s als Vogue, Vanity Fair en Harpers Bazaar, maar Abels doet ook andere, meer autonome dingen. Voor Zwolle, waar hij zijn kunstopleiding genoot, maakte hij op basis van het Zwols erfgoed verspreid over meerdere zalen de tentoonstelling Turning pages. Citaat van de museumwebsite:

‘Door terug te grijpen naar historische gebeurtenissen en deze te vertalen in een wereld van fantasie en verbazing, vraagt Abels je anders te kijken naar het heden en de toekomst. Kunst slaat hier een brug. Duik in de sprookjesachtige wereld die Abels schetst en laat je verbeelding de lege bladzijdes van morgen vullen.’

1 Jasper Abels Turning Pages Zwolle
Hoogtepunt van Turning pages is wat Abels met de keuken van het Drostenhuis heeft gedaan. Verwijzend naar de textielindustrie van Twente bouwde hij als ode naar de tijd dat werk nog een ambacht heette een installatie in de vorm van een zeventiende eeuws interieurschilderij vol citaten uit de (kunst)geschiedenis. Echter niet met verf, maar met borduurwerk dat hij ergens op een rommelmarkt op de kop heeft getikt.

Gaat dat zien. Tot en met 15 september. Zie ook deze link.


Grensloos Kunst Verkennen 2024: Alles giedt veurbij. Droom ik, of stroom ik

De Reest Panta Rhei

Op de valreep naar Grensloos Kunst Verkennen geweest, de kunstroute aan weerszijde van De Reest. 27 locaties dit keer, verspreid over acht kilometer in de dorpen De Wijk en IJhorst. Voortreffelijk georganiseerd, zoals vrijwel vanouds. Zondag was de laatste dag van het slechts drie weken durende evenement. 1 Cage Atelier Van Lieshout

Niet alle kunst wordt speciaal voor de route gemaakt, het viel mij dit keer extra op. Niet dat het erg is, het heeft zelfs wel wat om ineens een werk – Cage – van Atelier Van Lieshout in het Drentse gras aan te treffen. En even verderop zag ik twee gemuteerde dieren van Margriet van Breevoort getiteld Als de vloed komt. 2 Als de vloed komt Margriet van Breevoort

Het doet de waardering toenemen voor kunstenaars die zich wél door de omgeving locatie hebben laten inspireren. Zoals Sascha van Holt van wie twee werken te zien waren, waaronder Meandros, een proces-installatie bestaande uit buizen, slangen en een waterbassin, is geïnspireerd op het ijzerrijke grondwater van de Reest. 3 Meandros Sascha van Holt

Zoals Bente Wilms die een wandeling door het Reestdal maakte om daarna in een schuur aan de Poeleweg in IJshorst tot een kleurrijke decor-installatie te komen met op doek en paneel geschilderde dieren die in datzelfde Reestdal zouden kunnen bestaan: kikkers, bevers, dassen, vlinders, maar ook beesten waar ik de naam niet van ken, en nooit van zal kennen.

4 Bente Wilms GVK 2024

Zoals Merijn Vrij, die op twee verschillende plekken een maaiploeg met zeisen aan het werk had gezet voor Gemaaid, een kunstwerk dat op een derde plek, aan de Molenstraat in De Wijk, werd toegelicht als een ‘zoektocht naar een toekomstbestendig landschap’ en een ‘urgente oproep tot dialoog over de wisselwerking tussen mens en natuur’.

5 Gemaaid 1 Merijn Vrij

Op de eerste plek, een weiland aan de Haalweidigerweg in De Wijk, kan dat niet erg van de grond. Na het beklimmen van een ‘hoogzitstoel’ zag ik vanaf een meter of drie vaaglijk een gemaaid kruis in het gras. Op de tweede plek, aan de Heerenweg in IJhorst, was het uitzicht na het beklimmen van een uitkijktoren imposanter: een cirkel in het gras.

6 Gemaaid 2 Merijn Vrij

Wat ik niet zag, was dat het maaien ecologisch verantwoord was gedaan, op een manier dat alle levende wezens – zoals verbeeld door Bente Wilms – veilig konden vluchten, iets wat met rode diesel gevoede maaimachines niet schijnt te kunnen. Wat ik ook niet zag, was dat Vrij vooraf een ecoloog had ingeschakeld om er zeker van te zijn dat er geen zeldzame fauna of flora verloren zou gaan.

7 Gemaaid 3 Merijn Vrij

Anders dan veel kunst die tijdens GKV 2024 was te zien, is Gemaaid een echt tijdelijk kunstwerk. Dat wil zeggen: zolang de natuur het wil, en het gemaaide gras, het zweel, blijft liggen, is in ieder geval de cirkel in het gras vanuit de uitkijktoren te zien.

Die toren is overigens ook zonder het kunstwerk van Merijn Vrij de moeite van het bezoeken waard. Zelden kreeg ik met eigen ogen zo’n overzichtelijk beeld van de meanderende Reest, ooit door Martin Koster bezongen met het gedicht Panta Rhei: ’Stroom ik/ deur de lege laander/ langs de Voele Riete, Wildenbarg/ De Rievest en de Kniepe,/ dan droom ik. // Ik stort mij uut/ in ’t Diep/ ’t Heden glidt in ’t verleden,/ alles giedt veurbij./ Stroom ik of droom ik?’


Tonnus Oosterhoff over wat kunst doet met de beleving van de werkelijkheid

Tonnus Oosterhoff Roel IdemaDichter en schrijver Tonnus Oosterhoff brengt zondag 26 mei een bezoek aan kunstpodium Campis in Assen voor het uitspreken van een ‘inleiding’. De titel, voor zover je het een titel kunt noemen, ik vind het meer een onderwerpregel, belooft veel: ‘Wat doen poëzie en beeldende kunst met jouw beleving van de werkelijkheid?”

Citaat uit het persbericht:

‘De parallel tussen poëzie en beeldende kunst is snel getrokken. Oosterhoff neemt ons letterlijk mee langs de werken van Hendriks en Habers. Daarbij draagt hij een selectie voor uit het werk van verschillende dichters en laat hij ons ervaren hoe ook het (gesproken) woord onze werkelijkheid ‘vertekent’.’

Met Hendriks en Habers worden twee kunstenaars bedoeld dit op dit moment bij Campis tekenwerk exposeren: Rosemin Hendriks en Kim Habers. De inleiding begint om 12.00 uur. Aanmelden kan via [email protected].


Designers verbeelden de toekomst van het platteland in Echten

Soilistic Bodies Liselore Frowijn
Niet gehinderd door aandacht van de mondiale media zijn ze in De Wolden druk bezig als Culturele Gemeente van Drenthe. Ik was er gisteren, donderdag, voor een interview met regisseur Dirk Bruinsma. Die met zijn theatergezelschap PeerGrouP in het dorp Koekange een ‘Afvalkathedraal’ heeft gebouwd voor de opvoering van het stuk Atropos, later deze maand.

Na afloop trof ik Peter Nefkens, een plaatselijk journalist die zich de blaren op de vingers tikt om verslag te doen van alles wat de Culturele Gemeente van Drenthe voortbrengt, sommige van zijn stukken halen ook mijn krant Dagblad van het Noorden. Nefkens had het zeer naar de zin. Hij stond op het punt naar de opening te gaan van de kunstroute Grensloos Kunst Verkennen in aan weerszijde van De Reest.

Ik reed huiswaarts door Echten waar banieren waren geplaatst om aandacht te vragen voor ‘Het Designprogramma’. Achter die naam gaat een tentoonstelling schuil met werk van ontwerpers die de toekomst van het platteland proberen te verbeelden. Voorafgaand hadden ze met bewoners van De Wolden gesprekken gevoerd over de natuur, het land, lokale materialen en productie, duurzaamheid & klimaat, sociale cohesie, jongerencultuur en tradities en gebruiken.

Kop in de wind Antoine Peters

Antoine Peters heeft een installatie gebouwd, Kop in de wind, met vijftig menshoge zelfportretten van Woldenaren, gedrukt op textiel en getoond als poorten naar de verbeelding. ‘Dwalend tussen de wuivende levensgrote silhouetten, verhalen en expressies kan de toeschouwer zelf nadenken over de toekomst van het platteland. De wind staat niet voor niets voor levenskracht, en de geboorte van nieuwe perspectieven’, las ik ergens.

Van Liselore Frowijn zag ik een sculptuur getiteld Soilistic Bodies en bedoeld als ode aan de bodem en de worm. ‘Gebaseerd op hoe deze hermafrodiete wezens omgaan met de aarde onderzoekt Liselore met haar kunstwerk in de Wolden hoe we ons tot anders de bodem kunnen verhouden’, las ik. ‘Waar mensen voor hun bodem zorgen, begint de liefde voor de planeet. Als we geen relatie hebben met onze bodem, dreigen we de relatie met onszelf te verliezen.’

Het ontbrak mij aan tijd om de andere werken te zien; thuis moest ik nog een stukje schrijven met reacties op het akkoord van de nieuwe coalitie. Wellicht later. Het ‘Designprogramma’ is te bezoeken via een ruim 7 kilometer langs zeven kunstwerken. Er is geen specifiek start- of eindpunt. Parkeren kan bij P1 – Westerbergen, P2 – Boschzicht en P3 Belevingspad Echten. Zie vooral ook https://wiedewold.nl/design-programma


Verduld Bartje! Kom er nog wat van?

Verduld Bartje
Sinds begin april brengen Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant de uit 1935 stammende roman Bartje van Anne de Vries als strip. Iedere dinsdag en donderdag een aflevering. Omdat het vorige week op donderdag Hemelvaart was en geen krant verscheen, is het schema nu reeds een beetje in war.

Bijgevoegd plaatje stond vorige week dinsdag in de krant. Een beetje lezer weet wat er morgen, een nieuwe dinsdag, gebeurt. Hieronder een citaat uit het oorspronkelijke boek vlak voor Het Moment:

‘Zul ie nou bidden’....

Er komt nog meer: een knetterende vloek. Bartje krimpt ineen. Hij wordt koud en stijf van binnen van eerbied. Maar Bartje is geen Bartje meer. Hij kijkt moeder aan, hij slikt, slikt.... en zegt: ‘Ik bid niet veur brune bonen.’

En dan gaat alles zo gauw. Vaders stoel vliegt tegen de muur, Bartje zwaait door de lucht, zijn voeten slaan een bord van de tafel. Riekie wordt onderstboven gelopen, allen jammeren. ‘Albert, neem je in acht, 't is een kiend!’ ‘Vader, o, o, vader!’ Maar vaders eeltige hand beukt op Bartjes broekje. En die slimme, kalme Bartje is veranderd in een kleine woesteling. Hij trapt, bijt, slaat om zich heen. Hij gilt: ‘Nooit, nooit, nooit!’....

Dan zet moeder de deur wagenwijd open en vader stoot hem naar buiten.’

De publicatie van de strip gebeurt op basis van een scenario van Ahmad Resh, de tekeningen zijn van Anco Dijkman. Bedoeling is dat de kranten honderd afleveringen brengen, waarna op 14 mei 2025 een compleet stripalbum zal verschijnen.


Into Nature kiest De Onlanden als decor vijfde editie internationale kunstmanifestatie

De Kleibosch in De Onlanden Foto Het Drentse Landschap
Het hing al even in de lucht, maar nu is het definitief: de vijfde editie van de internationale kunstmanifestatie Into Nature wordt in 2026 gehouden in De Onlanden.

Thema is dit keer ‘wederkerigheid’.  Volgens artistiek leider Hilde de Bruijn nodigen De onlanden als complex ecosysteem uit tot nadenken over andere wereldbeelden, ecologische systemen en relaties. De keuze is mede ingegeven door de gemeente Noordenveld als culturele gemeente van Drenthe in 2025 en 2026.

“Omdat we in de toekomst alleen maar meer land aan het water zullen teruggeven, luidt de vraag hoe we ons opnieuw kunnen verhouden tot het moeras. In ons programma willen het gesprek over ons denken in termen van bruikbaarheid van het landschap en natuur centraal stellen”, aldus De Bruijn.

Vooruitlopend brengen dit najaar de eerste kunstenaars van de buitententoonstelling een bezoek aan het 2500 hectare tellende drassige gebied dat tussen Peize en de stad Groningen is bedoeld om wateroverlast tegen gaan. Hun werk zal uiteindelijk in het voorjaar van 2026 werk te zien zijn.

De onlanden worden overigens ook nu al door kunstenaars onderzocht. Eerder dit jaar werd bekend dat vijf leden van Kuunst.nu het gebied onder de loep nemen voor een presentatie eind 2024. Daarna worden meer kunstprojecten in gang gezet, onder anderen met beginnende kunstenaars uit Noord-Nederland.


Blijft The sky the limit bij Beelden in Gees?

1 The sky's the limit Eugène Terwindt Beelden in Gees
Even hing het voortbestaan van de grootste beeldentuin van Noord-Nederland aan een dun draadje. Toch beleeft Beelden in Gees een nieuwe lente.

Na een noodgedwongen stilte door ziekte van Yvo van Marle stapten eind vorig jaar zus en broer Esther en Erik Dokter naar voren om als nieuwe eigenaren een gedurfde klus over te nemen: het weer tot leven wekken van een zeven hectare omvattend sculpturenpark plus galerie in Zuidoost-Drenthe.

Sinds eind april is de attractie weer open. Onder een ander beeldmerk: de drie letters van Beelden in Gees zijn samengevoegd tot BIG met daarachter in oranje de woorden Art & Garden. Er spreekt voortvarendheid uit die weg drijft van de omfloerste elegantie waar Drenthe graag bekend om staat.

Toen ik de tuin bezocht, kon ik eerst het herkenningspunt The sky is the limit van Eugène Terwindt niet vinden. Na enig zoeken bleek dat 24 meter hoge aluminium ladder naar de hemel was neergehaald. Vermoedelijk voor onderhoud.

BIG Art & Garden is tot en met 6 oktober te bezoeken aan de Schaapveensweg 16 in Gees. Open: donderdag t/m zondag van 11.00 uur tot 17.00 uur. Entree 11 euro https://www.beeldeningees.nl/


Dirk Jan geniet opnieuw van Jonge Sla

Mark Retera publiceerde zaterdag in Dagblad van het Noorden een strip geïnspireerd op het gedicht Jonge sla van Rutger Kopland:

Dirk Jan Jonge Sla 2

Dat was niet voor het eerst. In 2011 deed hij dat ook al. En het blijft leuk, als het je smaak is:

Dirk Jan Jonge Sla 1

 


Destructie als discours-podcast. Luisteren hoe je een kunstwerk kunt beschadigen

Destructie als discours-podcastAls je mensen in hun hart wil raken, moet je hun kunst beschadigen – iedere oorlogsmisdadiger weet dat. Maar wat als kunstenaars besluiten kunst te beschadigen?

Albert Westerhoff uit Groningen werkt aan een podcastserie over het beschadigen van kunst. Destructie als discours heet de reeks. Het is een titel waarmee je mensen op de kast kunt jagen: ‘Moeilijkdoenerij!’ Het doet weinig af aan de spectaculaire verhalen die Westerhoff vertelt over wat er in krochten van de kunstgeschiedenis gebeurt.

Aflevering 3, Een masochistische martelaar , begint zo: ,,Op een gure winterdag in 1995 loopt een man in pak richting het Rode Plein in Moskou. Hij heeft een gezichtsuitdrukking waaruit je kunt opmaken dat hij zin heeft iemand helemaal in elkaar te rossen. De man trekt zijn kleding uit, tot zijn boxershort, trekt vervolgens twee bokshandschoenen aan begint zich warm te lopen en te schreeuwen.” Een gek, denk je als luisteraar.

Dat verandert als dezelfde man, Alexander Brener, twee jaar later in het Stedelijk Museum in Amsterdam met een verfspuitbus een gifgroene ‘s’ met twee verticale strepen achterlaat op een schilderij van Kazimir Malevich. Brener blijkt een actionist, iemand die deel uitmaakt van een bredere beweging, die als los zand aan elkaar hangt, maar serieuze aandacht verdient omdat ze grenzen wil verleggen.

Bij kunstbeschadigingen gaan tegenwoordig de gedachten uit naar activisten die soep gooien tegen de glasplaat van een schilderij of zich vastplakken aan de lijst om aandacht te vragen voor het klimaat. Mensen als Brener is het om iets anders te doen. Zij eigenen zich kunstwerken toe om er nieuwe kunst of een performance van te maken en daarmee het gesprek over wat kunst is en kan zijn gaande te houden.

Ze plaatsen zich in een traditie die ten tijde van het Dadaïsme rond 1918 een eerste bloei bereikte. Westerhoff ontrukt in Destructie als discours de ene na de andere destructieve kunstenaar aan de vergetelheid. Ook Andres Serrano, bekend van Piss Christ in het Groninger Museum, komt voorbij. Dat onlangs posters voor Serrano’s tentoonstelling America & Trump in Forum Groningen van een (Hitler-)snorretje werden voorzien, mag passend heten.

Aan het bekendste geval van kunstbeschadiging in Nederland, twee schilderijen van Barnett Newman in 1986 en 1997, zijn twee afleveringen gewijd. De dader, Gerard Jan van Bladeren, komt eruit naar voren als een man met zowel grote geestelijke problemen als een fascinerend idee over kunst en kunstenaarschap. We hoeven de rechter niet tegen te spreken, zijn daden waren onvergefelijk. Maar ook onvergetelijk.

De podcast ‘Destructie als discours’ van Albert Westerhoff is onder meer te beluisteren via Spotify. Zie ook destructiealsdiscours.nl


Waterige gedichten, natte plaatjes

Berend Groen (1998)‘Stroomlandschap bij Taarlo’
Museum More in Gorssel en uitgeverij Toth hebben de handen ineen geslagen voor een expositie en een boek waarmee een ode wordt gebracht aan Nederland als land vol water. De tentoonstelling omvat zo’n vijftig schilderijen, tekeningen en prenten uit de afgelopen 120 jaar. Het boek toont honderd gedichten bij evenzoveel ‘watergezichten’.

Omdat Drenthe zo’n beetje de droogste provincie van Nederland is, was ik nieuwsgierig naar welke ‘Drentse’ kunst en poëzie vertegenwoordigd zijn. De tentoonstelling heb ik nog niet gezien, dat kan nog tot 8 september, maar het boek heb ik wel in huis.

Op bladzijde 46 trof ik een afbeelding aan van de kleurenhoutsnede Over het Uithuizer Wad (2003 – 2007) van Siemen Dijkstra uit Dwingeloo. Het is geplaats bij het gedicht Eiland van J. Bernlef.

Over het uithuizer wad Siemen Dijkstra

Op bladzijde 90 staat Stroomdallandschap bij Taarlo [Drentsche Aa] van Berend Groen uit 1998 bij het gedicht Drentse A van Rutger Kopland.

Het water begon zich te schamen van Tonnus Oosterhoff, die tegenwoordig in Assen woont, is geplaatst bij Zwemmende kikker van Julie de Graag.