Over het Emmen van Levi van Veluw, Bas Louissen, Eric van Oosterhout en Willem-Alexander

Levi van Veluw Family
Op 4 april verscheen de zeer makkelijk pratende kunstenaar Levi van Veluw in de talkshow Sophie & Jeroen. Aanleiding was een gewonnen prijs en een expositie in museum Singer in Laren. Van Veluw bleek in Emmen opgegroeid waar volgens hem ‘geen cultuur was, helemaal niks’.

Eerder die dag was de Kroon op Emmen online gegaan, een podcastserie waarin een andere oud-Emmenaar, Bas Louissen, een voorschot neemt op de viering van Koningsdag op 27 april in Emmen. Centrale thema in uitzending 1 is het imago van Emmen als een van de minst aantrekkelijke plaatsen in Nederland om te wonen.

Dat imago is grotendeels te danken aan het jaarlijkse onderzoek door Atlas voor Gemeenten waarin Emmen steevast onderaan de lijst met vijftig vergeleken gemeenten bungelt. Burgemeester Eric van Oosterhout vertelt in Kroon op Emmen dat ‘die lijstjes’ aanleiding zijn geweest Emmen naar voren te schuiven als decor voor Koningsdag. Hij hoopt op 27 april goede sier te maken.

De lijst van Atlas voor Gemeenten wordt samengesteld op basis van vijftig criteria. Die zijn niet ieder jaar hetzelfde, maar bevatten wel een aantal terugkerende punten. Eén daarvan is betalingsbereidheid van mensen om ergens te willen wonen. Hoe duurder de huizen, des te aantrekkelijker wordt een plaats (blijkbaar) gevonden om te wonen. Daalt die prijs, dan neemt de aantrekkelijkheid af.

Ander vast meetpunt is werkgelegenheid, waarbij het aantal banen een rol speelt dat binnen een acceptabele reistijd beschikbaar is. In Emmen is dat aantal lager dan in Rotterdam, waar zich op een luttel aantal kilometers verschillende plaatsen vol banen bevinden, goed bereikbaar met openbaar vervoer. Die plaatsen heten geen Borger maar Den Haag, geen Sleen maar Dordrecht, geen Zwartemeer maar Delft.

EMMEN_PODCAST_OMSLAG

Louissen gaat in zijn podcast op bezoek bij een samensteller van de lijst. Hij vraagt Marten Middeldorp van het onderzoeksbureau wat Emmen kan doen om op te klimmen en, bijvoorbeeld, de iets hoger gewaardeerde gemeente Sittard-Geleen te passeren. Dat is mogelijk, maar dat lukt niet in een jaar, zegt Middeldorp.

De onderzoeker vertelt dat Sittard-Geleen weliswaar als onveiliger wordt ervaren dan Emmen, maar Emmen achterblijft op voorzieningenniveau, zoals horeca en cultuur. Emmenaren zullen dat laatste niet als een gemis ervaren, maar voor Sittarders en Geleners die zich wellicht in Emmen willen vestigen en daartoe verleid moeten worden, voelt het als een gebrek.

“Je kunt vanuit Emmen weinig banen bereiken, dat zijn indicatoren die heel zwaar wegen”, zegt Middeldorp in de podcast. “Er zijn weinig restaurants in Emmen te vinden. Voor mensen die in Emmen wonen kan de afweging anders zijn, maar voor de meeste mensen is Sittard-Geleen daarmee een aantrekkelijker plek dan Emmen, ondanks Sittard-Geleen minder veilig is.

Louissen: “Stel dat er drie restaurants openen en er komt een poppodium bij, dan kan Emmen stijgen in de lijst.”

Middeldorp: “Als daar werkelijk voorstellingen worden georganiseerd, want dat is wat wij meten, dan kan dat.”

Afgelopen zaterdag publiceerde Dagblad van het Noorden een pagina met het programma voor Koningsdag. Wat opvalt is dat de koninklijke familie, die overal woont, maar nog niet in Emmen, op 27 april een enorme hoeveelheid Emmense kunst en cultuur krijgt voorgeschoteld. Het begint op het Noorderplein met Bouke Scholten die iets van zijn Elvis-repertoire laat horen en het eindigt op het Raadshuisplein waar Rosa da Silva het Wilhelmus inzet.

Halverwege de route, bij de ingang van het Rensenpark, dat al tien jaar niet van de grond komt als beloofde plek voor innovatie, cultuur en kunst en waar de opening van het nieuwe Centrum Beeldende Kunst door tegenvallers helaas is uitgesteld, is een cultuurplein bedacht. Het plein biedt op Koningsdag ‘een samensmelting van disciplines’ die volgens de organisatie ‘de hands-on mentaliteit van Emmen weerspiegelt’.

Met een hands-on mentaliteit wordt een instelling bedoeld om initiatief te tonen en handen uit de mouwen te steken.

Jan Van Peer Koningsdag

27 april heeft op papier alles in zich een mooie dag te worden, overal ter wereld. Het succes in Emmen zal echter worden afgemeten, vrees ik, aan de mate waarin het imago van een onaantrekkelijke plaats kan worden afgeschud. Wat in een dag onmogelijk is. Daarvoor is het te hardnekkig.

Dat heeft Emmen deels aan zichzelf te wijten. Steeds als de Atlas voor Gemeenten wordt gepubliceerd schieten inwoners van Emmen, bestuurders voorop, daartoe aangemoedigd door de media, in dezelfde reflex. Dagblad van het Noorden, mijn krant, doet eraan mee en publiceerde bij de lancering van Kroon op Emmen de volgende Stelling van de Dag: ‘Emmen wordt onterecht aangemerkt als minst aantrekkelijke stad van Nederland’. Voor de uitslag klik hier.

Steeds weer wordt geprobeerd de uitkomst te ontkrachten, vooral met woorden, zonder een eigen vergelijkend warenonderzoek te overleggen. Waardoor de stelling juist wordt bevestigd en geen daden volgen. Tot zover de hands-on-mentaliteit.

2,3 miljoen euro kost de organisatie van Koningsdag in Emmen. Als dit bedrag structureel extra in culturele voorzieningen van Emmen wordt gestoken, zou dat het imago van Emmen kunnen veranderen. Niet van de ene op de andere dag, wel op termijn.

Terug naar Levi van Veluw. In de talkshow vertelde hij over zijn werk Family, een bewegend groepsportret geïnspireerd op opgroeien in een gebroken gezin. Voor het portret vroeg Van Veluw familieleden bij elkaar te komen en zich in pakken vol gefragmenteerde blokjes te hullen – hij had daarvoor ook acteurs kunnen vragen.

En toen zei hij dit:

“Dit is mijn echte familie. Dat is belangrijk om te vertellen, omdat kunst niet gaat over het beeld alleen, over een mooi plaatje. Het gaat ook over het verhaal erachter. Een mooi plaatje is maar een mooi plaatje. Het is heel belangrijk dat die familieleden ook echt in de pakken hebben gezeten om het hele verhaal te kunnen vertellen. Een beeld is niet zoveel. Je moet gevoel overbrengen. Dat moet het verhaal erachter zijn.”

Wat Nederland op 27 april van Emmen te zien krijgt is een mooi plaatje, nog niet het verhaal erachter.


Nalatenschap Adri de Fluiter (1940 – 2024) te zien bij MicksArt Gallery in Emmen

     Adri de FluiterBij MicksArt Gallery in Emmen opent zondag een (verkoop)tentoonstelling met werk uit de nalatenschap van beeldend kunstenaar Adri de Fluiter (1940 – 2024). Te zien is een keuze uit zijn beelden, schilderijen, sculpturen en tekeningen.

De eerder dit jaar op 83-jarige leeftijd overleden De Fluiter geldt met name in Drenthe als een beeldbepalend kunstenaar en organisator van kunst-evenementen. Hij was onder meer betrokken bij NatuurKunst Drenthe, Peatpolis en Stadsbeelden Emmen en gaf mede de aanzet tot Drenthe als provincie waar beeldende kunst en natuur samengaan.

Twee citaten uit een persbericht:

“Zijn internationale impact op de kunstwereld en de samenleving is onmiskenbaar. Zijn nalatenschap zal voortleven in de prachtige kunstwerken die hij heeft geschapen en die vele harten hebben geraakt.”

En ook:

“De Fluiter was niet alleen een begaafd kunstenaar, maar ook een draaischijf voor hoogwaardigheidsbekleders. Zo heeft Adri de Fluiter tot vier keer toe koningin Beatrix mogen verwelkomen in Drenthe vanwege zijn kunstwerken, projecten en exposities. Zijn impact reikte verder dan de kunstwereld; hij bracht de koninklijke aanwezigheid naar de provincie en verrijkte de culturele ervaring voor velen.”

De tentoonstelling op zondag 7 april om 15.00 uur aan bij Micksart Collectief aan de Kapitein Grantstraat 24 in Emmen, naast kringloopwarenhuis Het Goed, en is te zien tot en met 22 juni.


Plafondschildering Museum Jan van Loon in Assen is voltooid

Assen Plafondschildering Museum Jan van Loon

Bericht van Tom Hageman, bestuurslid van Museum Jan van Loon in Assen. Of we willen doorgeven dat de plafondschildering in de voormalige doopsgezinde kerk in de Oranjestraat no 13 in Assen – tegenwoordig het Museum Jan van Loon –  is voltooid.

“Het had wat voeten in aarde, want Covid kwam ertussen, maar nu is het zover. Assen is een bezienswaardigheid rijker: De Sixtijnse kapel van Assen.”

Toe maar Jan.

Nog een citaat uit het bericht:

“Studenten van de Klassieke Academie voor schilderkunst in Groningen, begeleid door Randolph Algera hebben er lang aan gewerkt. De afgelopen weken is het project met medewerking van Maarten Dalstra, Ferenc Erdok, Hans Hage, Klaas Koops, Fleur Krist, Jan van Loon, Rein Pol, Gabrielle Westra en Jesamine Totañes Wiersema afgerond.

Het kunstwerk schildert de geschiedenis van de Wederdopers, vanaf het gewelddadig begin in Münster, via het veelbelovend perspectief van verlichting tot en met het vrijzinnig pacifisme van Menno Simons. Overigens wemelt het werk van de verwijzingen, Michelangelo waardig.”

Nog een keer toe maar.

Wat betreft de foto, zoals iedereen weet, is de werkelijkheid mooier. En scherper. Op deze plaats doe ik op dit moment alleen een suggestie.


Tijdens de Kinderbiënnale is kunst geen kwestie van denken maar van doen

Head Home Isabel en Alfredo Aquilizan
Omdat ik voor een afspraak in het Groninger Museum moest zijn, besloot ik na afloop de afdeling te bezoeken met de Kinderbiënnale, een tweejaarlijkse tentoonstelling met kunst gemaakt voor en gekozen door kinderen. Dit keer luidt de titel in slecht Gronings A better place.

Het was er rustig, zeker voor een woensdagmiddag. Misschien heeft de doelgroep nog niet door dat de tentoonstelling er is, misschien moeten de praatjes op de schoolpleinen en sportclubs nog op gang komen. Aan de andere kant: de opening, de onthulling van de Pissende ijsbeer van Florentijn Hofman, had veel regionale publiciteit gegeneerd.

Aan de kwaliteit van de tentoonstelling deed het weinig af. In bijna alle zalen zag ik verrassende en vrolijkmakende kunstwerken. Zoals de geluidsinstallatie A robin who wondered if he was a nightingale van Jelle Mastenbroek, De blauwe stad van plastickunstenaar Carolien Adriaansche, Voelen van vormgever Sanne Boekel en Fiet van designcollectief Studio Toer.

Bij het bekijken van laatstgenoemd werk, een soort wolk, liepen twee jongetjes de zaal in. Terwijl ik aandachtig de zaaltekst las, alle teksten zijn geschreven op basis van praatjes van kinderen, hadden zij in mum van tijd proefondervindelijk door dat de wolk interactief werkt. Tijdens de Kinderbiënnale is kunst geen kwestie van denken maar van doen.

Wurm (2024) Florentijn Hofman

Dat laatste maakt Wurm van Florentijn Hofman geliefd bij jonge bezoekers, denk ik. De vele meters lange worm is gemaakt van karton en nodigt uit om ín de worm te kruipen en een overgangsritueel mee te maken. Dat leidt mogelijk tot betere mensen, had Hofman eerder verteld. Of het inderdaad zo werkt, weet ik niet. Behalve dat ze nogal uitbundig waren, kon ik vooraf aan de kinderen in Wurm niets slechts zien. Zelf durfde ik niet door de knieën.

Er is ook een zaaltje ingericht door illustrator Hedy Tjin; met ingericht bedoel ik beschilderd. 151 Boeken heet het werk van Tjin, het is gebaseerd op een gedicht van Pim Lammers waarin een meisje van kleur na het lezen van 151 boeken waarin ze zichzelf niet herkent stiften en potloden pakt om haar eigen literatuur van kleur te maken.

De verrassing bevindt zich in paviljoen Coop Himmelb(l)auw waar kunstenaarsduo Isabel en Alfredo Aquilizan een chaotisch ogende stad van karton heeft gebouwd. Niet vaak zag ik de onhandige bovenverdieping van het museum zo goed gebruikt – overal bouwsels, in vele soorten en maten. En zoals alle steden was de groei nog lang niet ten einde, want aan tafels werd door de jeugd driftig voort geknutseld.

De Kinderbiënnale – A better place is te zien tot en met 3 november in het Groninger Museum


De Drentse cultuur ruikt naar kuilgras

Balen kuilgras
Mij werd gevraagd tijdens een bijeenkomst in De Nieuwe Kolk in Assen een kritische beschouwing te geven over de stand van zaken van de Drentse kunst en cultuur op dit moment. Mij werd gevraagd de Drentse cultuursector een spiegel voor te houden.

Ik hapte gretig toe.

Maar toen ik bedacht wat dat in de praktijk kon betekenen, kreeg ik spijt. Mensen een spiegel voorhouden, is makkelijker gezegd dan gedaan. Voor je het weet krijg je lamme armen. Voor je het weet, zien mensen in jouw spiegel zaken die ze niet willen zien. Rimpels. Vetkwabben. Onderkinnen. Onwillig haar. Een troebele blik.

Daarna begon het verzoek een kritische beschouwing te geven mij dwars te zitten. Wat voor kritiek zou dat moeten zijn? Is het toegestaan op de man of de vrouw te spelen? Of is algemene kritiek beter, zodat je kunt denken ‘het is ergens wel waar, maar het geldt niet voor mij.’

Lees hier verder.


Internationale buitententoonstelling Into Nature in het vervolg om de drie jaar in Drenthe

Jurjen Galema Alex Murphy Marina Sulima op de VAM-berg
De mensen van Into Nature stuurden een persbericht om aandacht te vragen voor twee activiteiten die dit jaar plaatsgrijpen: iets op de VAM-berg bij Wijster met Marina Sulima, Jurjen Galema en Alex Murphy (foto) en iets in De Onlanden bij Peize met Edward Clydesdale Thomson, Priscila Fernandes, Bouke Groen, Peter Veen en Cora Jongsma.

Mijn oog bleef haken bij iets anders. Ik las dat de eerstvolgende editie van wat de 'internationale buitentoonstelling' heet voor 2026 staat gepland.

Into Nature is toch bedoeld als biënnale, dacht ik. Volgens mij betekent dat ‘tweejaarlijks’. Als de laatste editie in 2023 heeft plaatsgevonden, moet dan de volgende in 2025 worden gehouden.

Woordvoerder Marinus Pranger gaf desgevraagd het volgende antwoord:

“De afgelopen jaren zijn we van een projectorganisatie gericht op het organiseren van de grote internationaal georiënteerde tweejaarlijkse buitententoonstelling, uitgegroeid naar een landelijk erkend kunstpodium met doorgaande programmering.

Binnen dit programma worden kansen geboden aan talentvolle makers uit Noord-Nederland. De plannen om onze functie als landelijk kunstpodium met doorgaande programmering in de periode 2025-2028 nog meer substantie te kunnen geven liggen inmiddels klaar ter beoordeling door het Mondriaan Fonds.

De structuur die het beste past bij deze ambities is er een waarbij we eens in de drie jaar de buitententoonstelling organiseren en daarnaast ook een doorgaand programma. Dit zal deels in dienst staan van de voorbereidingen op de grote buitententoonstelling.

Omdat we als organisatie nomadisch blijven werken en aansturen op meer wederkerigheid met de mensen en organisaties die de landschappen waarin wij werkzaam zijn bevolken, weten we inmiddels dat tijd en zorgvuldigheid essentiële factoren zijn. In de programma-opzet die wij voor 2025-2028 voor ogen hebben is dit precies in balans.”

Zo dus.

Het zoeken naar een gebied voor 2026 is wel al begonnen. In de loop van 2024 wordt de definitieve locatie bekend gemaakt en komen de eerste kunstenaars om locaties te bekijken.


Turfschip van Richard Ambergen

1 Turfschip Richard Ambergen
Ter nagedachtenis van de komst van Vincent van Gogh naar Drenthe, 140 jaar geleden, is in de Grote Kerk in Emmen een tentoonstelling ingericht met werk van 45 amateurkunstenaars. Ze hebben zich op verzoek laten inspireren door wat Van Gogh in 1883 in Drenthe heeft beleefd en gedaan.

Aan de expositie is een wedstrijd verbonden met zowel een juryprijs als een publieksprijs. Na het aandachtig bekijken van de werken ging mijn voorkeur uit naar de assemblage Zóó stil, zóó vredig (hout, schors, schapenwol en gedroogde bladeren) van Ans Berendsen, het olieverfschilderij Onder het maaiveld van Esther Slebos en een fotowerk van Richard Ambergen getiteld Turfschip.

Omdat ik maar een winnaar mocht nomineren, viel mijn keuze op het laatstgenoemde werk. De niet zo goede foto van de betere foto is door mij gemaakt - dit ter waarschuwing. De expositie is nog tot 9 september te bezoeken op woensdag, donderdag en zaterdag van 13,00- 17.00 uur.


Stap over het wildrooster en voel je thuis in het bos. ‘Hier komt niks op je af’

Over het wildrooster wordt tot eind oktober vertoond in het clubhuis van de ijsvereniging van Drouwen
Wat zoekt de mens in het bos? Geen voedsel, daar zijn supermarkten voor. Wat dan wel? Daar gaat de nieuwste film van Okki Poortvliet over.

Over het wildrooster heet de documentaire die Poortvliet (IJswee, Het karretje van Fabian, De Drentse vlaggenhijsers) heeft gemaakt. Ze laat hem zien in Drouwen. Alleen al de manier waarop dat gebeurt spreekt tot de verbeelding.

In het clubhuis van de plaatselijke ijsvereniging is een installatie gebouwd van aarde, takken en een frame van hout waarmee een kleine monitor wordt omarmd. Wie plaats neemt op een van de gezaagde boomstronken kan kennismaken met drie Drentse bosliefhebbers in wie de ideeën van Jean-Jacques Rousseau en de Romantiek voortleven.

De titel van de documentaire is ontleend aan de sensatie die Rinke Miedema ervoer als hij fietsend door het Valtherbos vanuit Emmen zijn huis naderde, een voormalige boswachterswoning tussen Odoorn en Exloo. ,,Zodra ik uit de stad was, voelde ik me veiliger dan in de stad”, horen we de student lichamelijke opvoeding vertellen. ,,En als ik dan over het wildrooster ging, door dat geluid, had ik zoiets van… thuis.”

Rinke Miedema in Over het wildrooster

Thuis zijn in de natuur is weinigen gegeven. Robert Tuintjer woont niet in het bos, maar kent het het deel tussen Odoorn en Exloo als geen ander. Als hij er niet doorheen fietst naar zijn werk, trekt hij eropuit om het bosleven te fotograferen en via sociale media te delen. ,,Omdat het zo prachtig is”, zegt hij. ,,Elke dag sta ik om vijf uur, half zes op en ga ik hier naartoe. En dan komt de zon op. Dat zijn de mooiste momenten.”

Maar Tuintjer heeft ook zorgen. Hij ziet beukenbomen al in september hun blad verliezen. ,,Vlak voor de winter lopen ze ineens weer uit. We hebben hier het klimaat van Zuid-Frankrijk.”

Toen Ytzen Miedema, de vader van Rinke, nog in Zoetermeer woonde, kwam alles op hem af. ,,Hier komt niks op je af”, vertelt hij over zijn leven in het bos. ,,Bomen blijven staan waar ze staan. Ze hebben niet het doel om de grootste of de beste te worden. Ze zijn. Als je daarmee geconfronteerd wordt, vraag je je vanzelf af waar je mee bezig bent.”

Er figureren nog twee mensen in Over het wildrooster. Wietse de Haan en Evert Prummel van  biodynamisch kunstenaarscollectief Het Kanaal maakten muziek voor de documentaire en lieten zich daarnaast als natuurmensen filmen, materiaal sprokkelend voor nieuwe instrumenten. Kunst Into Nature, in optima forma.

Poortvliet (Emmen, 1999) maakte haar film als onderdeel van het talentenprogramma van Into Nature. Over het wildrooster wordt tot eind oktober vertoond tijdens de tweejaarlijkse kunstroute. Even verderop, in het Hunebedcentrum in Borger, is werk van een ander talent te zien: narratieve keramiek van Leonard Witte (1986) uit Groningen.


Wat gebeurt er als de kunstenaar overbodig wordt, vraagt folly-bouwer Dennis Molema zich af

Naief Dennis Molema Folly Art Norg 2023
In Norg is Folly Art gaande, een kunstroute van ongeveer 7,5 kilometer lang met vijftien dwaasbouwsels in het landschap. De laatste in de route heet Naief en is gemaakt door Dennis Molema uit Groningen. Hieronder de bijbehorende tekst uit het reisgidsje:

"De technologische vooruitgang, met als meest recente trend die van creatieve kunstmatige intelligentie, heeft de belofte van meer vrije tijd en een goedkoper en prettiger leven niet waargemaakt. We werken harder, langer, met meer concurrentie en onzekerheid. De valstrik van techniek is dat de mogelijkheden zo aanlokkelijk zijn.

Wat gebeurt er als de kunstenaar zelf overbodig wordt? Of de bouwvakker, of de architect? Is er uiteindelijk nog iemand over die het leven kan inrichten met een bepaald beroep? Als iedereen steeds meer inwisselbaar is, wat is dan uiteindelijk ons nut, ons bestaansrecht?

Het 2D-ontwerp is geprint op een winddoorlatende ‘meshdoek’ en is op een houten frame bevestigd. De geprinte afbeelding komt voort uit een ingevoerde zoekterm In het programma DALL-e 2. Dit is een programma dat aan de hand van een zoekterm op basis van grote hoeveelheden bestaande afbeeldingen een nieuwe afbeelding samenstelt. De zoekterm was: An eighties built home in a village in Drenthe.

Dennis Molema is een buitenschoolse kunstdocent en coach bij de Digital Art Factory, die zich specialiseert in het creatief toepassen van de nieuwste technieken. In zijn werk werpt hij graag via een mix van analoog en digitaal een kritische blik op het ideaal van technologische vooruitgang: 'De realiteit van kunstmatige intelligentie dwong mij om de volgende vraag te stellen: Als het AI resultaat goed genoeg is, waarom zou ik zelf mijn folly ontwerpen?'”