Wees op uw hoede, wees bang
Ter voorbereiding op een gesprek met Ingmar Heytze

De (armoede)kloof tussen het Noorden en het Westen

Kansenkaart
Interessant stukje van Gerdt van Hofslot in Dagblad van het Noorden, afgelopen zaterdag, over kansenkaart.nl. Die website, gebaseerd op onderzoek van de Erasmus School of Economics, brengt naar eigen zeggen 'in kaart in welke Nederlandse wijken kinderen de beste kans hebben om armoede achter zich te laten.'

Dat is listig opgesteld, die zin.

"De Kansenkaart beantwoordt deze vraag door met gepseudonimiseerde data een miljoen Nederlanders te volgen, vanaf de geboorte tot rond hun dertigste", aldus de website-makers. "We verbinden de plek waar mensen opgroeiden aan hoe het nu met hen gaat. Bekijk zelf waar en voor wie kansen ontbraken, en ontwikkel lokale oplossingen zodat kinderen armoede achter zich kunnen laten."

Citaat van Van Hofslot: "Op de kaart zijn een aantal opvallende verschillen te zien. Zo kleuren op landelijk niveau vooral het noorden van Nederland en delen van Limburg en Twente rood. Dit betekent dat dertigers die hun jeugd in delen van deze regio’s doorbrachten als volwassenen een minder hoog inkomen hebben dan leeftijdsgenoten die elders in het land opgroeiden."

Mijn vraag: Hoe kan dat?

Verderop in de krant van zaterdag een mogelijk antwoord in een artikel geschreven door Mannus van der Laan onder de kop 'Opgesloten in het Noorden'. Het artikel begint aldus: 'De huizenprijzen in Noord-Nederland lopen steeds verder uit de pas bij die in de rest van het land. De kansen voor noorderlingen om in de Randstad te kunnen wonen en werken nemen af.'

Opgesloten in het Noorden
In het stuk komt Paul Elhorst, hoogleraar ruimtelijke econometrie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), aan het woord. Volgens Elhorst zijn koopwoningen op te vatten als vermogens. Het is naast pensioen vaak het grootste bestanddeel van het vermogen van mensen. Als je afgaat op de WOZ-waarden van koophuizen, dan hebben noorderlingen gemiddeld heel wat minder eigen vermogen dan inwoners van andere delen van het land.

Citaat het uit stuk: 'De invloedrijke Franse econoom Thomas Piketty beweert dat niet zozeer inkomensverdeling maar vermogensopbouw verantwoordelijk is voor een toenemende tweedeling in de samenleving. Koophuizen komen via nalatenschappen terecht bij volgende generaties.

Zo accumuleert rijkdom sneller in gebieden met duurdere huizen dan in streken waar ze goedkoper zijn. Het is geheel in lijn met de door Piketty waargenomen trend dat de rijken alsmaar rijker worden, mede omdat de vermogensbelasting vergeleken met de inkomensbelasting veel lager is.

Het voert Elhorst te ver om te concluderen dat het Noorden mede door de lage huizenprijzen in welvaart steeds verder afdrijft van de rest van het land. "Ook in het Noorden zijn er grote verschillen tussen arm en rijk. Maar ontegenzeglijk neemt het verschil in vermogens toe", concludeert hij.

En dan doet Elhorst een intrigerende uitspraak. Hij zegt dat jongeren zich niet door hoge woonlasten elders, zoals in het Westen, moeten laten afschrikken. "Als ze verder willen komen in de wereld moeten ze proberen te ontsnappen aan de regio. Het maakt niet uit of ze daarmee de krimpproblematiek versterken. Dat is dan maar zo. Je kunt ze beter proberen helpen te vertrekken, dan ze proberen tegen te houden."