Krantenboekbandjes met ballen en zonder sterren
Max Liebermann en een Leidse muziekkoepel

Over Hindericus Scheepstra en zijn dienstbode

In de hoedanigheid van bestuurslid van het Prins Bernhard Cultuurfonds in Drenthe bezocht ik deze week Roden. Alwaar in theater de Winsinghhof, ook als opening van het Erfgoedjaar in de gemeente Noordenveld, een documentaire werd vertoond over de onderwijzer en kinderboekenschrijver Hindericus Scheepstra (1859 - 1913).

Documentaire Hindericus Scheepstra
Twintig minuten duurt de film van Wobbe Gorter naar een scenario van Jan A. Niemeijer. Mede dankzij duiding door journalist Peter Vegter wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van leven en werk van Scheepstra, die in Roden Rieks werd genoemd en buiten zijn geboortedorp onder meer onderwijzer was in Friesland, Gelderland en uiteindelijk leerkrachtenopleider in Groningen.

Uiteraard gaat veel aandacht uit naar de leesboekjes die hij met de pedagoog Jan Ligthart heeft gemaakt, en dan vooral naar Ot en Sien, het duo dat mede dankzij illustrator Cornelis Jetses nog altijd een plek heeft in het collectieve geheugen. De film van Gorter, waarin een trits Roder schoolkinderen in klederdracht figureert, is te zien in het zogeheten Scheepstra Kabinet, op steenworp afstand van de Winsinghhof.

Na de drukbezochte vertoning, ik schat 150 man, mocht ik ook in het kabinet rondkijken; daar was ik voor gekomen. Er is een schoolklasje ingericht, zonder kinderen, maar met bankjes, borden en boekjes zoals Dicht bij Huis, Nog bij Moeder en het nu wat curieuze multi-culti-jeugdboekje Blond en Bruin. Veel bekijks was er voor een grote reproductie van een onbekende foto van Rieks, in bruikleen gegeven door het Onderwijsmuseum in Dordrecht.

Ook in het kabinet twee vitrinekastjes ter herinnering aan de onderwijzer en schrijver Peter van der Velde (1918 - 2004), ook hij wordt dit jaar in de gemeente Noordenveld herdacht. In het ene kastje ligt een foto van de nog jonge meester met daarnaast een getypte brief namens het gemeentebestuur van Roden, gedateerd 30 september 1950: 'Naar aanleiding van Uw nevenvermeld schrijven, delen wij U mede, dat de raad dezer gemeente in zijn op 28 dezer maand gehouden vergadering heeft besloten, op Uw verzoek, om overplaatsing als onderwijzer naar de H. Scheepstra-school te Roden, gunstig te beschikken.

In het andere kastje ligt een handgeschreven brief met een gedicht door schoolkinderen aangeboden bij het huwelijk van Van der Velde: 'Meester nu u trouwen gaat/ Is de hele klas paraat/ Want wij delen in uw vreugd/ En zijn ook met u verheugd' et cetera.

Schort Dienstbode Hindericus Scheepstra
Alie Folkerts, voorzitter van het Scheepstra-kabinet, was zeer verguld met een heel ander object: een wit schort dat is gedragen door Hinke van der Made, de dienstbode van Scheepstra in de tijd dat hij op stand aan de Ossenmarkt in Groningen woonde. Het is geschonken door de familie Van der Zee uit Leek met daarbij het verhaal dat bode Hinke het schort heeft gekregen van Jan Ligthart, als dank voor poetsen van zijn schoenen. Een pedagogisch cadeau zullen we maar zeggen.