Muziekkoepel Emmen: Afbreken? Opnieuw beginnen?
Ingezonden mededeling: Paul Dianno in Emmen

Cultuurmenu moet ouderen energiek houden

Daar zitten ze dan, onder de parasol op het terras, de dames van De Wester Es in Beilen (foto: Marcel Jurian de Jong.)  Kopje koffie met een koekje erbij, een bak met vijlen en beitels bij de hand, en op een rubberen matje een blok Limburgs kalksteen. Helemaal klaar voor de workshop 'Keigoed in Drenthe'. De opdracht luidt: maak iets wat ons allen overleeft.

Keigoed
Roelofje Lammers-Brinkman (1926) heeft gekozen voor een slak. "Omdat daar een voorbeeld van was", verklaart ze. Hoe dan ook, het gaat haar aardig af – zeker voor iemand die nooit eerder een beeld uit steen heeft gemaakt. "Alleen de kop van de slak, die lukt niet erg. En mijn handen doen niet goed mee. Reuma en een tunnelsyndroom. Binnenkort word ik geopereerd."

Nederland vergrijst en Drenthe net even sneller. Dat hoeft geen probleem te zijn, zegt Geert Jan Vroom van Zorggroep Drenthe. "Als we de zorg, het wonen en het welzijn maar op orde hebben", zegt Vroom. "De zorg in Beilen is op orde. Het wonen wordt beter, want er komt nieuwbouw, met ruimere kamers. En aan het welzijn wordt gewerkt: er is hier meer mogelijk dan bingo en breien."

Twee jaar geleden ontwikkelde expertisecentrum Kunst & Cultuur in Assen (K&C) een cultuurmenu voor woon- en zorgcentra. Zorggroep Drenthe biedt aan de hand van dit menu ouderen dit jaar twee theatervoorstellingen op locatie, plus het project 'Keigoed in Drenthe'. Achterliggende gedachte is dat een kennismaking met professionele kunst- en cultuur het welbevinden en de gezondheid ten goede komen.

Rita Bisschop van Zorggroep Drenthe merkt dat het werkt. "Mensen vinden het prettig om midden in het leven te staan", zegt ze. "Maar deze mensen zitten meestal stil op hun stoel. Door het cultuurmenu komt de buitenwereld onze instelling binnen. We deden hier een project met historische kostuums waarbij bewoners leerden hoe ze zich moesten bewegen. Het zorgde voor reuring. Het sprankelde."

Volgens Truus Dolfing van K&C loopt Zorggroep Drenthe voorop als het gaat om kunst en cultuur. "Andere zorggroepen zijn afwachtend, een kwestie van mentaliteit en van geld. Maar vroeg of laat gaan ze om. Er komt een generatie ouderen aan die is opgegroeid met kunst en cultuur. Die wil straks in een verzorgingshuis geen theezakjes plakken, die wil op niveau geprikkeld en uitgedaagd worden."

Susanne Hurenkamp verzorgt de workshop met het kalksteen. "Senioren vragen een speciale benadering", weet ze. "Je moet geduld hebben. Veel mensen hebben nooit iets met kunst en cultuur gedaan. Als je ze dan vraagt een beeld te maken, weten ze niet hoe te beginnen, alsof ze een vel wit papier voor zich hebben. Het is de kunst ze over die drempel heen te krijgen."

Hurenkamp volgde ter voorbereiding in Assen een cursus kunstzinnig dynamisch coachen. "Je moet snel kunnen schakelen. De verschillen tussen ouderen zijn heel groot, misschien wel net zo groot als bij kinderen die nog niet in de mal van de basisschool zijn geperst. De een is vergeetachtig, de ander lichamelijk niet zo sterk. Iedereen vraagt een andere benadering."

Het eindresultaat is volgens Hurenkamp van ondergeschikt belang. "Bij een workshop als deze hoeft een beeld nergens op te lijken. Wat ik belangrijker vind, is dat een deelnemer iets in zichzelf vindt, iets wat voor hem of haar waarde heeft. Net was er een mevrouw die geen vijl heeft aangeraakt. Ze legde haar hand op de mijne en zei: 'Ik ben zo blij dat ik hier bij mag zijn.' "

Voor Roelofje Lammers-Brinkman is de workshop een combinatie van plezier en afleiding. "Ik ben een boerenmeisje", zegt ze. "Op de boerderij deden we niet aan kunst en cultuur. Wij deden aan handwerken; ik heb mijn eigen trouwjurk nog gemaakt. En ik heb een tijd op het koor gezeten, Advendo in Hooghalen. In 2000 ben ik gaan schilderen. Dat is ook leuk. Maar weet je wat het is? In je eentje op je kamer zitten gaat ook een keer vervelen."

'Gekleurd Grijs' wil senioren aan kunst- en cultuur helpen

LogoGekleurdGrijsOver twee jaar telt Nederland drie miljoen mensen van 65 jaar of ouder. Volgens het kabinet vergroot de groei van het aantal 65-plussers de noodzaak om meer aandacht te besteden aan cultuurparticipatie voor senioren. Want: ouderen hebben tijd en behoefte om aan kunst en cultuur te doen. Volgens onderzoekers bevordert bezig zijn met cultuur en cultuurbeoefening welzijn en gezondheid.

Vooruitlopend op de nieuwe grijze golf en de groeiende vraag naar een kunst- en cultuuraanbod voor ouderen is in Drenthe het project Gekleurd Grijs in het leven geroepen. Dat is niet voor niets: nu al is ruim twintig procent van de Drentse bevolking ouder dan 65 jaar. Via proeftuinen hebben de cultuurorganisatie K&C en welzijnsorganisatie STAMM onderzocht waar zij behoefte aan hebben. Landelijke fondsen hebben er geld voor beschikbaar gesteld.

Waar het Cultuurmenu voor ouderen zich richt op woon- en zorgcentra, is Gekleurd Grijs ook bedoeld voor ouderen die erop uit willen. Culturele ondernemers, instellingen en kunstenaars zijn daartoe begin dit jaar gevraagd speciale activiteiten voor ouderen te ontwikkelen. Drenthe loopt hiermee voorop. Slaan de activiteiten aan, dan worden ze als voorbeeld gesteld voor de rest van Nederland.

De komende weken wordt Gekleurd Grijs door middel van een speciale campagne uitgebreid onder de aandacht gebracht. Daarnaast wordt in oktober in de elf Drentse gemeenten extra aandacht besteed aan voorstellingen, workshop, films, rondleidingen en concerten die vooral voor senioren geschikt zijn. Met en zonder kleinkinderen.