Previous month:
december 2012
Next month:
februari 2013

Modeshow tijdens Documentaire Dag Drenthe

Zondag 27 januari wordt de jaarlijkse Documentaire Dag Drenthe gehouden. Filmhuis Hoogeveen grijpt de dag aan voor een programma rond mode-expert Diana Vreeland (1903 – 1989)  met de vertoning van de film The eye has to travel  van Lisa Immordino Vreeland, Bent-Jorgen Perlmutt en Frédéric Tcheng. De film wordt ingeleid door beeldend kunstenaar Maria de Werker en modeshows door Puur Lutz en Mrs Jones.

 

De Documentaire Dag Drenthe omvat dit jaar in totaal tien films. Naast Diana Vreeland The eye has to travel gaat het in Assen om V.I.S.S.E.N., Droom en daad, Die Kinder vom Napf, The only son en Searching for Sugar Man. In Emmen zijn Vivan las antipodas, Le voyage extrordinaire + Le voyage dans la lune, Gozaran – Time passing en Cave of the forgotten dream te zien. De films worden vertoond in De Nieuwe Kolk Assen, Luxor Hoogeveen en Utopolis Emmen.


Over 'Hybris' van Marcella Veldthuis

HybrisMarcella Veldthuis (Zwolle, 1989) ontving in december 2011 het Hendrik de Vries-stipendium, een prijs van de gemeente Groningen om – in haar geval – literair talent verder te ontwikkelen. Kort daarvoor was ze gedebuteerd met Boven water, waarin de waargebeurde verdwijning van haar tante Gretha wordt beschreven. Op basis van dat boek mochten we concluderen dat Veldthuis weet hoe ze een verhaal moet vertellen. Maar kan ze ook literatuur bedrijven?

Het antwoord wordt gegeven met de novelle Hybris, inmiddels het zevende deel uit de Hendrik de Vries-reeks van uitgeverij Passage. Veldthuis vertelt hier over drie meiden op het randje van volwassenheid die na hun middelbare schoolexamen besluiten een boottocht door Oost-Groningen te maken. Nautische ervaring hebben ze nauwelijks, ze zijn niet eerder met elkaar op vakantie geweest, hun ouders raden het af.

De symboliek in Hybris, waarin een aarzelend vertrek uit een veilige haven wordt beschreven, is veelbelovend. De drie meiden echter vinden het bovenal leuk en spannend om vanaf het Zuidlaardermeer via Scheemda, Delfzijl en Appingedam richting Groningen terug naar het eerder genoemde meer te varen. Je bent jong en je wilt wat. Los van wat beginners-geknoei gaat het varen overigens best goed, de onderlinge karakterverschillen blijken niet onoverbrugbaar groot.

Hybris biedt niet veel opwinding, Veldthuis schotelt de lezer onschuldig vertier voor: in Nieuw-Scheemda wordt met een groepje jongens aan seks en drugs gedaan, in Delfzijl een verlaten kroeg bezocht, in Appingedam de hangende keukens bekeken, in Stad tot het gaatje het studentenleven verkend. Een tamelijk tamme bedoening is het. Waar weinig op tegen is, als je van realisme houdt. Niet iedereen verkent het leven onstuimig.

Het probleem zit hem vooral in de constructie. Hybris is een chronologische vertelling waarbij, om een spanningsboog te suggereren, het slot aan het begin wordt gepresenteerd. Het is een weinig overtuigende kunstgreep die duidelijk maakt dat Veldthuis, als het om componeren gaat, nog wel wat te leren heeft.

Daar staat tegenover dat ze, behalve helder formuleren, goed kan observeren en bespiegelen. Hybris ontleent veel charme aan de wijze waarop Veldthuis quasi-achteloos haar gedachten laat gaan over de mogelijkheden die het Noorden te bieden heeft aan jonge mensen. En, in meer algemene zin, wat die jonge mensen van het leven verwachten als ze op het punt staan het ouderlijk huis te verlaten om definitief van wal te steken. 

Boek Hybris Auteur Marcella Veldthuis Uitgeverij Passage Prijs 14,50 euro (80 blz.)


Afscheid van de stadsdichters van Assen en Groningen

StefanNieuwenhuisHet Noorden beleeft tijdens de Week van de Poëzie het afscheid van twee stadsdichters: Mischa van Huijstee en Stefan Nieuwenhuis (foto gemeente Groningen). In beide gevallen gaat het vertrek gepaard met een aantal plechtigheden op 31 januari. Nieuwenhuis hoort die dag wie zijn opvolger wordt. Van Huijstee krijgt geen opvolger. De Drentse hoofdstad gaat werken met 'culturele ambassadeurs'.

MischaVanHuijsteeVan Huijstee (foto RTV Assen) wordt 31 januari in de bibliotheek van Assen tussen 16.00 en 17.30 uur uitgeleid met onder meer de presentatie van een dichtbundel. De uitgave bevat werk van hemzelf en van zijn twee voorgangers, Erik Harteveld en Egbert Hovenkamp II. De gedichten in de bundel zijn verluchtigd met linosneden van Asser stadsgezichten gemaakt door Hein Overbeek.

Stefan Nieuwenhuis presenteert 31 januari om 13.30 uur in boekhandel Van der Velde in Groningen een nieuwe generatie Groningse dichters: Leonie Veraar, Obe Alkema, Mathilde Kuijper, Jannes Heidinga en Pauline Sparreboom. Aansluitend wordt op het Emmaplein in Groningen om 16.00 uur 'de eerste interactieve gedichtengenerator van Nederland' onthuld: de Po-E-Matic.

De Po-E-Matic, ontwikkeld door Nieuwenhuis in samenwerking met Vincent Bruijn, belooft 'een interactieve touch-screen ingebouwd in de Videobusstop van Rem Koolhaas'. "Door middel van keuzes en ingevoerde woorden wordt er een gedicht samengesteld. Dit resultaat wordt verstuurd naar de website van de Po-E-Matic, waar het gedicht te lezen is," aldus Nieuwenhuis.


Aili Zhang schildert met takjes in Assen

Aili Zhang 2
In Assen begint vrijdag de jaarlijkse presentatie van het Frank Mohr Instituut, de masteropleiding voor beeldend kunstenaars. Met onder meer een zes meter brede 'tekening' van Aili Zhang (foto Harry Cock), een Chinees landschap gemaakt van honderden geverfde takjes. Geïnspireerd door oude Chinese meesters zet Zhang met nieuwe middelen de traditie van het landschaptekenen voort.

Het Frank Mohr Instituut, onderdeel van de Hanzehogeschool, leidt kunstenaars uit binnen- en buiteland op in verschillende richtingen: interactive media and environments, painting en scenography. Zhang volgt de afdeling painting. De tentoonstelling is tot en met 18 februari te zien op donderdag, vrijdag en zaterdag van 13 tot 17 uur in het Stedelijk Museum Assen voor Hedendaagse Kunst (SMAHK) aan de Venestraat in Assen.

Ook in Groningen tonen studenten van FMI hun werk. Op 2 februari opent in het voormalige postkantoor aan de Munnekeholm een presentatie met werk van acht kunstenaars. Deze presentatie is op 3/2, 9/2 en 10/1 te zien van 13.00 tot 18.00 uur.


Poëzie Dichterbij dingt naar Prijs voor de Toekomst

LogoPoezieDichterbijPoëzie Dichterbij van de stichting Gemeentedichter Emmen is genomineerd voor de Prijs voor de Toekomst, een initiatief van GroenLinks Zuidoost Drenthe. Andere genomineerden zijn stichting Klassiek in 't Veen, bekend van concertboerderij Onder de Linden in Valthermond en Huub Onland en Stieneke Lucassen met hun duurzame woning van stro en leem nabij Meppen.

Leden van Groenlinks Zuidoost Drenthe reiken jaarlijks een wisselbeker uit voor een initiatief dat raakvlakken heeft met de doelstellingen van de partij. In het geval van Poëzie Dichterbij gaat het om 'een initiatief dat een culturele activiteit met een hoge drempel dichterbij mensen weet te brengen'. De jury formuleert het zo: "Het doet een beroep op ons gevoel voor taal, in het Drents of in het Nederlands en dikwijls zet het met mooie woorden ons aan het denken over alledaagse dingen."

In 2012 won Stenden PRE de prijs voor hun ontwikkeling van kunststoffen uit biomassa. De prijs wordt uitgereikt op 24 januari in Borger.


Het lied van Hiawatha, prachtig bezongen

HiawathaArjen Fortuin stond recent in NRC/Handelsblad stil bij de nieuwjaarsgeschenken die traditioneel door de Nederlandse uitgevers onder relaties worden verspreid. Fortuin had een aardige stapel ontvangen – bedankt daarvoor. En gaf uitgeverij Atlas/Contact een tik op de vingers omdat zij hun  geschenk digitaal hadden opgestuurd: "Je mag een gegeven paard niet in de bek kijken, maar toch: ik wil mijn paard wel kunnen aanraken."

Vergeleken met Dagblad van het Noorden was NRC/Handelsblad bijkans bedolven onder de geschenken. Baas boven baas. Alle relaties zijn gelijk, maar sommige relatie zijn meer gelijk dan anderen. In Groningen werden vijf geschenken afgeleverd, het te downloaden geschenk van Atlas/Contact, Thank God for Prada van Wanda Reisel meegeteld. Omdat in krimpgebieden álle paarden welkom zijn, zijn we daar blij mee.

De dank en beste wensen gaan daardoor verder uit naar de uitgeverijen Querido, Athenaeum – Polak & Van Gennep, Nijgh & Van Ditmar, Leopold en Ploegsma die met vereende krachten De échte kerstman. Een sprookje van Hella S. Haasse schonken, als aankondiging van een nog te verschijnen Haasse-bundel. Naar De Bezige Bij dat de nooit eerder uitgegeven zeevaartroman Tim MacNab zoekt copy van Marten Toonder uit 1937 stuurde, als fascimile-uitgave. Naar uitgeverij AfdH voor Een plaatsvervangster van Kurt Löb.

Maar dit keer vooral naar uitgeverij Ambo Anthos, dat met de beste wensen Het lied van Hiawatha van Ton Lemaire heeft aangeboden. Ambo Anthos maakte tot voor kort, net als Atlas/Contact, deel uit van het jammerlijk mislukte uitgeefconcern NDC/VBK, waar ook Dagblad van het Noorden part en deel aan had. De VBK'ers staan met ingang van het nieuwe jaar weer op eigen benen, en ik hoop dat het ze goed gaat.

Het lied van Hiawatha is werkelijk een prachtig boekje. Lemaire vertelt het verhaal van The song of Hiawatha, een Amerikaans heldendicht van Henry Wadsworth Longfellow (1807 – 1882), geen man die bij ons in de boekenkast veel planken bezet houdt. Of het gedicht goed is, weet ik  niet – het is in ieder geval beroemd. Wat ik na lezing van Lemaire wel (weer) weet, is dat poëzie allerminst vrijblijvend is. Al helemaal niet in de negentiende eeuw.

In zeer leesbare taal beschrijft Lemaire waar Longfellow zijn idee voor zijn gedicht weghaalde en binnen welke context dat gebeurde. Fascinerend leesvoer over de vorming van nationaliteiten en identiteit. Met fijne anecdotes over hoe de Schotten – net als de Friezen met hun Oera Linda-boek – de kluit probeerden te belazeren door een epos te verzinnen, terwijl de Finnen en Duitsers datzelfde doel via literatuur en het verzamelen van volksverhalen wel op een eerlijke manier wisten te bereiken.

Plus aandacht voor invloed die Longfellow met zijn werk uitoefenende. Allereerst op de Amerikaanse cultuur, inclusief Walt Disney en zijn Hiawatha – wat een tamelijk onuitstaanbaar stripfiguur opleverde, nog net boven Rakker. Maar ook op de Europese cultuur, tot en met in Vlaanderen aan toe, waar Guido Gezelle in de bekoring raakte van Longfellow. Ik wist het allemaal niet. Nu ik het wel weet, ben ik er voor even gelukkig mee.

Het lied van Hiawatha is vermoedelijk een voorpublicatie van de nog te verschijnen bundel Verre velden waarin Lemaire, aldus internet, ook een essay heeft opgenomen over Rilke. Iets om uit te kijken. De eerste bestelling voor Ambo Anthos staat alvast klaar.


Over 'Doodstil' van Jan Mulder

DoodstilJanMulderDe organisatoren van de Maand van de Spiritualiteit vroegen Jan Mulder het begeleidende essay te schrijven. Doodstil heet zijn publicatie. Om meteen de pret te bederven: het is een dun boekje, qua vorm en vooral qua visie. Geschreven in verzorgd Nederlands, maar moeilijk serieus te nemen.

Mulder heeft het verzoek aangegrepen voor een 'studie' naar het begrip stilte. Hij heeft daartoe boekenkasten, internet en zijn geheugen bezocht om terug te keren met een wirwar: herinneringen aan de tijd dat stilte nog heel gewoon was, anekdotes, definities en omschrijvingen.

Mulder citeert er op los: Schopenhauer, Augustinus, Robert Musil, Johannes van Apamea, Krisnamurti, Kees Fens, Pessoa, de reclamefolder van Jos Bakker ('voor al uw geluidswering'), Michail Zosjtsjenko. De ene na de andere naam, het gaat maar door.

Maar Mulder zou Mulder niet zijn als hij niet probeerde het laatste woord te krijgen. Bijvoorbeeld door een brief te citeren waarin wordt gereageerd op zijn krantenstukje over de plaatsnaam Doodstil. Die, anders dan Mulder beweerde, niets te maken zou hebben met stilte, maar verwijst naar de brug ('til') van een man genaamd Dood. En dan schrijft Jan Mulder: "Ik wist het, (…), ik meed bewust Doede en de houten plank, ik richtte me op het stille in Doodstil, het komt me namelijk goed uit."

Eerst publiekelijk iets beweren en vervolgens, als het anders blijkt te zitten, het ongelijk zo manoeuvreren dat er geen ongelijk meer bestaat.

Ook fraai: Mulder beschrijft hoe de stichting Marketing Groningen hem verzoekt een fractie van een seconde te figureren in een reclamespot van de provincie. Bert Visscher doet ook mee, paait Marketing. "Graag", hapt Mulder toe. Om daarna mee te maken hoe 'de aantrekkelijkheid van stad en ommelanden met een flitsende montage in beeld werd gebracht'. Een bladzijde verderop begint hij ineens zijn bedenkingen te uiten. "Doet de provincie niet te veel aan promotie?" lezen we. Hallo: bezint eer ge begint.

Dan de stelligheid, die hem al zoveel en zover heeft gebracht. Klein, maar veelzeggend. Over Borger, waar minister Verhagen een 'Park van Energie' wil bouwen: "Ik ken Borger, en inderdaad het is daar mooi, op het weelderige af, maar er ontbreekt iets. Het plaatselijk bestuur moet dat ook hebben gevonden en is gretig ingegaan op het initiatief van de minister." Let op het bijzinnetje 'maar er ontbreekt iets'. Een columnisten-waarheid: onweerlegbaar, omdat het nergens op is gebaseerd. Hooguit op levenshouding, maar zeker niet op spiritualiteit.

Na te lang dralen komt Mulder in zijn fragmentarische essay tot zijn punt. Hij kan niet leven met de plannen voor windmolens in onze achtertuin, in zijn Nieuwolda. De plek waar hij na jaren hard werken in het drukke Westen tot rust zou willen komen. Hij citeert met instemming uit ingezonden brieven in Dagblad van het Noorden, over de wijze waarop 'te vuur en te zwaard de nagenoeg zinloze windmolen ons door de strot wordt geduwd'.

Hij foetert op links en Femke Halsema in bijzonder, die als fractievoorzitter van GroenLinks voor palen, turbines en windparken stemde. ("Ik mag Femke Halsema graag.") Hij spreekt van een windturbinemaffia en windmisdaad die de stilte en leegte om zeep helpen. Met twijfelachtig gemak gaat hij voorbij aan het achterliggende (energie)probleem en hakt hij de (deel)oplossing aan mootjes.

Om uit zijn onmogelijke hoek te geraken verzint Mulder een list – geen rationele, maar een literaire kunstgreep. Hij voert als alter ego meneer Norton op, die na het controleren van het gasfornuis zijn vrouw kust om een rondje door de provincie te maken, richting Doodstil. Daar aangekomen schrijft Mulder: "Niets is nog stil of wil stil worden in meneer Norton. Het verlangen naar stilte in zichzelf is dood en daardoor groter dan ooit."

We verklappen het einde: Meneer Norton blaast zichzelf op. "De stilte erna doet alle andere stiltes vergeten. De kilometer diepe krater strekt zich uit van de Duitse grens over een breedte van de Hondsrug tot aan de Dollard aan de Wadden. Precisiewerk. Dit is een stiltegebied waar niets meer is: geen geluid, geen zin, geen wind, geen mensen die stilte opzoeken."

Een explosie, veroorzaakt door een zelfmoordterrorist. Een gewelddadige oplossing van iemand die weigert te leven in een wereld die anders wordt ingericht dan hij graag had gezien. De 9/11 aanpak zeg maar. Dat alles ter gelegenheid van de Maand van de Spiritualiteit. Ironie? Symboliek? Fundamentalisme? Het is een nihilistisch antwoord op een serieus maatschappelijk vraagstuk. En het is Jan Mulder ten voeten uit. Altijd bereid tot een verrassend geluid. Maar ook een geluid dat ons niks verder brengt.

Boek Doodstil Auteur Jan Mulder Uitgever Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Prijs 2,50 euro (110 blz.). 


Wegens uitverkoop tijdelijk gesloten

 

Je bent de wolken en je bent de hei van J.A. dèr Mouw (76 blz.), Utrecht voor gevorderden van Ingmar Heytze (64 blz.), Dagrest van Judith Herzberg (46 blz.), Onder de bladerkronen van H.H. ter Balkt (78 blz.), Altijd vandaag van Esther Jansma (400 blz.), Moskou op sterk water van Venedikt Jerofejev (146 blz.), Campert en Keller in Films (4 dvd's, zie fragment). Vanwege de jaarlijkse uitverkoop in de boekhandels schort Woest & Ledig de berichtgeving tijdelijk op.


Over ‘Iemand die terugzwaait’ van Djoeke Ardon

DjoekeDjoeke Ardon uit Anderen deed in 2007 mee aan Write Now!, het schrijfconcours voor jongeren. Ze won de Drentse voorronde, Maartje Wortel ging er met de landelijke hoofdprijs vandoor. Twee jaar geleden deed Ardon opnieuw mee. Ongeveer tegelijkertijd werd ze opgepikt voor het schrijfproject ABCYourself, waarbij jong schrijftalent begeleiding krijgt van Edward van de Vendel.

Nu debuteert Ardon (1992), die inmiddels in Amsterdam politicologie studeert, met Iemand die terugzwaait. Een bundeling van de 'stukken' die ze voor ABCYourself schreef. Ik schrijf met nadruk 'stukken', omdat ze laveren tussen blogteksten, korte verhalen en columns. Zo houdt Ardon zich verre van (media)actualiteit, wisselt ze voortdurend van perspectief, en worden literaire technieken bewust toegepast.

Wat naast de genre-overstijgende vorm opvalt, is de beheerste toon. Ardon formuleert mooi helder en concreet, ze observeert fris, houdt haar taferelen klein en laat zich niet opjagen. Vergeleken met Iduna Paalman, die eerder dit jaar via ABCYourself debuteerde met Hee maisje!, gaat ze iets minder brutaal en experimenteel te werk. Het lijkt ook alsof Ardon zich meer bewust is van het bestaan van een decor.

Zo zien we meer van Drenthe terug, een meerwaarde voor lezers daar. Bijvoorbeeld in Fietspad, waarin het verlies van een bibliotheekboek van Louis Couperus wordt beschreven: "Als het donker is in de bossen van Drenthe, is adrenaline je beste vriend. Achter elk bosje kan iemand zitten. Op de fiets in het donker bedenk je wat er allemaal zou kunnen gebeuren. Hoe iemand je van je fiets kan trekken. Ik heb eens gehoord dat ze je borsten eraf snijden."

Zoiets leest veelbelovend. En met Iemand die terugzwaait laat Ardon inderdaad zien dat ze kan schrijven. Maar schrijven is slechts het begin. Het gaat er ook om of iemand kan en blijft vertellen: een kort verhaal, een novelle, of een roman. Bij voorkeur met een originele opvatting, of een doordachte visie. Wordt hopelijk vervolgd.

Boek Iemand die terugzwaait Auteur Djoeke Ardon Uitgever Lemniscaat. Prijs 9,95 euro (124 blz.) Zie ook www.abcyourself.nl