Over ‘GVDKU’ van Freda Kamphuis
Over ‘Iemand die terugzwaait’ van Djoeke Ardon

Moedertje Rusland wikt, Vadertje Staat beschikt

CrèchesEnkantinesBevrijdenVrouwenVoorDeOpbouwVanHetSocialisme!Met De Sovjet Mythe heeft het Drents Museum wederom een hit in huis. De tentoonstelling Socialistisch Realisme 1932 – 1960 trekt soms wel duizend bezoekers per dag. Afgaand op het gastenboek vindt vrijwel iedereen het overweldigend hoe de Russen middels schilderijen en sculpturen een evenwicht zochten tussen de theorie van Lenin en de praktijk van Stalin: "Indrukwekkend!" "Prachtig!" "Schitterend!"

Op de bovenverdieping van het museum is nóg een Rusland-expositie te zien: Samen en alleen. Leven in Rusland van 1900 tot nu. Die titel belooft meer dan in twee zaaltjes kan worden waargemaakt, maar informatief is de aanvullende tentoonstelling zeker. Tekstpanelen, foto's, affiches, boekjes, tijdschriften, huishoudelijke voorwerpen en een twintig minuten durende presentatie met lichtbeelden geven een idee van het alledaagse leven in het Rusland van de vorige eeuw.

Het beeld, samengesteld door het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), mag in grote lijnen bekend worden verondersteld. De gewone Rus wordt voortdurend gemangeld: eerst door de tsaren en de industriële revolutie, daarna door de bolsjewieken en utopisten, vervolgens door Stalin en zijn planologen, later door Chroetsjov, Brezjnev, Gorbatsjov, Jeltsin, Poetin. Op iedere illusie volgde een deceptie.

Het perspectief van Samen en alleen is dat van het gezin. Met extra aandacht voor de vrouw, die door (burger)oorlogen, terreur, gedwongen emancipatie én als inwonend grootmoeder met zorgfunctie ongezond veel voor de kiezen heeft gekregen. Denk aan hongersnood, woningschaarste, man aan het front, experimenten met kinderopvang, man in het kamp. En tussendoor was er gebrek aan alles.

Dat laatste lijkt anno 2012 achter de rug, getuige het ruime assortiment Russische tijdschriften dat op de leestafel van Samen en alleen is uitgestald. Met nadruk op lijkt. Want in wezen verschillen de propaganda-affiches van weleer nauwelijks van de hedendaagse glossy's met hun valse beloften. Iedereen kan rijk worden! De eeuwige jeugd gloort! De toekomst is rimpelloos!

Tentoonstelling

'Samen en alleen. Leven in Rusland van 1900 tot nu' is met 'De Sovjet Mythe' tot en met 9 juni te zien in het Drents Museum in Assen. www.drentsmuseum.nl