Driek van Wissen Sonnettette Competitie
Eind-tentoonstelling De Verzameling Drenthe

Stefan Nieuwenhuis als poeticus primus inter pares

Stefan Nieuwenhuis is een ondernemend baasje, zoals dat in de volksmond heet. Dat was hij al als Toffe Gast, als dj, als schrijver, als strip-promotor, maker van het eenmanstijdschrift Van Speijk en als organisator bij Buro05. Dat is hij nog meer sinds zijn benoeming tot stadsdichter van Groningen, begin vorig jaar. 48 stadsgedichten heeft hij inmiddels geproduceerd. Daarnaast heeft hij een reeks projecten in gang gezet die zelfs buiten de stad beginnen op te vallen.

KVDV-Dichtstad Groningen

Dichtstadgroningen.nl is het meest recente. Een website waarmee Groninger dichters zich middels tekst en (bewegend) beeld aan de wereld presenteren en en passant benadrukken dat Groningen een ongewoon hoge dichtersdichtheid heeft. Je kunt het een verzameling digitale visitekaartjes noemen. Maar voor Nieuwenhuis is het ook een middel dichters zover te krijgen dat ze zich als culturele ondernemer gaan opstellen.

Is dat nodig? Zonder twijfel. Helemaal als je jezelf serieus neemt, zegt Nieuwenhuis. "Er bestaat een idee dat dichters altijd alles maar gratis willen doen", zegt hij. "Ik werd gebeld door iemand met de vraag of ik dichters wist voor een optreden. Ik stelde er acht voor, kun je zo een mooi programma maken. Vijftig euro per optreden. Maar dat kon niet. Vierhonderd euro, voor acht dichters, dat was te duur."

Het zegt veel over hoe naar kunst wordt gekeken. Maar het zegt ook iets over de opstelling van kunstenaars. "Als je iets met popmuzikanten organiseert, valt op hoe goed zij alles voor elkaar hebben: persfoto's, dvd's, cd's, biografieën. Daar kunnen dichters veel van leren. Sommigen denken dat de uitgever alles voor hen regelt, sommigen hebben niet eens een website. Als er al beeld van ze bestaat, is het een kiekje gemaakt door familie, of een onverstaanbaar filmpje met een mobiele telefoon."

Met Dichtstadgroningen.nl wil Nieuwenhuis de professionaliteit van Groninger dichters onder de aandacht brengen. 33 dichters zijn vooralsnog voor het publiek ontsloten, met zelf gekozen gedichten, portretfoto's van Jan Glas en filmmateriaal van Oog TV. Dat aantal zal nog verder groeien, belooft hij. "Dit is goed voor de stad en goed voor de uitstraling van de poëzie. Ik zie dit als een belangrijk onderdeel van mijn stadsdichterschap."

Vijftien maanden geleden trad Nieuwenhuis aan als stadsdichter. Voor die tijd was hij vooral bekend als plezierdichter van De Dichtclub in café Marleen, om niet te zeggen als schrijver van cabaret. Zijn sollicitatie ging vergezeld van drie serieuze gedichten en een vlammende brief waarin hij plechtig beloofde de poëzie toegankelijk te maken voor een breed publiek.

Een van zijn eerste projecten was de verkiezing van Sifra Kramer tot kinderdichter tijdens Literaturia, de jaarlijkse bijdrage van Buro05 aan festival Noorderzon. Samen met Kramer voorzag hij de Silo in Groningen van een spectaculair steigerdoek met haar gedicht Groningen is muziek. Eveneens voor de jeugd zette Nieuwenhuis een project op waarbij basisscholen zelf dichtbundels kunnen maken en vervolgens kostendekkend verkopen.

Wat opvalt, is dat hij nadrukkelijk de openbare ruimte opzoekt. Zo heeft hij een project in voorbereiding waarbij Groninger dichters in totaal 25 gedichten schrijven die op banieren in de etalages van leegstaande winkelpanden worden gepresenteerd: Etalagedichten. En bereidt hij met ingang van deze zomer de stad voor op de komst van de veelbesproken regiotram. Negentien dichters schrijven gedichten die bij toekomstige haltes worden geplaatst, daarnaast worden ze met foto's in een bundel opgenomen.

Wat ook opvalt, is dat stadsdichter Nieuwenhuis Groningen niet hekelt of geselt, zoals Ramsey Nasr dat soms doet als Dichter des Vaderlands. "Ik heb natuurlijk wel mijn standpunten", zegt hij. "Maar ik zie poëzie niet als het middel om die standpunten ook uit te venten. Daar zijn andere manieren voor, een column bijvoorbeeld. Ik ben ook niet zo'n hemelbestormer, denk ik."

Een beetje marketing mag best, zegt Nieuwenhuis. "Als het er voor zorgt dat mensen in aanraking komen met poëzie, dat ze ook eens een dichtbundel uit de bibliotheek halen, naar de boekhandel gaan, of op internet Dichtstadgroningen bezoeken, dan ben ik in mijn opzet geslaagd. Ik ben niet zo van de moeilijke dingen. Ik wil laten zien dat er meer is dan hermetische poëzie, dat er een verschil bestaat tussen Kopland en Lucebert."

Het stadsdichterschap opent deuren, merkt hij. "Mensen weten je te vinden. Soms willen ze een gedicht omdat hun collega met pensioen gaat, of omdat de opleiding voor vroedvrouwen tien jaar bestaan. Soms mag je een workshop geven tijdens een symposium. Er komt veel op je af. Maar je krijgt ook veel ruimte en hulp. Ik heb het enorm naar mijn zin. Ik zou het jammer vinden als het straks weer voorbij is."

Op de foto: bijna alle dichters van Dichtstadgroningen.nl. Bovenste rij vlnr: Arjen Nolles, Paul Borggreve, Nina Werkman, Trudy Dijkshoorn en Rik Andreae. Tweede rij vlnr:Suze Sanders, Tonko Ufkes, Aly Freije, Jan Glas en Coen Peppelenbos. Derde rij vlnr: Irene Wiersma, Rense Sinkgraven, Jane Leusink, Anneke Claus en Paul Janssen. Vierde rij vlnr: Henk Scholte, Renee Luth, Erik Harteveld, Liesbeth Cave, Stefan Nieuwenhuis en Ronald Ohlsen. Onderste rij vlnr: Andre Degen, Joost Oomen, Machteld Brands, Peter van der Wal en Karel ten Haaf. Foto: Kees van de Veen