Tsjechov inspireert ‘Geluk in de Veenkoloniën’
Renaissance in het Noorden in zestien musea

Een sigaret roken met Anton Valens

AntonValensAnton Valens rookt ontspannen een sigaret in de Oude Ebbingestraat in Groningen. Opgelucht dat het voorbij is, het publieksinterview in de bomvolle boekhandel Godert Walter over zijn nieuwe roman Het boek ont. Een mooie gelegenheid om een laatste vraag te stellen: hoe hij dat ervaart, die enthousiaste ontvangst, die jubelende recensies. Zegt Valens: "Beangstigend." En: "Maar toch ook wel goed, ergens."

Het had een uitspraak kunnen zijn van Isebrandt Schut, de hoofdpersoon in Het boek ont. Schut worstelt in de roman van Valens met een reeks fobieën: verlegenheid, het gevoel mislukt te zijn, angst om mensen te begroeten en nog zowat. Hij richt een zelfhulpgroep voor mannen op die geen post durven te openen, Man & Post, met als adagium ’gedeelde post is halve post’.

Het boek ont is op dit moment goed voor een kleine sensatie in de Nederlandse letteren. In willekeurige volgorde: vanwege het hilarische verhaal, vanwege de fascinerende hoofdpersonen, vanwege de symboliek en de verwijzingen naar hoe er in deze eeuw wordt geploeterd, vanwege het spelen met taal. In de woorden van uitgever Tilly Hermans: "Er verschijnen op dit moment veel formuleromans. Het boek van Anton is zeer oorspronkelijk."

En het speelt ook nog eens in Groningen. Lang geleden dat de stad zo herkenbaar werd opgevoerd in de letteren. Toch gaat het in zijn boek niet om Groningen, vertelt Valens aan interviewer Anneke Claus. "Het ging mij om een stad in de periferie, waar angst voor globalisering, voor verlies van identiteit en een toenemend wantrouwen een rol konden spelen. Het had ook Enschede kunnen zijn, maar geen Amsterdam of Den Haag."

Het boek ont laat zich nauwelijks samenvatten. Critici prijzen de humor en de taligheid. Boekverkoper Erik Kweksilber is juist vol lof voor de wijze waarop Valens de beklemming en eenzaamheid van zijn hoofdpersoon op papier heeft gekregen, voor het mededogen en empathie.De schrijver neemt alles in dank aan en zegt: "Ik heb een hekel aan het onderscheid dat wordt gemaakt tussen winners en losers. Ik heb een zwak voor mensen die moeite hebben mee te komen in deze flitsende maatschappij."

Naast schrijver is Valens ook kunstschilder, hij studeerde onder meer aan Academie Minerva. Een dubbeltalent? "Ik hou niet van dat woord," vertelt hij. "Het komt allemaal uit dezelfde bron. Als ik ’s morgens ga schilderen om daarna om twee uur te gaan schrijven, zit ik voortdurend achterom naar m’n ezel te kijken. En als ik eerst schrijf en daarna schilder, maalt het schrijven in mijn kop. Het laat zich lastig combineren."

Als straks de wind rond zijn roman is gaan liggen, gaat hij eerst schilderen. Onbekommerd. "Ik had gedacht, dat ik daar nu al mee bezig zou zijn", zegt de schrijver als zijn sigaret is gedoofd. "Ik noem maar wat: normaal kijk ik om de twee, drie dagen of ik mail heb. Nu ben ik soms hele dagen bezig met het beantwoorden van post."

Gratis boek

Het boek ont van Anton Valens is verschenen bij uitgeverij Augustus. Prijs: 19,95 euro (352 blz.) In samenwerking met uitgeverij Augustus verloot Dagblad van het Noorden tien exemplaren van Het boek ont. Ga voor 31 maart naar www.dvhn.nl/lezersaanbiedingen, vul uw gegevens in en maak kans op een gratis exemplaar.