Jankobus, Meindert en Tsead naar Emmen
Op verjaarsvisite bij Gerard Nijenhuis

Over 'Mijn naam is Legioen' van Menno Wigman

MennoWigmanVan Menno Wigman is zes jaar geen nieuwe dichtbundel verschenen, wel een verzameling essays. Maar nu is hij terug, aan de vooravond van Gedichtendag 2012. Mijn naam is legioen verwijst naar het Evangelie van Marcus waarin Jezus een ontmoeting heeft met een man die door een onreine geest bezeten is en in spelonken woont. Als wordt gevraagd hoe hij heet, antwoordt de man: "Legioen is mijn naam, want we zijn met velen."

Met 'velen' doelt Wigman (1966) op de vele teleurstellingen die in de september van een leven zichtbaar worden. 'Mijn pik, wat hebben we vandaag verricht?' dicht hij als welkomstwoord. 'Ik wil geen weemoed die niks kost, kom op/ je slaapt al dagen in mijn broek, zo moe./ Van wie je ziedend van je zaad ontdoet.' Daarna gaat het loos in 38 grauw-realistische gedichten, verspreid over vijf afdelingen.

Over wat de literatuur heeft gebracht: 'Rot op, riep ik, rot op,/ je hebt je kans gehad. Toen droop ze af/ en keek ik weer wat grand old Google bracht.' Over de inwisselbaarheid: 'De rij in, dan naar huis, deurmat, ijskast,/ de bank, de oven, later weer die slaap./ Ik ben zo bang dat je niet eens bestaat.' Over ons verval: 'Lelijk, zo lelijk, ja steeds lelijker/ bewegen we ons door de binnenstad./ De goede handel die ons lichaam was/ vervloog en bijna elke winkelruit,/ verspreekt zich en beledigt nu je hoofd.'

Het gaat maar door, met titels als Massavaccinatie, Onder de reactor, Vuilstort, Openbaring in de H&M, Soms voel je bijna dat je leeft. Alsof een beitel in ons versteende brein wordt gedreven. Af en toe haalt Wigman piepend adem, maar daarna gaat het verder, met verbeten klapjes. En bijna niks leest gekunsteld, gespeeld of geveinsd. Je wordt er niet eens murw, moe of dol van. Omdat dit soort donkere geluiden en beelden zo weinig aan bod komt. Omdat Wigman het vermogen heeft ze op te roepen zonder zich aan te stellen. Omdat veel ervan zo wáár is.

Wouter Godijn heeft ooit glashelder uitgelegd dat je poëzie niet hoeft te begrijpen. Een kwestie van kijken, lezen en ervaren hoe het kwartje valt. Allemaal mooi en aardig. Maar wat is het prettig als de arty-farty onder het tapijt is geschoven en gedichten rechtstreeks mogen klinken en binnenkomen, zoals hier in Mijn naam is Legioen. Bam! Als een schicht ergens linksonder bij de ziel.

Boek: Mijn naam is Legioen. Auteur: Menno Wigman. Uitgever: Prometheus. Prijs: 14,95 euro (65 blz.)