Over ‘The lovely bones’ van Peter Jackson
Coincidentia oppositorum

Staalkaarten van de hedendaagse kinderpoëzie

TikkenTegenDeMaan Het is gebruikelijk om in een artikel over kinderpoëzie te verzuchten dat er steeds minder dichtbundels voor kinderen worden uitgegeven. Precieze cijfers over het slinkende aanbod ontbreken, maar het zal met de geringe vraag in de winkel te maken hebben. Toch verschijnen ze nog steeds. En wat daarbij opvalt, is dat vaak om bloemlezingen gaat, veelal prachtig geïllustreerd.

 

Dat geldt in ieder geval voor Tikken tegen de maan, waarvoor Joke van Leeuwen vijftig kindergedichten selecteerde en daar 48 nieuwe illustraties bij liet maken. In twee gevallen was dat niet nodig, omdat de dubbelkunstenaars Wim Hofman en Ted van Lieshout hun gedichten reeds zelf hadden geïllustreerd. Het levert een uitgave op die een beeld geeft van de kinderpoëzie van na 1945 én van het niveau waarop op dit moment kinderboeken worden geïllustreerd.

 

Dat niveau is zeer hoog, concludeert Van Leeuwen. Vooral in Vlaanderen, waar illustratoren als Klaas Verplanke, Pieter Gaudesaboos en Kitty Crowther schatplichtig lijken of verwant zijn aan een bloeiende strip- en cartooncultuur. In Nederland gaat het er allemaal wat traditioneler, om niet te zeggen decoratiever aan toe. Al kan dat ook aan de voorkeur en keuze van Van Leeuwen liggen: Sieb Posthuma, Mance Post, Jan Jutte, Marit Törnqvist.

 

Wat de gedichten betreft, bevat Tikken tegen de maan veel namen die ook in de standaardwerken Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is en de KinderKomrij staan. Het gaat van Han G. Hoekstra en Annie M.G. Schmidt, via Hans Andreus,Willem Wilmink en André Sollie naar Hans en Monique Hagen, Bart Moeyaert en Edward van de Vendel. Vier dichters uit Noorden: Leendert Witvliet, Remco Ekkers, Gerard B. Berends en Kees Spiering. Ook opvallend: alleen Jaap Robben is jonger dan veertig jaar.

 

In haar voorwoord zegt Van Leeuwen kort en voorzichtig iets over de stand van zaken in de kinderpoëzie, over wat haar is opgevallen na het lezen van heel veel gedichten. "Bijvoorbeeld dat er stapels gedichten bestaan over dieren, vaak aangekleed en met menselijke trekjes. En dat er ook veel gedichten zijn die herkenbare kinderervaringen verwoorden, iets te vaak zonder net dat slagje extra erin dat ze boven het gewone uittilt."

 

Hoewel illustratoren zich de laatste jaren op groeiende waardering mogen verheugen, is hun positie vergelijkbaar met die van de dichter; beiden staan in de schaduw van de prozaschrijver. Vorig jaar bij de uitreiking van de Gouden Griffel voor Het geheim van de keel van de nachtegaal werd dat weer eens pijnlijk duidelijk. In het juryrapport werd wel Peter Verhelst genoemd, maar de naam van de illustrator, Carll Cneut, die toch tweederde van het boek van zijn rekening had genomen, werd verzwegen.

GerardBerends 
Die miskenning is bijna vergeten. Cneut (zie illustratie hierboven bij een gedicht van Gerard B. Berends) werd in maart nadrukkelijk genoemd bij de toekenning van deWoutertje Pieterse Prijs voor De keel van de nachtegaal en zag ook zijn naam terug op de lijst met kanshebbers voor de Gouden Griffel 2010. Dit keer dingt hij mee met het fraai uitgegeven Fluit zoals je bent, een bloemlezing met dierengedichten waarvoor hij de tekeningen leverde en Edward van de Vendel de gedichten koos.

 

Van de Vendel, onderwijzer in Zuidlaren tot hij fulltime schrijver werd, is de meest productieve kinderdichter van dit moment. In 2004 kreeg hij, samen met illustratrice Fleur van der Weel, deWoutertje Pieterse Prijs voor Superguppie. Sindsdien volgden nog drie Superguppie-delen, steeds volgens dezelfde formule: korte gedichten voor kinderen van een jaar of tien, over kindervraagstukken, het hele leven dus, met steevast het hupsige hondje van Van der Weel als beeldmerk. Vorige maand verscheen het allerlaatste deel: Hoera voor Superguppie!

 

DrakenMetStekkers Ronduit bijzonder is de samenwerking tussen Van de Vendel en tekenaar Floor de Goede. Vorig jaar kreeg dit duo een Zilveren Griffel voor Opa laat zijn tenen zien, een album met stripgedichten. Eerder dit jaar verscheen Draken met stekkers, wederom een uitgave waarbij De Goede de korte, speelse en vooral vrolijke gedichten van Van de Vendel tot kleine stripverhaaltjes heeft gemaakt.

Ineens beschikt de stichtelijke rijmprent uit de achttiende eeuw over een eigentijdse jas.

Dat er nog wel degelijk rek zit in de kinderpoëzie bewijst ook Ted van Lieshout met Querido’s Poëziespektakel, een jaarboek waarin gevestigde namen én nieuwe jonge dichters laten zien dat leeftijd iets heel betrekkelijk is in de poëzie. Inmiddels zijn er twee delen verschenen – Kwam dat zien! Kwam dat zien! en Ik wil een naam van chocola – de derde volgt deze zomer: Wie heeft hier met verf lopen smijten? Staalkaarten van de hedendaagse kinderpoëzie. En nog fijn geïllustreerd ook.

 

Boek: Tikken tegen de maan. Samenstelling: Joke van Leeuwen. Uitgeverij: Ons Erfdeel. Prijs: €19,50 (112 blz.)

Boek: Draken met stekkers. Auteurs: Edward van de Vendel en Floor de Goede. Uitgeverij: Querido. Prijs: €12,95 (48 blz.)

Boek: Hoera voor Superguppie. Auteurs: Edward van de Vendel en Floor van der Weel. Uitgeverij: Querido. Prijs: €10 (64 blz.)

Boek: Fluit zoals je bent. Samenstelling: Edward van de Vendel. Illustraties: Carll Cneut. Uitgeverij: Querido. Prijs: €26,95 (112 blz.)