Previous month:
april 2008
Next month:
juni 2008

Tussen nostalgie en welvaren

Fiftiesomslag Janine Hoekstein liet vorig jaar tijdens festival Zomerzinnen flyers uitdelen om aandacht te vragen voor haar romans Duivelskloof (2003), De uitvoering (2004) en Goldbergvariaties (2006). De tekst op de flyer had iets weg van een speldenprik richting de Literatuurclubs Drenthe, medeorganisator van het evenement. Fijntjes werd gesteld dat je geen lid van een club hoeft te zijn om goede boeken te lezen, dat je ook zelf keuzes kunt maken.

Dit jaar ontbreekt de naam van Hoekstein wederom op het affiche van Zomerzinnen, mogelijk past haar werk niet bij het gekozen misdaadthema. Getuige de titel van haar vierde roman heeft de schrijfster uit Assen zelf maar een club opgericht. En geheel in de geest van haar flyer wordt die club gevormd door vrouwen (en een enkele man) die de grote onzichtbare hand willen loslaten om zelf richting te geven aan hun bestaan.

Belangrijkste personage in De fifties club is Paula Groothuis, echtgenote van een makelaar, moeder van drie kinderen en voor een paar uur in de week werkzaam in het florerende bedrijf van haar man. Rondom deze Gelukkige Huisvrouw heeft Hoekstein een eigentijdse wereld gecreëerd waarin vrijwel alles op rolletjes loopt. Toch is de degelijke Paula niet tevreden. Ze heeft, in de woorden van Hoekstein, ‘grote moeite om alle ballen in de lucht te houden’.

Via een uitzending van Oprah – bekeken in bed, aan het einde van alweer een drukke dag – ontstaat bij Paula het idee een club op te richten die het gevoel moet opleveren dat het leven (weer) overzichtelijk en bevredigend is. De start is nog heel praktisch: een maand wonen en leven in de geest van de jaren vijftig. Maar als de media er zich mee gaan bemoeien, krijgt de de fifties club een geheel eigen dynamiek.

Terwijl echtgenoot Richard Groothuis in het geheim ‘zijn gezicht laat doen’ en wanhopig probeert zijn bedrijf op televisie te krijgen, richt Paula met haar vriendinnen een leegstaand hotel in waar alles in teken staat van de jaren vijftig. De lezingen, rondleidingen, kleding en maaltijden in het hotel blijken zo’n succes dat haar gezin er onder dreigt te bezwijken.

De toon die Hoekstein De fifties club aanslaat is veel lichter dan in haar voorgaande romans, prettiger leesbaar daardoor. Meest duidelijk blijkt dat uit de typering van de echtgenoot. Waren zijn voorgangers meestal tragisch en opvallend afwezig, Richard Groothuis wordt met ironie neergezet als een goedgehumeurde, niet al te diepzinnige man die gek is op nieuwe spullen en uiterlijkheden. Veel werken doet hij niet, hij houdt zich vooral bezig met prijsvragen en het verzinnen van slagzinnen.

Ook Paula heeft het makkelijker dan de vrouwen uit Duivelskloof, De uitvoering en Goldbergvariaties. Net als in de eerste twee romans wordt een welvarende vrouw opgevoerd in de bloei van haar leven, zoekend naar evenwicht. Verschil is dat ze geen traumatische ervaring met zich meesleept. Maar ook nu wringt er iets. De nieuwe hoofdpersoon lijkt symbool te staan voor een generatie vrouwen opgegroeid met normen en waarden die anno 2008 onduidelijk zijn geworden of zelfs verdwenen.

Hoe erg dat laatste is, komen we niet goed te weten. Het gesuggereerde onbehagen blijft steken in een ‘is dit alles-gevoel’ en een vaag pleidooi voor onthaasting en meer respect. Paula is eerder eenzaam en verveeld dan dat ze met overtuiging de zegeningen van de jaren vijftig probeert terug te winnen. Gevolg is dat haar fifties-missie gaandeweg iets potsierlijks krijgt, zonder dat het overigens echt kluchtig wordt, want daarvoor wordt Paula te serieus afgeschilderd.

De terugkeer naar vroeger wordt voortvarend ter hand genomen. Hoekstein brengt steeds heel subtiel details aan en zet die af tegen het heden waarin met name de media en makelaars een dommige rol toebedeeld hebben gekregen. Vreemd is echter wat de dames allemaal voor elkaar weten te krijgen: naast hun gewone werk en privéleven weten ze letterlijk en figuurlijk in no-time een compleet verdwenen tijdperk van de grond te tillen. Hoezo slow?

Niet minder merkwaardig is de ontknoping waarin Paula met beide benen op de grond wordt gezet. Als huisvrouw pur sang kruipt terug naar haar goedbedoelende man en komt ze in de schaduw van haar beste vriendin Sabine te staan, een zakelijk ingestelde single die het fifties-avontuur gebruikt om een aantal moeilijk verkoopbare huizen aan de te man te brengen en er dus zelf beter van te worden. Een ietwat cynisch einde van een sociaal experiment.

Los daarvan – en ook los van enige wijdlopigheid – is De fifties club Hoekstein meest geslaagde roman tot nu toe. Een aangename lifestyle-roman waarin op ontspannen wijze wordt gespeeld met de hedendaagse zeden en een nostalgisch verlangen.

Boek: De fifties club. Auteur: Janine Hoekstein. Uitgever: Archipel. Prijs: €18,95 (295 blz.).


TV-kijkers kiezen mooiste gemeentehuis van Drenthe

Gemeetehuistynaarlovries_2

De Drentse Architectuurprijs gaat dit jaar naar een gemeentehuis. De vier genomineerde gebouwen worden 28 mei voorgesteld op RTV Drenthe. Vervolgens kunnen kijkers hun stem uitbrengen via www.drentsarchitectuurcentrum.nl. Op 21 juni, tijdens de Dag van de Architectuur, wordt de winnaar bekendgemaakt. Thema van de dag is dit jaar politiek en architectuur. De vier genomineerden zijn door een vakjury uit de twaalf Drentse gemeentehuizen gekozen op basis van begrippen als schoonheid, stevigheid en bruikbaarheid. Vorig jaar werden het schuurhuis in Eelde en de uitbreiding van het Scheper Ziekenhuis in Emmen uitgeroepen tot de beste gebouwen van Drenthe. Op de foto het gemeentehuis van Tynaarlo in Vries.


Belcampo-prijs 2008 voor Marjolein Borgers

Marjolein Borgers uit Sint Michelsgestel is zaterdag in De Oosterpoort in Groningen uitgeroepen tot winnaar van de Belcampo-prijs 2008. De 19-jarige Borgers kreeg de prijs voor haar inzendingen voor de jaarlijkse Doe Maar Dicht Maar Poëziewedstrijd, een concours voor Nederlandse en Vlaamse jongeren tussen 12 en 19 jaar.

Borgers had drie gedichten ingestuurd, waaronder Tijdens een potje monopoly:

Tijdens een potje monopoly

wees een van de spelers ons erop

dat hij alle elektriciteit zou afsluiten

als hij de Barteljorisstraat niet kreeg.

Ja, hij had het elektriciteitsbedrijf

dus daar konden wij niet tegen ingaan

De jongen die alle stations in handen had

meldde ook maar even

dat hij al het treinverkeer plat zou leggen

als we hem niet lieten winnen.

Monopoly is levensecht.

“Dat kan duiden op dichterschap. Op stralend dichterschap”, aldus de jury bij monde van schrijver en dichter Edward van de Vendel en voormalig winnaar Nelleke Honcoop over het werk van Borgers. Voor de Doe Maar Dicht Maar Poëziewedstrijd waren dit jaar 6500 gedichten ingestuurd, waaronder 2500 voor de categorie SMS-poëzie met maximaal 160 tekens.

Het leidde zaterdag tot een heuse prijzenregen. Zo werden in verschillende leeftijdscategorieën ook gedichten van Auke Tas uit Utrecht, Bonnie Bengsch uit Barendrecht, Charlene Winne uit Gistel, Hester Borgers uit Den Horn, Jephta de Visser uit Warten, Lieke Marsman uit Zaltbommel, Nick Rottiné uit Hellum, Quirine Brinkman uit Nigtevecht en Sophie Theunisse uit Bussum onderscheiden.


Jules Deelder beste dj, Ellen ten Damme beste zangeres

Jules Deelder is zaterdag in Tilburg op basis van stemmen uitgebracht door zo’n duizend muzikanten uitgeroepen tot de beste d/producer van Nederland. Deelder kreeg tijdens de Muzikantendag in poppodium 013 een Duiveltje overhandigd, een trofee ontworpen door Peter te Bos.

Hij krijgt de onderscheiding voor zijn werk als samensteller van de compilatie-cd’s Deelder Draait en zijn dj-optredens in het land. “De naam van Jules Deelder doet enigszins vreemd aan in de categorie beste dj/producer. Hij is vooral bekend van zijn proza en poëzie en mediaperformances. Als dj valt hij niet op door zijn vloeiende mixen, maar wel door zijn smaakvolle en originele keuzes”, aldus de organisatie van de prijs.

Eerder ging de trofee naar Tiësto, Armin van Buuren, Junkie XL en Kraak & Smaak. Naast Deelder werd ook Ellen ten Damme (beste zangeres), Ruben Hoeke van de Ruben Hoeke Band (beste gitarist), Dick Brouwers (beste bassist - Ellen ten Damme, Daryll-Ann), Bart Nederhand (beste drummer - Peter Pan Speedrock), Eddy Steeneken (beste toetsenist - Moke) en Paradiso, Amsterdam (beste podium) onderscheiden.


Doe Maar Dicht Maar wacht tweede fusie

Doe Maar Dicht Maar in Groningen, de School der Poëzie in Amsterdam en stichting Kinderen en Poëzie in Drunen moeten voor 2011 fuseren. Dat stelt de raad voor cultuur als voorwaarde willen de organisaties in aanmerking blijven komen voor rijkssteun.

Doe Maar Dicht Maar en stichting Kinderen en Poëzie hebben de handen al vorig jaar ineengeslagen. Met ingang van 2009 willen zij verder als het Poëziepaleis, een organisatie die basis- en middelbare scholieren in contact brengt met poëzie. Een fusie met de Amsterdammers moet leiden tot een ‘langjarig en gedifferentieerd aanbod op het gebied van poëzie’.

Volgens Inge Kappert van Doe Maar Dicht Maar staat het Poëziepaleis open voor verdergaande samenwerking. Voornaamste hindernis lijkt de vestigingplaats van de nieuwe organisatie. Doe Maar Dicht Maar houdt vast aan Groningen, School der Poëzie aan Amsterdam. Een mogelijk compromis is het opereren vanaf twee locaties.

Zaterdag wordt in De Oosterpoort in Groningen het Doe Maar Dicht Poëziefestival gehouden, een evenement met optredens, workshops en de ontknoping van een dichtwedstrijd voor jongeren uit Nederland en Vlaanderen. Voor de 23e editie zijn vierduizend klassieke gedichten ingestuurd, naast 2500 zogeheten SMS-gedichten met maximaal 160 tekens.

De belangstelling voor de poëziewedstrijd groeit nog steeds, constateert Kappert, en ook andere Doe Maar Dicht Maar-activiteiten floreren. Op scholen echter zit de aandacht voor poëzie in de verdrukking. Om daar verandering in te brengen willen organisaties de aandacht voor poëzie in het onderwijs wettelijk laten vastleggen.

Festival

Het Doe Maar Dicht Maar Poëziefestival begint zaterdag om 19.30 uur in De Oosterpoort in Groningen. Op het programma staan optredens van Vrouwkje Tuinman, Thomas Möhlmann, de band Fixkes, de winnaars van de poëziewedstrijd en de vertoning van poëzieclips. Entree 10 euro, jongeren tot en met 18 jaar 7,50 euro.


Ken uw Groninger schrijvers en dichters

200805153659_2 

Daar staan ze dan, alle Groninger schrijvers en dichters die donderdag bij de Groninger Archieven aanwezig waren voor de presentatie van Arcadia der poëten, het belangwekkende boek waarin journalist Herman Sandman het literaire leven in de stad Groningen tussen 1945 en 2005 beschrijft. Sommige zijn landelijk bekend, anderen nauwelijks.

Onder degene die alle literatoren op de foto bij naam kan noemen, verloot Dagblad van het Noorden een exemplaar van Arcadia der poëten. Inzenden kan tot 20 mei, 12.00 uur via kunst@dvhn.nl.

Vijf jaar heeft Sandman aan het boek gewerkt. Hij dook in de archieven en sprak met alle nog levende sleutelfiguren uit het literaire leven van Groningen. Het resultaat laat zien dat in de stad Groningen de afgelopen zestig jaar een levendig literair klimaat is ontstaan.

Startpunt van Arcadia der poëten is het einde van de Tweede Wereldoorlog als de meeste bekende schrijvers de stad hebben verlaten en Hendrik de Vries het vaandel wapperend mag houden. Via de jaren vijftig en zestig – W.F. Hermans, Belcampo – voert Sandman de lezer mee naar het beroemde literair café AaBC van de latere boekverkoper Albert Hogeveen om uiteindelijk uit te komen bij het ‘hoogtepunt’, de benoeming van Driek van Wissen tot Dichter des Vaderlands in 2005.


Ingetogen beelden versus het grote gebaar

Janketelaar

Werk van Jan Ketelaar in Gees

De neiging om de nieuwe expositie van Dehullu Beelden in Gees te vergelijken met de vorige is onbedwingbaar. Maar is die neiging ook zinvol? Kan met een één-op-één vergelijking iets gezegd worden over de actuele stand van zaken in de hedendaagse beeldhouwkunst? Zou het niet beter zijn om de door Fred, Heike en Ajaan de Hullu bijeengebrachte werken te nemen zoals ze zijn, als een verzameling met ‘voor elk wat wils’?

De nieuwe zomertentoonstelling toont werk van 29 kunstenaars. De meeste zijn in Nederland werkzaam; vijf komen uit Duitsland, twee uit Oostenrijk en twee uit België. En waar vorig jaar het stempel werd gezet door de Vlamingen, komt de verrassing dit jaar uit Duitsland en Kroatië. Maar in eerste instantie zijn het Jan Ketelaar uit Drachten en Herman Bartelds uit Enumatil die de aandacht trekken.

Van Bartelds zijn tien abstracte beelden aanwezig, samengesteld uit graniet en messing. Ze hebben een ernstige en zakelijke uitstraling, niet in de laatste plaats door een nadruk op techniek (hakken, zagen, polijsten) en constructies (dragen, schragen, hangen). Maar hoe robuust zijn monumentale beelden ook ogen, ze hebben tevens iets subtiels. Met als summum een pendelbeweging van een brok graniet veroorzaakt door een briesje wind.

Jan Ketelaar is vooral bekend van zijn potzen, serieuze grappen waarbij het functioneren van de maatschappij aan de kaak wordt gesteld. In Gees worden de bekende ijzeren beelden Tijdgeest (volgevreten vrouw vraagt om meer) en De staat van Nederland (broodmagere man met vingertje) getoond naast minder bekende als Wachten op wonderbare spijziging (drie broden, drie vissen) en Aap, dood, mies (mistroostige man op reuzenkoffer).

De opstelling biedt een zeldzame mogelijkheid om veel werken van de geengageerde Ketelaar bijeen te zien. Wat daardoor opvalt is dat de kunstenaar uit Drachten een man is van het grote gebaar. Zijn ijzeren beelden mikken op een niet altijd even aangenaam in your face-effect. Hoewel dat wordt bevestigd met het marmeren beeld Lust op vroomheid is de sombere moralist Ketelaar getuige Glimlachende kop en Hondje ook tot meer luchtige dingen in staat.

De achttiende tentoonstelling oogt serieuzer dan vorige aflevering. Dat komt ook door de afwezigheid van vrolijkmakende, felle kleuren in Gees - in de regel worden die geleverd door keramisten. Maar de keramisten van 2008 doen niet aan frivoliteiten. Zowel de koppen van Annette Defoort uit België als de vazen Martin Goerg uit Duitsland appeleren nadrukkelijk aan eenvoud en oervormen.

Los van de prominente aanwezigheid van Ketelaar en Bartelds wordt de sfeer en uitstraling in Gees nog het best samengevat door het werk van de in Breda opgeleide Andrijana Martinovic en de Duitse beeldhouwer Andreas Kuhnlein. Bij Martinovic zit het in de droevige expressies van haar vervormde, platte koppen van brons. Bij Kuhnlein in de grillige vormen van zijn bescheiden, kwetsbare mensfiguren van hout.

Toverachtige ingetogenheid – dat is het.

Beelden in Gees, Schaapveensweg 16 in Gees. Te zien tot en met 28 september van woensdag tot en met zondag van 13.00 tot 17.00 uur. Zie ook www.beeldeningees.nl


Expositie over Drentse fotografie vóór 1900

Maria_henderika_gratamaLuchtfotograaf Herman Conens van Aerophoto Eelde opent vrijdag 16 mei in het Drents Archief in Assen de tentoonstelling Schrijven met licht, Drentse fotografie vóór 1900. De expositie biedt een overzicht van de ontwikkeling van de fotografie in Drenthe sinds in 1844 de eerste fotograaf in Assen verscheen, een anonieme rondtrekkende ‘daguerreotypist’.

Zijn foto’s zijn niet bewaard gebleven. De oudste foto’s uit de collectie van het Drents Archief dateren uit 1858. Het gaat om portretten die volgens een eenmalige procedure op glas zijn vastgelegd. Verder kunnen bezoekers met behulp van een stereokijker replica’s van stereofoto’s bekijken die vanaf 1860 in Drenthe zijn gemaakt en een driedimensionaal beeld geven.

Verder worden portretfoto’s op karton getoond - de visitekaartjes van weleer - en kabinetsfoto’s die vanaf 1870 in fotoateliers in de grotere Drentse plaatsen werden gemaakt. Tevens zijn foto’s te zien die in 1879 en 1880 zijn gemaakt van de werkzaamheden in de Drentsche Hoofdvaart. De tentoonstelling duurt tot en met 26 september.


Poëzie voor het (beeld)scherm

Donderdagavond 29 mei worden in Amsterdam de resultaten gepresenteerd van de vierde editie van Poëzie op het scherm, een project waarbij dichters en vormgevers in samenwerking poëzie voor het (beeld)scherm hebben gemaakt. De presentatie omvat werk van zes duo’s die bij elkaar zijn gebracht door het fonds BKVB en Fonds voor de Letteren.

Deelnemende duo’s zijn Tsead Bruinja & Catelijne van Middelkoop, Elma van Haren & Eva Knutz, Astrid Lampe & Marcel van den Berg, K. Michel & Dirk Vis, Xavier Roelens & Gabrielle Marks en Nachoem Wijnberg & William van Giessen.

Na de presentatie van hun multimediale gedichten debatteren schrijver Dirk van Weelden, grafisch ontwerper Annelys de Vet en dichter Martin Reints over de getoonde werken en de toekomst van intermediale poëzie. Het debat en de presentatie is live te volgen op www.killertv.nl.

Bij dezelfde gelegenheid wordt een website gelanceerd die het dichters, schrijvers, vormgevers en andere kunstenaars in staat wil stellen online samenwerkingsverbanden aan te gaan en werk te publiceren: www.digidicht.nl. Poëzie op het scherm is opgezet om te onderzoeken wat samenwerking in de nieuwe media voor het werk van kunstenaars kan betekenen.


Start Annie M.G. Schmidt-week

Kopie_van_schmidtchrisvanhouts600dpVandaag begint de jaarlijkse Annie M.G. Schmidt-week, een evenement gericht op het levend houden van het werk van de schrijfster en dichteres (1911 - 1995). Zoals gebruikelijk ligt de nadruk op het werk dat Schmidt voor kinderen maakte; thema is dit keer sprookjes.

Ter gelegenheid van de week zijn drie boeken uitgebracht: het miniprentenboek Prinsesje Annabel met illustraties van Annemarie van Haeringen, de bundel Zing mee met Annie M.G. met bladmuziek bij vijftig kinderliedjes en het zeer fraai geillustreerde Allemaal Sprookjes met werk van dertien illustratoren.

De Annie M.G. Schmidt-week duurt tot en met 25 mei en omvat onder meer activiteiten in boekhandels, scholen en bibliotheken. Voorts wordt extra aandacht besteed aan Schmidt in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad – ze is met Spinoza en Anne Frank uitgeroepen tot icoon van deze manifestatie.