Dichtersprotest tegen advies Kunstraad Groningen
Bijbelse poëzie van Gerrit Krol

Eenzaam en ziek in een glansloze wereld

200804153655Niet iedereen was even enthousiast over de vorige roman van Allard Schröder. Met het onheilspellende Favonius (2005) zou de schrijver van De hydograaf (2002) te veel hooi op de vork hebben genomen in een poging de naturalistische roman uit de negentiende eeuw nieuw leven in te blazen. Hoewel voor dat laatste wel een en ander te zeggen viel, had zijn zesde roman toch ook veel moois te bieden.

Met De econome gaat Schröder (Haren, 1946) onverdroten voort op het ingeslagen pad. Het naturalisme is verder verfijnd en voorzien van een stortvloed aan stijlelementen die herinneren aan de romantisch decadenten, symbolisten en magisch realisten. Dromen, wanen, spookverschijningen, de Dood; Schröder kent z’n literatuurgeschiedenis en mag graag spelen met de thema’s en technieken van weleer.

De opening van zijn overigens niet altijd eenvoudig te volgen ideeënroman is apocalyptisch. We treffen de hoofdpersoon, de econome Linde Wielantz, in haar auto op een achtbaansweg in een file, omgeven door uitlaatgassen en hitte in ‘een hete dampkring van gas en roet’. In een moment van onoplettendheid pikt ze een mysterieuze lifter op die haar leven een dramatische wending zal geven.

Schröder zet Linde neer als een maatschappelijk geslaagde vrouw: welgesteld, aantrekkelijk en veelbelovend. Al gauw wordt duidelijk dat haar succes betrekkelijk is. Het werk dat ze verricht, bestaat uit het schrijven van rapporten waarin bedrijven worden geadviseerd drop dan wel kauwgum aan de Chinezen te verkopen. Haar vrije tijd vult ze met internet, drank, seks en schoenen kopen.

Linde kan gezien worden als een hedendaagse variant op Eline Vere uit de gelijknamige roman van Couperus, Emma uit Madame Bovary van Flaubert en Hedwig uit Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden. Ook zij wordt naar de afgrond gezogen, in haar geval naar een dorp in Zuid-Duitsland waar iedereen op de dood wacht. Schröder laat haar aanvankelijk nog ontsnappen, maar helemaal goed komen wil het niet meer.

Belangrijk verschil met genoemde klassiekers, is dat anno 2008 nergens hoopt gloort. Waar Emma en Eline aanvankelijk nog even van verlossing mochten dromen, en Hedwig uiteindelijk rust vindt, worden de jeugdjaren van Linde bedorven door de scheiding van haar ouders en een traumatische ervaring in een discotheek, en leeft ze als volwassene in eenzaamheid, opgezadeld met een aangeboren hartkwaal.

De moderne wereld van Linde Wielantz is glansloos, schrijft Schröder. Dat nihilistische uitgangspunt maakt De econome tot een wel heel bittere pil. Misschien wel iets te bitter. Alle stilistisch machtsvertoon ten spijt.

Boek: De econome. Auteur: Allard Schroder. Uitgever: De Bezige Bij. Prijs: €18,95 (195 blz.)