Schrijver Hans Kuyper ontvangt Drentse kei
Drankroman als lokkertje voor muziekvoorstelling

‘Alles klopt gewoon in deze roman’

20080421952

Mikko Rimminen. Foto: Heini Lehväslaiho

Irvine

Welsh, James Joyce, Herman Brusselmans, Malcolm Lowry, Samuel Beckett. Het zijn niet de minste de namen die door het hoofd schieten na het lezen van Mikko Rimminens Drinkebroersroman. Het debuut beschrijft in een unieke stijl een dag uit het leven van drie stug doordrinkende mannen aan de onderkant van de samenleving. De bejubelde roman is naar het Nederlands vertaald door de Vlaming Lieven Ameel, momenteel verbonden aan de universiteit van Helsinki en werkzaam als leraar Nederlands in de Finse hoofdstad.

Drinkebroersroman wijkt op verschillende punten af van wat er normaliter in Finland verschijnt, vertelt Ameel. “Het bijzondere is de manier waarop Rimminen de literaire bouwstenen van een roman tot onderwerp neemt. In Drinkebroersroman staan niet de personages of het plot centraal, maar het vertelstandpunt – en in de eerste plaats de taal. De roman neemt een eigen plaats in, maar er zijn ook overeenkomsten met andere Finse literaire werken. Tragikomische mannelijke helden in de marge bestaan sinds sinds de allereerste Finse romans en het boek sluit ook aan bij de working class novel uit de Finse literatuur.”

Grootste uitdaging voor Ameel was het vertalen van het vertelstandpunt. In Drinkebroersroman is de verteller deel van het driespan dat gevormd wordt door de hoofdpersonages. Dat zorgt ervoor dat de verteller nooit vertelt in de eerste of de derde persoon. “Bijkomende uitdaging in dit geval was de bijzonder rijke, vernieuwende en hartverwarmende manier waarop Rimminen de Finse taal opnieuw uitvindt. Hij gooit alle registers van de taal open, gebruikt alle mogelijkheden van zijn moedertaal, en schept er een duivels plezier in paragrafenlang woordspelingen te construeren rond één woord of uitdrukking.”

Ameel heeft het boek voorzien van een uitgebreid notenapparaat. Dat is soms wel zo handig, beseft de vertaler. “Het is bijvoorbeeld voor een Nederlandstalige lezer onmogelijk te weten dat een Fins personage verwijst naar een vroegere wet, als hij zegt dat hij de dwingende behoefte voelt bij een biertje ook een sandwich te bestellen. Vroeger mocht men alleen bier bestellen bij het eten, dus het was ook werkelijk verplicht bij een biertje ook een sandwich te kopen.”

Het absurdisme en de droge humor van Rimminen komen we ook tegen in de romans van Arto Paasilinna en de films van Aki Kaurismäki. “Veel modale Finnen zijn er niet zo blij mee dat ze in het buitenland bekend zijn door Paasilinna, Formule 1 en de donkere, absurdistische films van Kaurismäki”, reageert Ameel. “Ze zouden liever herinnerd worden voor de kwaliteit van hun onderwijs, het succes van Nokia en hun elegante design. Aan de andere kant zijn Finnen ook een beetje trots op hun wat exotische imago. De onderkoelde, droge humor is misschien wel een tegengif voor de lange, donkere winters en de melancholische volksgeest – als er überhaupt zoiets als een overkoepelende volksgeest zou bestaan.”

In de huidige Finse literatuur kan men op het moment haast spreken van hoogconjunctuur, vertelt de vertaler. “Er wordt veel geschreven en gelezen, en jonge schrijvers krijgen relatief veel media-aandacht. Ook in de poëzie is een opmerkelijke renaissance bezig, vooral rond dichters die zich uitdrukken in prozapoëzie. Interessant is dat de literatuur de laatste decennia heel wat urbaner is geworden, en zich meer en meer afspeelt in een stedelijk milieu dat niet meer overduidelijk herkenbaar Fins is.”

Hoewel nog niet alles naar het Nederlands is vertaald, is de Finse literatuur veelzijdig genoeg om in de gaten te houden. Ameel noemt proza-auteurs als Hannu Raittila, Leena Krohn, Bo Carpelan, Kjell Westö en de dichters Saila Susiluoto en Markku Paasonen. “Zelf heb ik net een vertaling afgewerkt van een kinderboek van Mauri Kunnas en ben ik een roman aan het vertalen van de Riikka Pulkkinen.”

Over Drinkebroersroman: “Rimminens eersteling is een absoluut zwaargewicht van de moderne Finse Literatuur – alles klopt gewoon in deze roman. Met zijn recent verschenen tweede roman Pölkky bevestigt hij zijn status als een van de meest persoonlijke en interessante schrijvers van de moderne Finse literatuur. Ik geloof dat Rimminen aan het begin staat van een heel veelbelovend oeuvre.”

Lezing en roman

Drinkebroersroman van Mikko Rimminen is verschenen bij uitgeverij De Arbeiderspers. De schrijver geeft woensdag 23 april een lezing in het Harmoniegebouw aan Oude Kijk in 't Jatstraat 26 in Groningen. Aanvang 20.00 uur. Voertaal is Engels.