Die sterren, horen die er ook bij?
Poëzie dichterbij

Een zoektocht naar woorden voor spijt

GehaktdagEindelijk ligt Woensdag gehaktdag dan in de winkel. Een bijzonder boek, in meerdere opzichten. Vanwege de mengeling van veel feiten met een beetje fictie, vanwege de ontstaansgeschiedenis, vanwege de schrijver, de voor moord veroordeelde Richard Klinkhamer. Maar misschien nog wel het meest vanwege de reacties die het voor verschijnen heeft opgeroepen. Zo'n boek kan daarna alleen nog tegenvallen.

En dat doet Woensdag gehaktdag aanvankelijk ook. Wat Klinkhamer beschrijft is helemaal niet zo wanstaltig en afschrikwekkend als de hype ons wilde doen geloven. Er wordt helemaal niet met bijlen gezwaaid en messen gewerkt, de gehaktmolen is een detail in het decor. Klinkhamer zelf, hoofdpersoon in dit autobiografische boek, is slechts een flauwe schim van het gewetenloze monster dat anderen van hem hebben gemaakt.

Wat we wel krijgen is een fragmentarisch verslag van de gebeurtenissen voor en na 'de verdwijning' van Hannie Godfrinon. Het taalgebruik in dat verslag is ruw en ongepolijst. Als Klinkhamer vloekt, doet hij dat als een hooligan. Als hij over seks schrijft, dan gebeurt dat zoals in de voetbalkantine over seks wordt gesproken. Onbeheerst is het overigens nergens, Klinkhamer weet hoe woorden werken.

Zijn hoofdpersoon is een op zichzelf teruggeworpen nachtportier, zwaar gefrustreerd, ploeterend om te overleven. Zijn boosheid uit zich - uitsluitend - in minachtende gedachten over de mensen om hem heen: de motelgasten, de dorpsbevolking en de agenten die 'de verdwijning' van zijn vrouw onderzoeken. Dat de hoofdpersoon de hand heeft gehad in die verdwijning is van meet af aan duidelijk.

Vraag vooraf is niet of Klinkhamer tot in detail een moord beschrijft, maar of hij (voor het grote publiek) spijt zal betuigen. Niet voor niets heeft hij een citaat van Michel de Montaigne als motto gekozen: 'Als er werkelijk berouw in de weegschaal wordt gelegd, verliest de zonde haar gewicht'. Zonder te veel van het boek weg te willen geven, kan worden gesteld dat Woensdag gehaktdag één groot zoeken is naar woorden van spijt.

Die zoektocht gaat gepaard met een bij vlagen geweldig gevoel voor wrange humor, de geilheid van de ouder wordende man, drank, geschooier en abject getier. Tussendoor schrijft hij ontroerend over het lot van de loser en zijn liefde voor Hannie. Dat laatste is het sterkste deel. Want als een uitgebalanceerde compositie is Woensdag gehaktdag minder geslaagd. Het is geen Een nagelaten bekentenis van Marcellus Emants, en ook geen American Psycho van Bret Easton Ellis.

Voor wie de afgelopen twintig jaar zonder kranten, televisie en radio heeft geleefd, is Woensdag gehaktdag een kruising tussen een roman en literaire non-fictie - inclusief mindere en betere momenten, en niet altijd makkelijk te verteren. Maar voor wie zich al zestien jaar opwindt over 'die vreselijke moordenaar, die zich schrijver noemt' is dit een ronduit fascinerend boek.

Boek: Woensdag gehaktdag. Auteur: Richard Klinkhamer. Inleiding en nawoord door Martijn Meijer. Uitgever: Just Publishers. Prijs: 14,95 (192 blz.)