‘Er gaat geen dag voorbij of ik schrijf’
Met Ralph de Jongh kan de Nederblues voort

Ineens werd hij besprongen door een beest

Mysteries Elke stad en dorp kent mysterieuze en onwaarschijnlijke verhalen die decennia achtereen rondspoken en worden doorverteld. Sommige werden ooit opgeschreven, anderen bestaan in liederen. Martin J. Adelmund uit Utrecht is al vele jaren in de ban van deze vertellingen op het snijvlak van waargebeurd en ooit verzonnen. Nu publiceert hij ze in een laagdrempelige serie boeken waarbij alle provincies aan bod komen.

Nadat eerder al Mysteries in Friesland en Mysteries in Groningen verschenen, ligt nu ook het deel Mysteries in Drenthe in de winkel. De formule is steeds hetzelfde: Adelmund ging in bibliotheken en archieven per provincie op zoek naar mysterieuze verhalen, maakte een persoonlijke selectie en vertaalde ze waar nodig naar hedendaags Nederlands.

Het idee voor de serie ontstond bij uitgeverij A.W. Bruna. “Ze hadden een deel afgemaakt, maar kwamen niet meer verder. Daarop heb ik voorgesteld de reeks af te maken. Ik heb thuis een boekenkast vol met mysterieuze verhalen uit heel Nederland. Ik ben al van kindsaf aan geïnteresseerd dit soort folkloristische vertellingen.”

Met zijn serie treedt Adelmund in een oude traditie van verhalenverzamelaars. Meest bekende zijn de gebroeders Grimm, die zich in Duitsland toelegden op sprookjes. In Nederland kennen we Dam Jaarsma, J.R.W. Sinninghe en Josef Cohen en van recenter datum de onderzoekers van het Meertens Instituut. Adelmund vulde deze oude bronnen aan met actueel werk. Zo treffen we in zijn Drentse boek ook verhalen aan over UFO’s boven Westerbork.

Sommige verhalen kom je, in verschillende varianten, op verschillende plaatsen in het land tegen. “Terneuzen claimt bijvoorbeeld het verhaal over De Vliegende Hollander, maar datzelfde verhaal wordt ook bij het Ijsselmeer verteld. En in het hele land komen verhalen voor van mensen die ’s avonds in het donker ineens van achteren besprongen worden door een dier en thuis komen met een drukkend gevoel. Een paar dagen later zijn ze dan dood.”

Adelmund kon niet voor ieder deel dezelfde bronnen raadplegen. “In de Randstad zijn van oudsher veel meer schrijvers en uitgevers actief. Het is dan ook logisch dat je daar meer en makkelijker verhalen vindt. In een provincie als Drenthe zijn verhalen jarenlang mondeling overgeleverd.” Een mooi voorbeeld van die orale traditie is het Moordlied van Koekange dat vorig jaar nog als basis diende voor de film Het zwijgen.

Bij de selectie was steeds een koppeling naar een herkenbare plaats of voorwerp van belang. “Dat zorgt bij de lezer voor een prikkeling die verhalen extra doet leven. Ik wilde geen verhalen met ‘Lang, lang geleden in een ver, ver land.’ Daarnaast moest het gaan om gebeurtenissen waarvan je kunt verwachten dat ze over honderd jaar nog worden verteld. Het verhaal over het monster van Harkstede is daar een mooi voorbeeld van.”

Adelmund benadrukt dat de door hem geselecteerde verhalen niet allemaal aantoonbaar juist zijn. “Bij lezingen en optredens in het land word ik regelmatig door leden van historische verenigingen aan de mouw getrokken dat bepaalde details toch net even anders zijn. Dat kan heel goed kloppen. Daar kan ik alleen op terugzeggen, dat ik deze verhalen niet als historicus heb geselecteerd, maar als uitgever.”

Mysteries in Drenthe. Waargebeurde misdaden, opmerkelijke gebeurtenissen en onverklaarbare verschijnselen. Verzameld en bewerkt door Martijn J. Adelmund. Uitgeverij A.W. Bruna. Prijs: €12,50.