Woest en Ledig

Daniil Charms als opmaat Time Shift Festival

Deze week gaat het Time Shift Festival van start, het culturele hoogtepunt van het Nederland-Ruslandjaar in het Noorden. Om te beginnen vrijdag met gitarist Steve Vai en het Noord Nederlands Orkest, en een dag later met de vertoning van de film Pantserkruiser Potemkin.

Maar bovenalles, op 29 mei, het ochtendconcert van de 100-jarige Le Sacre du Printemps op de Grote Markt in Groningen. Time Shift is zowel een ode aan de vernieuwing van componist Igor Stravinski als een zoektocht naar antwoorden op de vraag of het ook nu nog mogelijk is 'nieuwe inzichten, andere antwoorden en verrassende uitdrukkingsvormen te vinden'.

Marcel Mandos van het Noord Nederlands Orkest, initiatiefnemer van het festival waar 24 Groninger kunstinstellingen aan meewerken, meent van wel. "Ik denk dat we aan de vooravond van een omwenteling staan. En het zou best kunnen dat de doorbraken dit keer niet uit het Westen, maar uit het Oosten komen", zegt hij. We kunnen het zondag gaan zien in het Groninger Museum, waar Fuck off Part 2 opent. De tentoonstelling, mede-samengesteld door de Chinese dissidente kunstenaar Ai WeiWei, biedt een overzicht van kunst uit het China van na 2000.

Als prelude op Time Shift is in het voormalig postkantoor van Groningen een tentoonstelling rond de Russische absurdistische schrijver Daniil Charms (1905 – 1942) gestart. Deze expositie toont hedendaagse interpretaties van de ideeën van de Dadaïst Charms door (strip)tekenaars en een verzameling kunstenaarsboeken die bijeen is gebracht door Serge Stommels en Albert Lemmens.

Samensteller Stefan Nieuwenhuis ontdekte Charms als lezer van jongerentijdschrift Jippo. "Ik hield zo van de tekeningen die Paul Bodoni voor Jippo maakte dat ik blind zijn boekje over Charms kocht. Ik begreep er niets van – zo is het gekomen." De wereld telt volgens Nieuwenhuis twee soorten mensen: "Zij die fan zijn van Daniil Charms en zij die Charms nog niet kennen."

Verzamelaar Albert Lemmens uit Nijmegen behoort tot de eerste groep. Hij ontdekte Charms via diens kinderverhalen. Halverwege de jaren negentig begon Lemmens Russische kunstenaarsboeken te verzamelen, onder meer exemplaren waar Charms een rol in speelt. "Het was een periode dat Rusland in chaos verkeerde, een absurde tijd. Een crisis waarbij die van ons geheel in het niet valt. Charms beleefde toen net een revival."

Achteraf begrijpelijk. Lemmens: "Dé manier om door een moeilijke tijd te komen, is door een beetje dom en dwaas te doen. In deze kunstenaarsboeken zie je dat terug; het zijn uitgaven gemaakt volgens de eigen ideeën en opzet van kunstenaars – geheel los van verkoopcijfers en de markt. Wat wij met onze verzameling willen laten zien is dat je met je eigen ogen moet kijken, dat je je eigen verhaal moet maken."

Charms ging zijn eigen weg, was baanbrekend en past daarom in de opzet van het Time Shift Festival. Mandos: "Het festival wil terugblikken én vooruitkijken. Een van de doorbraken van deze tijd is de technologie en de multimedia. Daarom heeft het Groninger Forum de Japanse lichtsculptuur-kunstenaar Keiichi Matsuda gevraagd een lichtballet te schrijven voor een uitvoering van Le Sacre in De Oosterpoort."

Het werk van Matsuda zou wel eens een serieuze doorbraak kunnen zijn, hoopt Mandos. "Wat zijn de vernieuwingen van deze tijd? Als antwoord laten we een aantal mogelijke vernieuwingen zien. Tegelijkertijd weten we: doorbraken kun je niet afdwingen. Zo werkt het niet. We kunnen hooguit een poging ondernemen."

Time Shift

Het Time Shif-festival start vrijdag met een optreden van gitarist Steve Vai en het NNO. De tentoonstelling rond Charms is nog tot met 25 mei te zien. Voor het complete programma www.timeshift.nu

'Iemandsland' start met foto-tentoonstelling

In het dorpshuis aan het Noorderdiep van Nieuw-Buinen gaat zaterdag Iemandsland van start, een cultureel meerjarenproject van Bert Hadders en Carmen Schilstra met culturele activiteiten in de Veenkoloniën. Eerste wapenfeit is een gelijknamige fototentoonstelling waarin Robert van der Molen zijn visie geeft op het uitgestrekte gebied, zoals op Drouwenermond (foto). "Een dramatisch landschap met een heel eigen verhaal. Ik heb ervaren dat de kracht van eenvoud soms zowel confronterend als geruststellend tegelijk is", aldus Van der Molen. In de maanden die volgen, worden middels exposities, muziek, theater en beeldende kunst verhalen van de bewoners van de Veenkoloniën verteld. Zie ook www.iemandsland.com  

Ingezonden mededeling: MidSummer Festifarm

'Out of sight' van Tangarine

 

Ingezonden mededeling: festival Terug Naar Het Begin

Jules en zijn Deeldeliers naar Odoorn

 

Jules Deeler, Bas van Lier, Boris van der Lek en Erik Kooger treden 27 april op in de spiegeltent op terrein ’t Vlintenholt aan de Borgerderweg 17  in Odoorn. Het optreden vloeit voort uit de muziekfilm De Deeldeliers van Eric Blom waarin zes jazzmusici voor een jamsessie een nacht doorbrengen in een studio. Vier van de zes doen nu Odoorn aan in een poging de 'tijden van de legendarische Amerikaanse jazzclubs uit jaren dertig te laten herleven'. Reserveren via www.vlintenholt.nl/deelder

Daniël Lohues zingt 'Liedje in het Drents'

Wij kijken graag televisie met ondertiteling. Omdat je dan kunt kijken en lezen. Omdat je dan een gesprek kunt voeren terwijl het beeld beweegt. Zo ook gisteren tijdens Pauw en Witteman, waar Daniël Lohues een lied voor de familie Oranje mocht zingen. Hij koos voor Beste Koningin, geschreven na een afgeblazen bezoek van Beatrix en opgenomen voor het album Allennig.

Beste Koningin is een mooi liedje met veel piano in de geest van Mozart, waarin de rust en ruimte van Drenthe worden geprezen, in het eenvoudigste Drents dat je je maar kunt voorstellen. Verstaanbaar Drents, zeg maar. Die geen ondertiteling nodig heeft. Vandaar dat de volgende mededeling in beeld werd geschoven: 'Liedje in het Drents.

Opdat de kijker niet denkt dat er iets mis is met het toestel, of dat de vaste ondertitelaar van Teletekst 888 een dagje vrijaf heeft genomen. Na Lohues ging het weer gewoon over het einde der tijden van ons financiele systeem. Met dit keer Frits Bolkestein als onheilsprofeet. Ondertiteling: 'Sombere praat in het Nederlands'.

Louter winnaars bij de DvhN Streektaalprijzen

De traditie wil dat hoofdredacteur Pieter Sijpersma van Dagblad van het Noorden de beoefenaars van alle streektalen in Drenthe en Groningen naar binnen roept als de buitentemperaturen aangenaam dreigen te worden. Zo ook zondag toen hij in uitspanning Bitter en Zoet in Veenhuizen de DvhN Streektaalprijzen liet uitreiken.

Sijpersma, gespecialiseerd in grote lijnen en visies, had daartoe wederom de doortastende Harm Evert Waalkens als juryvoorzitter in de arm genomen. Die op zijn beurt in het gareel werd gehouden door ene Menno Thedinga, in wie sommige aanwezigen Erik Harteveld meenden te herkennen (foto Peter Wassing). Wat vergeten was toen Thedinga zich voorstelde als overkoepelend hoofd van de Nederlandse Oranjeverenigingen.

Het liep daarna weer eens anders dan geprogrammeerd in Veenhuizen, waar het overtreden van regels doorgaans zwaar wordt bestraft. Maar uiteindelijk werden de streektaalprijzen uitgereikt. Jan Glas kreeg 'm in de categorie poëzie en proza voor zijn verzamelbundel Dubbel Glas. Bert Kamping haalde 'm op in de afdeling muziek met het Dreents Liedtiesfestival, een vrucht van het Huus van de Taol en RTV Drenthe.

Glas moest even slikken toen hij hoorde dat jury de vormgeving van Dubbel Glas weinig geslaagd had gevonden en het verband tussen gedichten en opgenomen foto's niet had gezien. Maar trippelde uiteindelijk op zijn geheel eigen wijze over wolken. Hij heeft al veel gewonnen, vooral in Groningen. En er kan nog meer bij. Binnenkort maakt hij zijn opwachting tijdens Poetry International.

Kamping, die op wonderbaarlijke wijze tegelijkertijd zijn radioprogramma Op streek presenteerde, toonde zich verguld met de bijbehorende 1001 euro. Het Huus van de Taol kan het goed gebruiken als prijzengeld voor de tweede editie van het Liedtiesfestival. En anders RTV Drenthe wel, dat het festival ter stimulering van het Drentstalige lied op 9 mei live uitzendt en soms om kleedgeld verlegen zit.

Waalkens trad ondertussen op als trooster der bedroefden. Iedereen wint bij de uitreiking van de Streektaalprijzen, hield hij de genomineerden voor. Leny Hamminga, schrijfster van een filosofisch getint Drentstalig kinderboek, wilde het als debutant nog graag geloven. Maar bij de makers van de bundel Dag & Deur. Aaldoags geleuven en de Kinderbiebel ging Waalkens woord er minder makkelijk in. Je zag ze denken: leest zelfs God dan geen Gronings meer?

Pé en Rinus zochten de ogen van Reinout Douma, die vergeten was een plek te arrangeren op de tribune bij FC Groningen – daar kon men dus blijkbaar wel winnen. Martin Korthuis liet trots een verfrommeld papiertje aan ex-roker Bert Hadders zien: zo laat je een drummer cajon spelen, dat is veel goedkoper. Jan Germs zag het gelaten aan. Tot grote verrassing was de permanente Drent van het jaar genomineerd geweest met een Nederlandstalig boekje.

Gerard Nijenhuis had het pas echt zwaar. Gehuld in een kek paars colbertjasje, voorzien van de erespeld van het Huus van de Taol was hij naar de prijsuitreiking afgereisd om te ontdekken dat hij zijn tas met agenda, zijn voorleesexemplaar van de bundel 80 Gedichten, zijn kam en zijn portemonnaie was kwijtgeraakt. Of erger. En dan moeten de eerste gevangenissen nog gesloten worden.

Veenhuizen is het Guantanamo Bay van Drenthe, wist Menno Thedinga. En hij riep alle aanwezigen op hun letter van voorkeur in te leveren bij voorzitter Waalkens - een per persoon - opdat een fraai jubellied gecomponeerd kan worden voor de dag waarop de nieuwe koning Drenthe en Groningen aandoet, met of zonder koets, en op de pleinen in het Noorden zal worden toegewuifd, toegebogen, toegeknikt, toegezongen en wat dies meer zij. Alles in het Nedersaksisch.

Buiten begon het weer te vriezen.

Negen finalisten Drèents Liedtiesfestival

Tijdens de finale van het Drèents Liedtiesfestival worden dit jaar negen liedjes uitgevoerd. Ze zijn geselecteerd uit 30 inzendingen voor de tweede editie van het concours dat Drentstalige kwaliteitsmuziek wil stimuleren. De finale is 9 mei in Assen en wordt live uitgezonden op TV Drenthe. De winnaar krijgt €2000. De organisatie is in handen van Huus van de Taol en RTV Drenthe.

Van de negen finalisten deden er drie vorig ook al mee: Hedwig Platzer met Liefde hef je maakt, Piet de Rover met Zute peerties (harde kokosmat) en Annemiek Drenth met Kledder. Drenth werd vorig jaar winnaar. De nieuwe deelnemers zijn Geert Jan Brader met Hiel even, Stringtime met Herinner mij, Willem Fledderus met Nei doel, Bert Zantinge met Laot mij gaon, Ineke de Jong met Ik bin stille en Thyan Drupsteen met Zun in de snoet.

Stenen, of toch liever mensen en producties

Pauzefilmpje in theater De Muzeval. Het Digitaal Jongeren Platform heeft vier jongeren geïnterviewd over kunst en cultuur in hun woonplaats. Dat kunst en cultuur ’iets’ met schilderen, muziek en theater kan zijn weten ze. Maar verder…

Of ze wel eens een voorstelling of concert bezoeken? "Nou, neuhhh." Waarom niet? "Omdat er nooit iets is." Poppodium Apollo? "Nooit van gehoord." Wanneer zouden ze wel gaan? "Als er een keer iets georganiseerd wordt in Emmen. Cabaret bijvoorbeeld. Met Hans Teeuwen, of hoe heet die ene, die drukke?"

Blijkbaar wordt het adagium ’is niks, was niks, zal niks worden’  gehanteerd door eigen inwoners. In dit geval de jeugd die de toekomst heeft en dankzij sociale media zo goed op de hoogte zou zijn. Terwijl de lokale realiteit geen enkele drempel kent. Bezoek daarvoor het CBK, De Muzeval, de Grote Kerk, de bibliotheek, het centrum voor de kunsten CQ. Luister naar de cultuurcoaches en koppelaars. Kijk naar de amateurs in dorpszaaltjes en wijkcentra.

En lees Maak het mee, de cultuurnota waarin de plannen voor 2013 tot en met 2016 worden beschreven. In goede harmonie opgesteld door alle betrokkenen, vandaar de mediastilte – goed nieuws is doorgaans geen nieuws. Maandagavond konden Emmenaren in De Muzeval kennismaken met de nota, tijdens praatsessies met ambtenaren en instellingen.

Echt storm liep het niet. De bijeenkomst had soms wat weg van een expertmeeting met meer direct betrokkenen op het podium dan toeschouwers in de zaal. Terwijl de ambities er in de grootste gemeente van Drenthe niet om liegen: meer aandacht voor educatie en participatie, meer aandacht voor cultuur als aanjager van de economie, maar vooral meer samenwerken. 1 plus 1 kan zomaar 3 zijn. Vergeet Bartjens, zie de handel in derivaten.

Bovendien gaat in 2016 het nieuwe theater open. Kosten: 40 miljoen euro. Gehoopte bezoekers: 100.000 – een verdubbeling ten opzichte van nu. Het aantal voorstellingen zal daarvoor flink omhoog moeten. En op welke voorstellingen zit Emmen te wachten? Meer van hetzelfde? Iets experimenteels? Iets voor de massa? Iets dat met minimale pr-inspanning veel volk van elders naar Zuidoost-Drenthe lokt?

Voorstel: jaarlijks één professioneel gemaakte, meerdaagse voorstelling met veel lokale inbreng. Ook omwille van vernieuwing, samenwerking, educatie en participatie.

De komst van het nieuwe theater gaat veel veranderen. Al was het alleen maar omdat het met overheidsteun verzelfstandigde dierenpark straks de zeggenschap krijgt en verantwoordelijk wordt voor de zwarte én rode cijfers. Waardoor het vreemd mag heten dat de parkdirectie geen concrete inbreng heeft gehad in Maak het mee, en ook maandag schitterde door afwezigheid. Betaald worden voor een ’uniek concept’ waarin natuur en cultuur hand in hand gaan, en dan de cultuur er een beetje bij gaan doen.

Ondertussen is van een indrukwekkende aanloop geen sprake. In plaats daarvan trekt de gemeente Emmen de komende jaren eerder minder dan meer geld uit voor kunst en cultuur: van 7,6 miljoen via 7,2 naar 6,9 miljoen euro per jaar. Alle instellingen leveren in, terwijl het klimaat juist om investeringen vraagt. En dan niet in stenen, maar in mensen en producties. Voor nieuw beleid is jaarlijks 100.000 euro beschikbaar. Wat niet veel is voor het zaad dat straks een goede oogst moet opleveren.

Zodat het zomaar kan gebeuren dat de spoeling voor iedereen in Emmen dunner wordt. Al gelooft stichting Grote Kerk Emmen, dat andere cultuurpodium, heilig dat ze met sfeer, ambiance en akoestiek álle oprukkende concurrentie aankan. Een somber beeld: een beetje publiek in het dierenparktheater, een beetje in de Zuiderkerk waar ze een culturele programmering voorbereiden, een beetje in de nieuwe zaal van Groothuis, een beetje in de bibliotheek en een beetje in het gedroomde filmhuiscafé.

Van alles een beetje. Nog steeds net niet voldoende.

Voor het voorland schakelen we over naar Assen. Waar theater De Nieuwe Kolk nu al een zorgenkindje is. De schouwburg in de Drentse hoofdstad trok tot dusver 36.500 bezoekers. Dat had het eerste jaar 40.000 moeten zijn, met een doorgroei naar uiteindelijk 80.000 per jaar. Niet alleen valt het bezoekersaantal tegen, bij de grotere en duurdere voorstellingen laat het schouwburgpubliek ook nog eens verstek gaan.

De gemeente Assen moet daardoor in het eerste jaar 150.000 euro op de exploitatie toeleggen. Het totaalbeeld van De Nieuwe Kolk is volgens de gemeente ’wisselend bewolkt’. De bioscoop draait prima met 127.000 bezoekers terwijl 100.000 waren begroot. Ook de bibliotheek boekt succes en heeft zelfs geld overgehouden. Bij het Centrum Beeldende Kunst bestaan financiele zorgen omdat gemeenten afhaken en de provincie de subsidie heeft ingekrompen.