Woest en Ledig

Tuig, Gajes en Tjitse Hofman op de knietjes

Officieel telt Overijssel dit jaar vier grote zomerfestivals. Festival Zwart beet het spits af, Kunsten op Straat is nog gaande, Grenswerk in Enschede moet nog komen en afgelopen weekend was het de beurt aan Deventer op Stelten. Dit laatste evenement werd alweer voor de dertiende keer gehouden en is met honderdduizend bezoekers ook meteen grootste festival van Overijssel.

 

In de binnenstad van Deventer was het zeker druk. Met name op de Brink en het Grote Kerkhof kon je vrijdag en zaterdag over de hoofden lopen, zoals dat heet, terwijl ook zondag behoorlijk veel volk op de been was. En wat zagen zij? Een bonte stoet steltlopers afgewisseld met acts en voorstellingen van internationale gezelschappen gespecialiseerd in beeldend theater. Alles vrijwel zwijgend gespeeld en gratis toegankelijk.

 

Spectaculair oogde Compagnie Jo Bithume uit Frankrijk met het stuk Victor Frankenstein rond het bekende thema ‘monster wil meisje’. Groots opgezet, met livemuziek, op een in drie stukken gehakt schip waarbij het zeil van de grote mast werd gebruik voor filmprojectie. Het geheel deed sterk denken aan de tijd van de stomme film, toen Frankrijk en Duitsland de dienst uitmaakten in deze nog nieuwe kunstvorm.

 

Veel succes had ook Oplas Teatro uit Italië (foto) met Ombre, een balletvoorstelling met dansers op stelten. Echt vernieuwend zag de choreografie er niet uit, maar het publiek vond het prachtig. Bij Het Fundament van Frans Custers liepen de toeschouwers daarentegen weg, misschien wel omdat Custers de grenzen opzocht met een introverte, abstracte solovoorstelling geïnspireerd op Le Sacre du Printemps van Stravinski & Nijinsky.

 

Nieuw was dat Deventer op Stelten dit keer ook aan de andere kant van IJssel programmeerde. In het Worpplantsoen was theatergroep Tuig neergestreken voor de voorstellingen Salto Vitale en Schraapzucht. Bij Tuig geen stelten maar met veel geduld uitgevoerd trek-, sjor- en hijswerk rond reusachtige installaties van hout en ijzer. Salto Vitale had een prachtige finale met een man die uit een mast naar beneden kwam zeilen.

 

(Zaterdag aan het eind middag ineens loeiende sirenes aan de overzijde van de IJssel. Terwijl een ploeg vrijwilligers onder toeziend oog van een cameraploeg de rivierbedding van vuilnis ontdeed, dook een 19-jarige jongen van de spoorbrug om niet meer boven te komen. Het zoeken door duikers van de brandweer had zondag nog geen resultaat opgeleverd.)

 

Schraapzucht bleek een trage vertelling met fraaie muziek over een man die in het landschap een machine ontdekt die hem welvaart oplevert. De man overwint zijn verbazing en verwondering en geniet met volle teugen van ‘zijn’ fautieul, zijn wasbak, zijn raam en zijn open haard. Tot de machine ermee ophoudt. De man ontsteekt in boosheid: hij wil dát behouden waar hij nooit inspanning voor heeft hoeven doen.

 

Ook nog even het thuisgezelschap Gajes bekeken in de Bergkerk met een act waarin de mens weer eens zijn plek werd gewezen door de goden. Want die hebben grotere paarden, lopen op stelten en kunnen dus wel bij de appels. En tot slot gezien hoe Joop Mulder van Oerol zich liet imponeren door een bebrild mannetje in een wit pak (foto). Het mannetje bleek niemand minder dan Tjitse Hofman die met een sampler een waterfontein in beweging wist te krijgen.

 

Gewoon, op zijn knietjes. Zo kan het blijkbaar ook.

Festival Zwart: Zwolle geeft een visitekaart af

Als een kruising tussen de Worteldagen in Norg en het Axisfestival in Assen, zo laat festival Zwart in Zwolle zich nog het best omschrijven. De Worteldagen vanwege de routes met verschillende (beeldend) theatervoorstellingen en de inzet van de nabijgelegen kunstacademie, het Axisfestival vanwege het gebruik van de stad als podium en het hoge niveau van de producties.

 

Woest & Ledig bezocht zondag, op de slotdag, twee van de acht routes en nam na afloop nog een kijkje bij RE:ike(a). Daar, in een oud veilinghuis aan de Willemsvaart, hadden eerstejaars studenten aan de Artez-kunstacademie zo’n 25 installaties gemaakt op basis van De Metamorfosen van Ovidius. Zij (de studenten) stonden erbij en vertelden. Wij (de bezoekers) keken er naar: hoe klassieke verhalen door alweer een nieuwe lichting kunstenaars wordt vormgegeven.

 

De tweede editie van Zwart – een samentrekking van Zwolle en Art – zou zijn opgezet volgens het principe van de meester en zijn knecht. Zondag was daar niet zo heel veel van terug te zien. Tijdens de ‘Zwolle – America Lijn’ bijvoorbeeld, waarbij Tom America als meester fungeerde, waren er maar twee momenten waarop America zich even leek te manifesteren: in een dankregel bij de voorstelling Als een hond die gaat liggen waar hij wil en in de muziek tijdens Lokroep.

 

Een prachtige voorstelling overigens, dat Lokroep, gespeeld bovenin de Sassenpoort waar Floor Rieder en Yoko Heiligers twee fietsen voor een projectiescherm hadden opgesteld met op het zadel twee jongedames die beide werden bedrogen dezelfde jongen. De meiden namen uiteindelijk wraak, zoals dat hoort. Maar het was de verbeelding van hun beleving die het ‘m deed: speels en vindingrijk vormgegeven met behulp van dia’s, schaduwen en uitgeschreven wraakgedachten op het doek.

 

In Als een hond die gaat liggen waar hij wil gunde regisseur en schrijfster Sandra Lange ons een blik in de belevingswereld van twee onbevangen tienermeiden, gehuld in hagelwit, seksloos ondergoed. Hoe ze denken, hunkeren, filosoferen, mijmeren, terugkijken, bewonderen, fantaseren en hoofden op hol brengen. Een intense en authenieke voorstelling over kracht en onschuld, geconcentreerd gespeeld door Wieke Rasing en Marieke Valk (foto) die daarbij voordurend de indruk wekten in onze ziel te kunnen kijken.

 

Daarna waren we bij tgLala in Gekelderd getuige hoe twee moddervette engelen in een vochtige kelder in opstand kwamen tegen een verveelde God (die de stem van Frank Lammers had geleend). Ook hier, in de anti-hemel: goed spel bij een goede tekst en een voortreffelijk beeld. En dan was er nog Drie gezusters van Tjechov in de tuin van de familie Tillema aan de Koestraat. Compleet met wodka en zalm op de vroege morgen en drie acteurs die zich na een nacht doorhalen beklagen over het leven, hun verwachtingen en de teloorgang van hun dromen.

 

Zwolle is een afgrijslijk oord, waar nauwelijks iets te beleven valt en nooit iemand met enige verbeelding tot aansprekende daden is gekomen. Of we dat maar even wilden begrijpen, aldus de Tjechov-bewerkers.

 

Nee dus. Festival Zwart bewees het tegendeel.

Poesie Parnassi en de kunst van het combineren

Donderdagavond 25 juni gaat om 22.30 uur in De Spieghel in Groningen Poesie Parnassi van start, een podium voor vernieuwende poëzie. Bedoeling is steeds de laatste donderdag van de maand te experimenteren met het combineren van gedichten en andere kunstdisciplines. Initiatiefnemer Edwin Lotz legt uit.

 

Vernieuwende poëzie? Wat moeten we ons daar bij voorstellen?

 

"Het uitgangspunt is om de voordracht van gedichten te combineren met bijvoorbeeld filmbeelden, met dans, met samples, met beeldende kunst, met muziek – dance, jazz, klassiek. Er ligt een idee om een dirigent woorden in plaats van noten te laten dirigeren. En er is een plan om tijdens de avond losse zinnen te verzamelen waar vervolgens een gedicht van wordt gemaakt. Wat mij betreft is echt alles mogelijk."

 

Kun je dat nog wel poëzie noemen?

 

"Poëzie is wel steeds bepalend voor de inhoud, alleen de vorm is anders. Dit initiatief wil juist iets met die vorm doen. Op dat terrein gebeurt natuurlijk wel wat, vooral op het gebied met poëzie en muziek, maar er kan veel meer. Idee achter Poesie Parnassi is ook om mensen bij elkaar te brengen die geïnteresseerd zijn in dit soort experimenten. Zie het als een feestje. Als het niet leuk is, ligt het ook aan jou. Je moet er zelf wat van willen maken."

 

Hoe is het idee ontstaan?

 

"Ik ben zelf een haiku-dichter en woon regelmatig poëzieavonden bij. Na een half uur beginnen die voordrachten mij soms te vervelen. Het is allemaal vrij statisch. Als je naar een bandje kijkt, luister je ook niet alleen naar de muziek, dan kijk je ook naar hoe de muzikanten bewegen en of ze een show brengen. Met poëzie moet dat ook kunnen."

 

Heb je zelf ervaring met vernieuwende poëzie?

 

"Een paar jaar geleden heb ik met Rense Sinkgraven als muzikant opgetreden tijdens festival Wintertuin in Nijmegen. Toen deden we hardrockpoëzie. Dat was een succes, het publiek reageerde zeer verrast. Verder heb ik in het Grand Theatre met Wim Sebo het project Optische echo gedaan waarbij we met samples een mix van beelden, geluiden en woorden hebben gemaakt. En tijdens het International Film Festival Rotterdam heb ik in Groningen ook een keer poëzie, dans en muziek gecombineerd. "

 

Wat biedt de eerste bijeenkomst?

 

"We hebben een optreden van Nyk de Vries, die zijn gedichten uit de bundel Motorman op muziek heeft gezet. Anneke Claus zal nieuw werk brengen met Wim Sebo en Sander Trispel: gedichten met samples en dans. We hebben de band Electropoezie, elektronische muziek met beats en gedichten. En DJ Vinylzuchtig komt." 

 

Tom America in Zwolle, Brel in het Gronings

Vanaf donderdag 25 juni wordt in Zwolle de tweede editie van festival Zwart gehouden, een vierdaags evenement met veel theater, beeldende kunst en muziek. De kern van het festival bestaat uit 32 kunstproducties in en rondom de binnenstad van Zwolle. De producties zijn ondergebracht in acht routes van elk drie of vier voorstellingen; elke route zal 60 tot 90 minuten duren.

 

Een van de routes is ‘ingericht’ door Tom America. De Tilburgse componist, tekstschrijver en kunstenaar is gekoppeld aan de kunstenaars Yoko Heiligers & Floor Rieder, Anna Cosper & Anna Skubisz, Isil Vos, Anne Harbers & Joeri Vos en Sandra Lange. De Zwolle-America lijn belooft 'fietsen in de Sassenpoort, Tjechov in de Koestraat en herinneringen in de Sassenstraat en een ode aan burgemeester Mooiweer'.

 

Ander onderdeel van de programmering is een reeks concerten waarbij ‘wereldsterren’ in streektaal worden vertolkt. De concerten worden gegeven in de Goudsteeg, steeds om 20.15 uur en op zondag om 15.00 uur. Kaarten kosten € 7,50.

 

Zo spelen Martin Korthuis en zijn band werk van Jacques Brel en Townes van Zandt in het Gronings. Paul van Loo & Ivo Rosbeek spelen Bob Dylan, Lou Reed en Ede Staal in het Limburgs. Gooswijn van Rees speelt Tom Waits, Raymond van het Groenewoud en de Rolling Stones in het Genemuiders. En Piter Wilkens speelt Cornelis Vreeswijk en Leonard Cohen in het Fries.

Shakespeare Monologen Festival in Diever

Op de Brink van Diever wordt zaterdag 20 juni het eerste Shakespeare Monologen Festival gehouden, een evenement waarbij acteurs en leken – professioneel en amateur – monologen van Shakespeare voordragen. De deelnemers treden aan op drie podia, de winnaar krijgt een reis naar Stratford-upon-Avon, de geboorte- en sterfplaats van Shakespeare (1564 - 1616). Rondom de podia wordt een aantal randactiviteiten gehouden, zoals live muziek, een laser-animatie en de vertoning van de documentaire Buiten Spelen over de Toneelvereniging Diever. De randactiviteiten beginnen om 17.00 uur, de wedstrijd om 20.00 uur. De winnaar is rond 22.30 uur bekend.

Er waart een spookdichter door Coevorden

De cultuurredactie van Dagblad van het Noorden ontving deze week een mailbericht met de volgende woorden:

 

“Ik schreef een gedicht over de beelden op Natuurkunst Drenthe. Misschien leuk bij een artikel in jullie (onze) krant.

 

Groet Mart Brok”

 

Het aangekondigde gedicht bleek geschreven naar aanleiding van de deze week geopende natuurkunstmanifestatie in de bossen bij Schoonoord. W&L citeert:

 

‘Neem de natuur mee in een sleurhut

anders blijft ie onbenut

Duik onder in een serre

pour un voyage imaginaire

of leg u in een takkenbed

voor een bosrijk liefdesduet’

 

Inderdaad, een typisch Mart Brok gedicht. Maar het meest wonderlijk was de ondertekening: Stadsdichter Coevorden.

 

Stadsdichter Coevorden? Coevorden heeft helemaal geen stadsdichter. Als iemand dat behoort te weten dan is het wel Mart Brok. Want niemand anders dan Brok is het tot eind vorig jaar geweest. Dat wil zeggen: tot zijn opdrachtgever – de stichting achter de viering van zeshonderd jaar stadsrechten voor Coevorden – formeel werd opgeheven en de gemeente Coevorden, financier van voornoemde stichting, besloot dat het er ook geen tweede hoefde te komen.

 

Brok, inmiddels woonachtig in de gemeente Emmen, is daardoor blijkbaar zo in de bonen, dat hij zich aan zijn ingetrokken titel blijft vastklampen. Een kwestie van pure wanhoop wellicht:

 

‘De dichter raakt zeer ernstig verward

in deze Drentse walk of art

verstrikt in de verbazing

struikelend over het hazenpad

werpt zich de taalpurist

in het warme natuurkunstbad.’

Podium in Groningen voor vernieuwende poëzie

De stad Groningen krijgt een podium voor vernieuwende poëzie: Poesie Parnassi. Het podium is een initiatief van Edwin Lotz die Rense Sinkgraven polste waarop de laatste Sieger M.G. wist te strikken. Poesie Parnassi wil zich toeleggen het mengen van poëzie met andere kunstdisciplines. Uitvalsbasis wordt Jazzcafé de Spieghel in Groningen.

 

Het podium is vooralsnog iedere laatste donderdag van de maand geopend. Volgens de initiatiefnemers richt het podium zich bijvoorbeeld op dansbare gedichten, een gedicht verwerkt in klassieke muziek, cabaret vermengd met poëzie en mengvormen tussen popmuziek en poëzie.

 

De première is donderdag 25 juni met optredens van Nyk de Vries, Anneke Claus, Wim Sebo en de band Electropoëzie met Harmen Ridderbos en Wouter Zwarteveen zal optreden. Aanvang is 22.30 uur. Entree gratis.

26 dichters op twaalfde Tuinfeest in Deventer

De programmering van Het Tuinfeest in Deventer is bekend. Voor de twaalfde editie, op 1 augustus, wordt de komst van de volgende dichters aangekondigd:

 

Gerrit Komrij, Mischa Andriessen, Pieter Boskma, Anneke Claus, Paulien Cornelisse, Rodaan Al Galidi, Piet Gerbrandy, Erik Jan Harmens, Tsjêbbe Hettinga, Tjitske Jansen, Jacques Klöters, Hester Knibbe, Antoine de Kom, Rutger Kopland, Astrid Lampe, Ted van Lieshout, Hanz Mirck, Marcel Möring, Ramsey Nasr, Willem Jan Otten, Elvis Peeters, Alexis de Roode, Hans Verhagen, Lammert Voos, Victor Vroomkoning en Nachoem Wijnberg.

 

De muziek wordt verzorgd door Leine, Wilma Paalman & Laduraya, Wolf en Jan Hautekiet & Rick de Leeuw. Kaarten kosten € 27,50. De organisatie is in handen van Theater Bouwkunde. Zie ook www.hettuinfeest.nl

Uitgelaten Zomerzinnen 2009

Alsof er in gansch Drenthe niets anders te doen was, zo druk was het zaterdag op de Brink in Dwingeloo tijdens de derde editie van literatuurfestival Zomerzinnen. Druk tijdens de optredens, druk voor de bierkraam, druk bij de kraampjes. De omvang van mensenmassa’s laat zich altijd lastig schatten, maar tussen de 1500 en 2000 bezoekers moeten er zeker zijn geweest. Zeker meer dan in Veenhuizen, vorig jaar, ook meer dan in Wezup, in 2007.

 

Wat wil je: gratis en een uitstekend programma met optredens van Herman Koch, Tommy Wieringa, Rosita Steenbeek, Herman Pleij, Nico Dijkshoorn, Rick Launspach, Judith Koelemeijer, Marga Kool, Gerard Stout en Gerard Nijenhuis. Op verschillende locaties, veelal in verhitte tenten. Woest & Ledig wist tot vier maal toe een compleet optreden bij te wonen, moest daarvoor flink doorlopen, en trof steeds een opvallend jolige stemming aan. Alleen bij de muziek van Nits, Henk Hofstede en Robert Jan Stips, werd ietwat bedrukt gekeken.

 

Herman Pleij bijvoorbeeld kreeg een overvolle tent plat met een razend referaat over de Nederlandse identiteit doorspekt met karikaturen en verwijzingen naar de leuzen ‘weg met die dikke koppen boven maaiveld’ en ‘doe maar gewoon want dat geeft ons een geruststellend gevoel’. Hilarisch, maar gaandeweg kroop er bij deze verkneukelpartij toch iets van plaatsvervangende schaamte naar boven. Gelukkig hebben alle voorbeelden van Pleij louter betrekking op Holland.

 

Het optreden van Nico Dijkshoorn spande de kroon, met fijn gekozen voorleesfragmenten uit De tranen van Kuif den Dolder, wat kort werk en een paar gedichten. Alles op de populaire cynische toffe jongens toon. “Het volgende gedicht is mijn meest geslaagde gedicht over voetbal. Compact, alles staat er in: ‘Kut, een dochter’. Speciaal voor Dwingeloo had Dijkshoorn ook nog een gedicht geschreven over Mart Smeets op Zomerzinnen: ‘Mag ik dat zeggen? Ja, dat mag ik zeggen.’

 

Na afloop even langs de stand van uitgeverij kleine Uil gelopen: drie heren glunderend vanwege de goede handel. Het Basisboek literatuur bleek het meest verkochte werk op Zomerzinnen. En niet ten onrechte. Daarna nog een blik geworpen op afsluiter Vrouw Holland, dat Nederland wil vertegenwoordigen tijdens het Eurovisie Songfestival. Laten we er dit van zeggen: als het ze lukt, is weer een mooie aanleiding om een boek te pakken.

Een ommetje maken én Drents leren

Drie kilometer wandelen en tegelijkertijd Drents leren – het kan op landgoed Vledderhof. Stichting Het Drents Landschap, Huus van de Taol en gemeente Westerveld hebben een route samengesteld die de wandelaar de basisbeginselen van het Drents wil bijbrengen. Deelnemers worden daarbij aan de hand van informatiebordjes telkens een stapje verder geholpen in het leren van het Drents. De route wordt 13 juni officieel in gebruikgenomen ter gelegenheid van Duusternis & Laokeblad, de manifestatie waarbij de gemeente Westerveld een jaar lang culturele gemeente van Drenthe is. Zie www.culturelegemeentewesterveld.nl/