Woest en Ledig

De krimp is een hype, Emmen een Walhalla

Zaterdag vond in de bibliotheek in Emmen een debat plaats over kunst en cultuur. Deelnemers waren de partijen die om de stemmen strijden tijdens de komende gemeenteraadsverkiezingen. Vier keer per half uur werd een stelling besproken: het nieuwe theater, het culturele leven in de dorpen, de vraag naar een poppodium en de behoefte aan een museum. Schrijver dezes mocht de gesprekken leiden. RTV Emmen zorgde dat het rechtstreeks op de lokale radio te beluisteren was.

 

Of het nu een echt debat genoemd kon worden, is ongewis. De politieke partijen in Emmen lopen wat standpunten en ideeën betreft niet van elkaar weg en dat is op zich wel goed, want als iedereen in de verste uithoek gaat zitten komt er nooit iets klaar. Maar het kan ook aan de opzet en stellingen gelegen hebben. Hand in eigen boezem eerst: de gespreksleider slaagde er nauwelijks in de deelnemers zo tegen elkaar op te zetten dat een felle woordenstrijd ontstond en onderlinge verschillen aan het licht kwamen.

 

Toch was het geen tamme bedoening. Sterker, het was bij vlagen ontluisterend. Gevraagd naar wat de partijen van het culturele leven in Emmen vinden, rolden er allemaal dooddoeners over tafel als ‘sterk gevarieerd’, ‘levendig’ en ‘goede voorzieningen’. In de dorpen bloeit het verenigingsleven, beweren de partijen. In de ‘stad’ Emmen gebeurt veel en staat nog veel meer prachtigs te gebeuren. Kortom, Zuidoost-Drenthe is een Walhalla. Bijna af. Cultuur in Emmen is politiek een non-issue.

 

Het merkwaardige wil nu dat het Emmen volgens de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) als gemeente met meer dan honderdduizend inwoners aan van alles ontbreekt wat elders wel aanwezig is of zou moeten zijn. Er is géén poppodium, er zijn géén kunstenaarsinitiatieven, er zijn géén individuele subsidies en opdrachten, er is géén theaterwerkplaats, géén filmhuis, géén lokale televisie, er zijn géén aankoopregelingen voor beeldende kunst.

 

En dan wordt nog gezwegen over de huisvesting van kunstencentrum CQ, de artistiek oninteressante festivals en de belabberde staat van het huidige theater, waar per voorstelling steeds minder bezoekers op af komen en dat de komende jaren gewoon door moet modderen.

 

Wat niet weet, dat niet deert?

 

Los van de VNG-maatstaven heeft de provincie Drenthe inmiddels tweemaal gepeild wat inwoners vinden van het culturele leven in hun omgeving. Zuidoost-Drenthe scoorde in die onderzoeken opvallend slecht. Zo zijn Emmenaren van alle Drenten het minst tevreden met het culturele aanbod in de provincie. Daarnaast hebben de Emmenaren die, bijvoorbeeld, het theater bezoeken een sterke behoefte aan meer aanbod.

 

Kortom, er ontbreekt van alles en er is wel degelijk ontevredenheid.

 

Maar volgens de toekomstige bestuurders in Emmen is het wel goed zo. Het nieuwe theater wordt vast heel mooi en is het wachten waard, al moet het niet te veel gaan kosten en waarom nu over bezuinigingen praten als de bedragen niet bekend zijn? In de dorpen gaat ondertussen alles goed; de krimp is een hype. Vorig jaar groeide het inwonertal in de hele gemeente nog met 86 inwoners. Misschien dat er ooit een poppodium komt, maar daar moet nog diep over nagedacht worden. En een museum hoeft niet zonodig, als er maar een plek is waar exposities mogelijk zijn.

 

Met de kop in het zand zakken we weg in het veen. Zo komen we de jaren wel door.

Over ‘De waarde van het woord’ van Marita Mathijsen

Anno 2010 is het vrijwel onmogelijk om vast te houden aan de stelling dat de negentiende eeuw, wat de Nederlandse literatuur betreft, een tijd was van suffigheid, sluimeren en slapen. Met dank aan Willem van den Berg en Piet Couttenier, die vorig jaar in hun gedetailleerde boek Alles is taal geworden duidelijk maakten dat er ook vóór de Tachtigers veel gaande was in de letteren. Maar misschien nog wel meer dankzij Marita Mathijsen die middels een niet aflatende reeks artikelen, columns en publicaties heeft aangetoond dat de negentiende eeuw een literaire goudmijn was en nog steeds is.

 

Mathijsen nam eind vorig jaar afscheid als hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde. Ze deed dat met een hernieuwd pleidooi zorgvuldiger om te gaan met ons (literair) erfgoed én het hoorcollege De waarde van het woord over de Nederlandse literatuur en cultuur in negentiende eeuw. Verspreid over zes cd's zet ze de wapenfeiten op een rij. Dat ons land een stevige romantische traditie kent bijvoorbeeld (Bilderdijk), welke rol literatuur speelde bij de vorming van 'onze natie' (Tollens en Helmers) en hoe schrijvers als J.J. Cremer en Multatuli tot in het parlement hun invloed deden gelden met romans over maatschappelijke misstanden.

 

Natuurlijk pakt ze ook uit met de Tachtigers, maar dat verhaal is al zo vaak verteld, daar kijkt geen mens meer van op. Wat interessanter is, is dat Mathijsen ‘de breuk’ niet als een breuk presenteert maar als een logisch vervolg en dat alle nieuwigheid van Kloos en de zijnen nu niet uit de lucht komen vallen. Anders gezegd: de literaire revolutie was zorgvuldig voorgekookt in de daarvoor liggende decennia.

 

Werkelijk op dreef is Mathijsen als ze vertelt over het realisme en Piet Paaltjens, De Schoolmeester en favoriet P.A. De Génestet, de drie dominee-dichters die verscheurd werden tussen geloof en werkelijkheid. Voortdurend slaat ze bruggetjes naar de andere kunsten en maatschappelijke ontwikkelingen van die tijd. Helemaal mooi wordt het als ze enthousiast poëzie en proza voordraagt, en dat doet ze veelvuldig, van begin tot eind. De taal die op papier inmiddels bijna onleesbaar is, komt weer tot leven en zet je als toehoorder ertoe aan de vergeelde boeken er toch maar weer bij te pakken. 

 

Hoorcollege: 'De waarde van het woord' door Marita Mathijsen (6 cd's). www.home-academy.nl

Taal an Taofel in Sleen met Egbert Hovenkamp

Egbert Hovenkamp, Jan Veenstra en Ineke de Jong zijn zondag 7 februari te gast tijdens de derde aflevering van Taal an Taofel in Sleen. Hovenkamp brengt poëzie, Veenstra proza. Ineke de Jong is bekend van het nummer Die Drentse Kerels op de verzamelcd SDMM2. De presentatie is handen van Gezienus Omvlee. Aanvang is 11.00 uur in theatercafé De Deel. Entree aan de zaal is €18, inclusief maaltijd.

 

Taal an Taofel wordt sinds vorig jaar op drie locaties in Drenthe gehouden: in Veeningen, Sleen en Norg. In laatstgenoemde dorp vindt zondag 14 februari een aflevering van het streektaalprogramma plaats in De Klokbeker. Dan treden op Gerard Stout (proza), Ria Westerhuis & Delia Bremer (poëzie) en Bert Hadders & Band (muziek). De presentatie is hier in handen van Anne Doornbos en Martin Koster. Aanvang 11.00 uur. Entree aan de zaal €18, inclusief maaltijd.

Festival !Reur! wil meeliften op verjonging streektaal

Meer dan twintig acts, afkomstig uit Drenthe, Groningen, Friesland, Overijssel en Niedersachsen. Festival !Reur! wil groot uitpakken met de streektaal. De eerste editie is 6 maart op verschillende locaties in Emmen. “We spiegelen ons een beetje aan wat er in de Friese taal mogelijk is”, zegt projectleider Bert Kamping.

 

Maandag werden de eerste namen van het evenement vrijgegeven. De programmering is zeer breed. De muziek gaat van Mooi Wark tot en met het Nedersaksisch Vocaal Ensemble en kinderkoor Ozewiezewoze. De literatuur gaat van Henk Puister en Johan Veenstra tot en met Jannie Bakker. Voorts zijn er stamtafelgesprekken, live-uitzendingen op de radio, workshops, een lezing en een eenakter in het Platduits.

 

Volgens Kamping is de tijd rijp voor een ambitieus streektaalfestival. “Op dit moment is er sprake van verjonging in de streektaal, zeker in de muziek. Daarnaast is er veel steun om het Nedersaksisch een zelfde status te geven als het Fries. Daar spelen we op in.” De organisatie – Huus van de Taol, Bibliotheek Emmen, Vocal Music en theater De Muzeval – hoopt op 2000 bezoekers verspreid over de dag.

 

!Reur! vindt overdag plaats in de bibliotheek van Emmen, in cafés en in kunstencentrum CQ. ’s Avonds speelt het festival zich af in De Muzeval met optredens van onder anderen Harm en Roelof, Alex Vissering, Voorheen de Bende, Erwin de Vries, Egbert Meyers, Margaretha Kleine en slotact Mooi Wark. De Friestalige muziek wordt vertegenwoordigd door Souldada en Piter Wilkens.

 

Het festival wordt gehouden aan het begin van de Meertmaond Dialectmaond. Mede om die reden vinden de eerste week van maart in heel Drenthe Reur-bijeenkomsten plaats waarbij onder anderen Jan Germs (Westerbork), Jan Veenstra (Nijeveen), Anneke Mensen-Siegers (Norg), Jans Polling (Vries), Martijje! (Assen) en Willy Weerman (Borger) optredens in de streektaal verzorgen.

 

Kaarten

 

Streektaalfestival !Reur! is 6 maart in Emmen overdag gratis toegankelijk. Voor de bijeenkomsten in de provincie en het muziekprogramma in De Muzeval moeten kaarten worden gekocht. Voor meer informatie zie www.reur-festival.nl/

Aan schor en Stad Niks voorbij

Zo ziet ‘ie er dus uit, de Gedichtendagbundel 2010. Auteur is dit jaar Tsjêbbe Hettinga, die op verzoek van Poetry International, Stichting Lezen en uitgever Friese Pers Boekerij zijn werk liet vertalen door Benno Barnard. Titel van de zowel Fries- als Nederslandstalige uitgave is Oan leech en Stêd Niks foarby | Aan schor en Stad Niks voorbij. De vormgeving wijkt af van wat er de afgelopen jaren aan Gedichtendagbundels is verschenen. De bundel valt in twee delen uiteen: een gecentreerd afgedrukt titelgedicht en het gedicht Gezicht vol zeevogels. Over de oplage en de prijs, alsmede optredens van Hettinga tijdens Gedichtendag, is nog niets bekend.

Culturele Driehoek Roderwolde met poëzie en muziek

De dichters Albert Boelen, Anne Doornbos, Jan Glas en pianist Boelo Klat leveren zondag 10 januari een bijdrage aan de zogeheten Culturele Driehoek Roderwolde. Glas en Klat doen om dat met gezongen poëzie in café het Rode Hert, vervolgens draagt Doornbos werk voor in de Jacobskerk waarna Boelen gedichten leest in molen Woldzigt. Slot is wederom in het Rode Hert. Aanvang van deze rondgang is 15.00 uur. Entree € 7,50. Kaarten zijn verkrijgbaar bij boekwinkel Daan Nijman in Roden en café het Rode Hert in Roderwolde (050 – 5034238).

Het was een goed jaar voor de streektaalpoëzie

De Nedersaksische poëzie heeft een goed jaar achter de rug. Werden in 2008 slechts drie dichtbundels in het Drents en Gronings gepubliceerd, vorig jaar waren het er dertien. Dat blijkt uit de jaarlijkse inventarisatie in het kader van de Dagblad van het Noorden Streektaalprijs.

 

De streektaalmuziek maakte een minder goed jaar door. In 2009 verschenen in het verspreidingsgebied van Dagblad van het Noorden twaalf streektaalcd’s, een jaar eerder waren dat er zeventien. De productie is daarmee terug op het niveau van 2007 met als verschil dat er afgelopen jaar voor het eerst geen compilatiealbums zijn uitgebracht.

 

Opmerkelijk is dat de streektaalmuziek in 2009 vooral door Drenten werd gemaakt. De Groningers waren vorig jaar voornamelijk bezig met gedichten. Daarnaast verschenen drie streektaal-dvd’s. De enige Nedersaksische roman van 2009 – Et geheim van de wiend van Johan Dijkstra – is geschreven in het Stellingwerfs.

 

Van de in totaal 38 streektaaltitels waren er vorig jaar drie in het Stellingwerfs, zeventien in het Drents en achttien in het Gronings. In 2008 verschenen 45 streektaaltitels, in 2007 35 titels.

 

De winnaar van de DvhN Streektaalprijs wordt 6 maart bekendgemaakt tijdens festival !Reur!, een evenement met aandacht voor het Nedersaksisch zoals dat wordt gesproken Groningen, Drenthe, de Friese Stellingwerven, Overijssel en Gelderland. Op het programma staan optredens van schrijvers, dichters en muzikanten, debatten en workshops op verschillende locaties in Emmen, waaronder theater De Muzeval en de bibliotheek. 

Tijd voor iets geheel anders, iets nieuws

"In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde, om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.

 

Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de messias. Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’ En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden:

 

‘Eer aan God in de hoogste hemel

en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.’

 

Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’ Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag. Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd. Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden, maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken. De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd.

 

Toen er acht dagen verstreken waren en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus, die de engel had genoemd nog voordat hij in de schoot van zijn moeder was ontvangen."

 

(Woest & Ledig schort de berichtgeving tijdelijk op.)

 

‘WC Experience beste dialectband van 2009’

WC Experience uit Noord-Brabant is zaterdagavond verkozen tot dialectband van het jaar 2009. De Brabantse formatie volgt daar mee de Friese groep Van Wieren op, die vorig jaar won. De titel is vergeven tijdens de tweede editie van het Nederlandse dialectpopfestival in Heinkenszand.

 

Namens Groningen deden Tunebone en namens Drenthe De Ragebollen mee. De winnaar werd bepaald na beoordeling door een vakjury, het publiek en de organisatie. De in Raamsdonkveer's dialect zingende WC Experience was volgens alle drie het best.

 

Het festival in congrescentrum De Stenge werd bijgewoond door vijfhonderd bezoekers. Afsluiter was de Belgische zanger Raymond van het Groenewoud. Hij maakte zijn set volgens de Provinciale Zeeuwse Courant overigens niet af, omdat hij met bier werd bekogeld.

Anfieter Award voor journalist Jan Wierenga

De Algemiene Anfieter Award van het Nei Drèents Geneutschap gaat dit jaar naar Jan Wierenga uit Odoorn, Wierenga, journalist bij het Dagblad van het Noorden, krijgt de onderscheiding voor zijn positieve bijdrage aan de Drentse taal. Dat is zondag bekend gemaakt in radioprogramma Podium 30 van RTV Drenthe.

 

Wierenga is redacteur van de pagina Schepers erf, de man achter de zaterdagse rubriek Lamert Kieft en schrijver van een dagelijkse column op de voorpagina van Dagblad van het Noorden. “Met de inhold van Schepers erf en de toegankelke Drentstaolige verhaolen wet Jan Wierenga veul mèensen te bereiken. Cultuurhistorische belangstelling en actieve betrökkenheid wordt hierdeur niet allén opwekt, maor ok verstarkt in d’olde landschup,” aldus het Geneutschap.

 

De Zoorholtpries, een onderscheiding voor het achteruithelpen van de streektaal, gaat naar de kerkenraad van de Protestantse Gemeente in Beilen. “Zie hebt een bijdraoge in het Drèents over een te holden karkdienst in de streektaol weigerd op te nimmen in het karkblad. Slimmer is dat hier spraoke is van vastgesteld beleid. Het argument is dat niet iederien het Drents waardeert. Der is wal ruumte veur een karkdienst en zingen in het Drèents, maor niet veur streektaol in het karkblad. De logica hiervan ontgiet oes hielemaol.”