Stichting Pentafoor richt iedere zomer in Emmen een openluchttentoonstelling, met kunst op groot formaat, hangend tussen de bomen, hoog boven de Markt. Deze keer is het werk gemaakt door Siegfried Woldhek (Emmen, 1951). Bekend van zijn portrettekeningen én de met de Inktspotprijs bekroonde cartoon van Henk Bleker, verrast hij in Emmen met schilderijen van de vogels uit zijn jeugd.
Woldhek werd gevraagd om zijn portretten van schrijvers en andere Nederlanders voor Vrij Nederland en NRC/Handelsblad. "Ik zag het eigenlijk niet zitten, een expositie", vertelt hij kort voor de opening van zijn tentoonstelling die zowel op de Markt als in Grote Kerk is te zien. "Het geeft veel gedoe, het levert meestal weinig op. Bovendien: die portretten hebben niets met Emmen te maken."
En toen ontstond het vogel-idee. Hij wijst op een schilderij van een gekraagde roodstaart. "Daar is het allemaal mee begonnen", vertelt Woldhek. "We woonden in Noordbarge aan de Laadweg en ik zag die vogel op de heg zitten. Eerst dacht ik dat-ie uit de volière van mijn vader was ontsnapt. Toen ik beter keek, zag ik dat-ie was komen aanvliegen. Vanaf dat moment ben ik naar vogels gaan kijken."
Zestien grote schilderijen telt de expositie in Emmen, met daarnaast aquarellen die als voorstudie hebben gediend. Allemaal verwijzen ze naar de jeugd van Woldhek in Zuidoost-Drenthe, waar hij als jongen in 1965 en 1966 de natuur ontdekte. "Ik was veertien jaar en nam alles in mij op. Hoe ze er uitzagen, wanneer en waar ik ze voor het eerst zag, hun namen."
Die namen zijn eigenlijk bijzaak. Woldhek vertelt over de sensatie die vogels kunnen veroorzaken. Hoe je op een morgen het geluid van één fitis kunt horen, met de wetenschap dat er ergens in de lucht miljoenen hangen, een armada afkomstig uit Afrika. Allemaal mannetjes, en daar achter nog eens miljoenen vrouwtjes. En dan opeens wordt er één zichtbaar. "De ontmoeting met zo'n piepklein vogeltje", mijmert hij.
Het vogelkijken leidde tot de oprichting in Emmen van een afdeling van de Christelijke Jeugdbond voor Natuurvrienden. "Er was wel een algemene bond, maar die gingen zondags op pad. Dus moest ik zelf iets beginnen." Er volgden excursies en kampen – dekmantels om veel buiten te kunnen zijn. "Toen wist wat ik wilde worden: bioloog. Het is allemaal in die periode in Emmen ontstaan. In 1967 zijn we naar Ommen verhuisd. In 1977 ben ik afgestudeerd, maar omdat er geen banen waren, ben ik gaan tekenen."
Tekenen deed hij al langer. "Op de kleuterschool, en later vooral in de kantlijn van mijn schriften. Maar ik maakte nooit iets af. Ik heb ook geen tekenopleiding gevolgd, de kunstacademie bestond bij ons thuis niet. Vanwege de werkloosheid hoopte ik met tekenen voor de krant geld te kunnen verdienen. Ik bood tien schrijversportretten aan bij Vrij Nederland. Die hadden zoiets van: don't call us, we call you. Een week later belde Carel Peeters en sindsdien teken ik schrijvers voor Vrij Nederland, en vanaf 1980 politici voor NRC."
De liefde voor de natuur is altijd gebleven. Woldhek werd naast zijn tekencarrière directeur van het Wereld Natuurfonds, van Vogelbescherming Nederland en stichting Nabuur, een organisatie die actief is voor ontwikkelingslanden. Een paar jaar geleden begon hij voor zichzelf als zelfstandig kunstenaar. Tegenwoordig geeft hij in zijn atelier in Giethoorn onder meer workshops portrettekenen en bouwt hij verder aan een imposant oeuvre.
Het schilderen van vogels als kunstgenre, komt ter sprake. En ook de waardering die daar bij hoort. "Het is curieus, maar stillevens, portretten, landschappen en kerkinterieurs worden hoger aangeslagen. Neem Lucian Freud, die heeft zijn leven lang vlees geschilderd. Fantastisch werk, begrijp me goed. Maar waarom dat onderwerp, vlees, meer betekent dan het schilderen van vogels – ik zou het niet weten."
Het verschil tussen het portretteren van mensen en vogels is niet zo groot als het lijkt, stelt Woldhek. Hij houdt stil bij zijn schilderij van de houtduif. "Als jochie vond ik duiven de domste vogels die er zijn. Tot ik een vogelplaatje zag van Henk Slijper, verspreid door de Raiffeisenbank. Slijper liet perfect de vormen en kleuren zien. Ineens ontdekte ik dat ik met een vooraf gevormd beeld naar duiven keek. Dat er verschil bestaat tussen bevooroordeeld kijken en écht kijken."
Tentoonstelling
De tentoonstelling met vogelschilderijen van Siegfried Woldhek wordt zaterdag geopend en is daarna tot en met 1 september te zien in de Grote Kerk en op het Marktplein van Emmen. Voor meer over het werk van Woldhek zie www.woldhek.nl of download de gratis app met 1500 portretten en andere tekeningen via iTunes.
