Fijn verslag in Dagblad van het Noorden over het bezoek aan Emmen van een Chinese delegatie uit Xi‘an, afgelopen zaterdag. De Chinezen, hun namen worden door de krant niet genoemd, waren in Zuidoost-Drenthe voor de ondertekening van een intentie-overeenkomst. Ze zouden geïnteresseerd zijn in het pijnlijke gat dat Dierenpark Emmen straks achterlaat na de verhuizing naar de Es. Eerder meldde de krant al dat ze mogelijk een Chinees cultuurpark willen bouwen.
Marieke Kwak beschrijft de tevergeefs pogingen van journalisten om duidelijk te krijgen wat de Chinezen nu precies willen met het hart van Emmen. Of ze eigenaar worden van de grond, tegen welke prijs, met welk doel - de delegatie gaf op geen enkele vraag antwoord, volstaan werd met beleefdheden en dankwoorden. Het verslag in de krant was daarmee niet alleen een verslag van twee botsende culturen, maar ook het verslag van een journalistieke mislukking: wel vragen, geen antwoorden.
Blijkens het verslag hebben de Chinezen nog geen helder beeld wat ze in Emmen moeten. Eerst maar eens het huiswerk doen, tekende de krant op uit de mond van de tolk. Bij gebrek aan informatie werden daarop wethouder Bouke Arends en zijn ambtenaar aan het woord gelaten, de ceremonie-meesters van het non-gebeuren. Er moest geen Chinatown in Emmen komen, verzekerden ze. Beter was iets met een hotel en wellness-mogelijkheden in Chinese sferen, en een beetje horeca met winkeltjes. Iets met tempels en pagodes. Iets onderscheidends.
Het intrigerende is dat de bevolking van Emmen al lang weet wat met de grond moet gebeuren. Ze hebben zich daar in 2009 over uitgesproken tijdens een bijeenkomst in theater De Muzeval waar de beklonken verhuizing van het Dierenpark verder werd 'uitgerold'. Tussen die wilde plannen door werd vastgesteld dat er een ‘mensenpark’ aan de Hoofdstraat moest komen: een groene ruimte voor ontmoeting en recreatie. Daar was geen woord Chinees bij.
Door de ondertekening van de intentie-overeenkomst is duidelijk dat wethouder Arends daar het zijne van denkt. Alle gedroomde burgerwensen ten spijt, de wethouder wil vooral van de onverstandig gekochte grond af, tegen elk aannemelijk bod. De vraag of het wenselijk is Emmen op te zadelen met ‘tempels’ en ‘pagodes’ wordt niet gesteld, in plaats daarvan wordt de regie uit handen gegeven en de ‘Chinese cultuur’ omarmd. Harry Leutscher, meegaand raadslid van de eenmansfractie LEF kon het juichen niet laten: “Wanneer dit lukt, is het een prestatie van de bovenste plank van Bouke Arends. Ere wie ere toekomt”.
Maar wat betekent het eigenlijk, Chinese cultuur? We kennen het leeg geveegde Plein van de Hemelse Vrede, de gecensureerde internet-zoekmachine en de beknotting van Ai Weiwei. Dat zal toch niet bedoeld worden? Chinese cultuur, dat is toch, eh, onderwerping van het individu aan het collectief, ooit aan de keizer, daarna aan de communistische partij en vervolgens aan het socialistisch-kapitalisme waar de Socialistische Partij straks de verkiezingen in Nederland mee hoopt te winnen?
Het zorgelijke is ondertussen de klakkeloosheid waarmee investeerders worden onthaald in Emmen, waar bij gebrek aan alternatieven het laatste restje visie wordt weggemoffeld als zich een ondernemer in het raadhuis meldt. De Arabische delegatie, de afvaardiging uit India, het comite uit Brazilië - nummertje trekken niet nodig. Loop maar door. Geeft niet wat er gebeurt, als er maar íets gebeurt.
De Chinese delegatie valt weinig te verwijten. Als je Afrika mag opkopen, waarom dan zoiets ook niet op uitnodiging in Drenthe geprobeerd? Voor de Chinezen is vooral van belang hoe de ligging van park, de mogelijkheden, de omgeving en eventuele bodemschatten geëxploiteerd kunnen worden. Kortom, welke ingrediënten in Emmen ervoor kunnen zorgen dat de investering zich op termijn terugverdient. De bouw van een Achtklovendam? Het oprichten van een nieuw hunebed? Een perfecte kopie van een Dierenpark? Geld moet rollen.
Een jaar geleden bracht ik een bezoek aan Xi’an, voorafgaand aan een tentoonstelling in het verbouwde Drents Museum waar schatten van de Tang-dynastie mochten worden geëxposeerd. De stad was booming, zoals alle steden in China. Oude wijken waren in hoog tempo platgewalst om ruimte te maken voor duizelingwekkend hoge appartementencomplexen en nog meer fabrieken waar tijdens te lange dagen tegen te lage lonen gadgets voor de MediaMarkt moesten worden gemaakt. Dezelfde MediaMarkt die straks met dank aan projectontwikkelaar Peter van Dijk ook in Emmen wordt geopend.
Om Xi’an een modern toeristisch karakter te geven, werd het erfgoed opgepoetst - en nagemaakt waar het was verdwenen. Op veel plekken in het dichtgeslibte centrum werden bogen opgericht en beelden geplaatst die de indruk moeten wekken dat de betrokken lokale overheid zich bewust is van haar cultuur en oorsprong. Alsof de Culturele Revolutie nooit had plaatsgevonden. Daarnaast werden parken met Tang-architectuur aangelegd waar de stadsbevolking kon bijkomen van het werk in de fabriek. Jawel: groene ruimten voor ontmoeting en recreatie, maar dan met veel beton.
Emmen (<60.000 inwoners) is geen Xi'an (>6.000.000 inwoners). De een krimpt, de ander groeit. De een weet zich geen raad met het Volk van Grada en haalt daarom de cultuur uit China. De ander bulkt van het geld en ziet erfgoed als middel om nog meer geld te verdienen. Ik bezocht zo'n park, niet ver van een nagebouwde pagode opgericht voor een monnik die via de zijderoute heimelijk een heilig geschrift naar Het Rijk van het Midden had gebracht. Het zag er gelikt uit, het park, zeker door de ogen van een buitenstaander die het verschil tussen authentiek en imitatie, tussen tempel en pagode niet zonder certificaten kan onderscheiden.
Maar het meest opvallend waren toch wel de mensen voor wie het op papier allemaal gebouwd en bedoeld was.
Die waren er weer eens niet.
