Quizvraag: welke plaats wordt hier bedoeld? Grote stad in het noorden, enigszins geïsoleerd gelegen in een bij vlagen toverachtig landschap nabij de zee. Rijk verleden. Scheepsbouw. Banden met de olie-industrie. In de verdrukking geraakt in de jaren tachtig, maar bezig aan een comeback. Curieus dialect. Wil zich internationaal profileren met kunst en cultuur. Plaatselijke voetbalclub hoort bij de subtop. Negen letters.
Het is verleidelijk om Newcastle af te schilderen als het Groningen van Engeland. “Er zijn zeker parallellen”, zegt Jaap Dijkstra wethouder voor cultuur én economische zaken in Groningen. “Maar de schaal is anders; de regio telt bijna een miljoen inwoners. En Groningen heeft meer flair.” Afgelopen weekend was Dijkstra in Newcastle als hoofd van een delegatie met Groninger dichters die al jaren de stedenband met de Noord-Engelse stad warm houden.
Dit keer doen ze dat aan de rivier de Tyne, met uitzicht op de spectaculaire Gateshead Millennium Bridge - Martinus Nijhoff zou het prachtig hebben gevonden. Gastheer Keith Armstrong laat eerst zijn Britse collega’s de revue passeren: Ellen Phethean, Ian Holm, Paul Summers. En kondigt daarna Anneke Claus, Tjitse Hofman, Emiel Matulewicz, Willem Groenewegen, Ronald Ohlsen (foto) en Rense Sinkgraven aan.
De laatste komt tot een opvallend eerbetoon, een voorproefje uit zijn nieuw te verschijnen bundel:
Uitbuikende mannen ontbijten met bier,
vrouwen als buffels staren in onvervulde dromen.
Het casino verspeelt hun kansen keer op keer.
Ontvlucht het weer in winkelparadijzen
bezoek Grainger Market en koop wat je al hebt.
Newcastle is bezig te veranderen. De afgelopen tien jaar is ruim zeshonderd miljoen euro uitgetrokken om de stad een nieuwe toekomst te bezorgen. Het leeuwendeel is gestoken in de cultuursector en het opknappen van theaters. Aan de oever van de Tyne is in 2004 een muziekpaleis geopend waar het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam bij verbleekt, The Sage. Even verderop staat de Baltic, een voormalige meelfabriek die sinds 2002 dienst doet als kunsthal.
“In de jaren tachtig was hier een enorme braindrain”, vertelt cultuurintendant Stella Hall. “Het bezoek aan onze culturele instellingen was het laagst van heel Engeland. De scheepsbouw komt niet meer terug, de mijnen blijven dicht, er moest iets gebeuren om de bevolking weer een gevoel van trots te geven. Doing and not just consuming. Newcastle wilde aanvankelijk culturele hoofdstad van de wereld worden. Toen de keuze op Liverpool viel, hebben we besloten door te gaan met onze transformatie.”
Afgaand op het uitgaansleven heeft de stad een lange weg te gaan; veel toffe jongens in T-shirts en hooggehakte meisjes in niemendalletjes. Niet het publiek dat je associeert met musea, concerten en theaters. “We proberen bewust de drempels laag te houden en organiseren veel festivals die ervoor moet zorgen dat mensen makkelijker een culturele instelling binnenstappen”, zegt Hall.
Vandaar wellicht dat Northern Stage, het Grand Theatre van Newcastle, het culturele seizoen opent met een stoffige variant op het vertrouwde Blauwbaardverhaal, de theatervoorstelling The Bloody Chamber. Voor een uitverkochte zaal, dat dan weer wel. Hall: “Ik kom hier al jaren. Vaak word ik naar het theatre gebracht door dezelfde taxichaffeur. Laatst vroeg hij mij: ‘Dat gebouw, wat gebeurt daar toch allemaal.' ”
Ronald Ohlsen, voor de tweede keer als dichter in Newcastle, gelooft heilig dat het voor een stad loont om flink te investeren in cultuur. “Nadat ze in Bilbao een museum hadden neergezet, begon iedereen in de buurt van het museum zijn huis op te knappen”, memoreert hij. “Het gaat niet van de ene op de andere dag. Maar er verandert wel degelijk iets als je besluit kunstenaars en hun kunst serieus te nemen. Dat is hier zo, en dat is Groningen ook zo.”
