Wie over Esther Gerritsen (1972) leest, struikelt vroeg of laat over het woord ’talent'. Daar kan de schrijfster zelf niets aan doen, het is haar uitgever die de term keer op keer naar voren schuift. Nu ook weer: de derde roman van Gerritsen wordt door De Geus gepresenteerd als ’de doorbraak van een groot talent'.
Dominique Seegers, hoofdpersoon uit De kleine miezerige god, zou zo'n predicaat vreselijk vinden; het schept maar verwachtingen. En het leven is al moeilijk genoeg. Zeker als je vader is overleden aan kanker, je moeder begint te dementeren en jij net naar Amsterdam bent verhuisd om opnieuw te beginnen. Nog zoiets: opnieuw beginnen, hoe moet dat eigenlijk? Zijn daar ook andere mensen bij nodig?
Dominique, werkzaam in een psychiatrische kliniek, weet het allemaal niet zo goed. Met als gevolg dat alles haar overkomt, hoezeer ze ook twijfelt en tegenspartelt. Haar buurvrouw, de oude mevrouw Jovkov, dringt zich aan haar op. De lelijke kroegloper Kris kan ze niet op afstand houden. Als ze dan ook nog eens zwanger raakt en geheel tegen haar voornemen in besluit het kind te houden, is het drama compleet.
Driehonderd bladzijden lang is het tobben geblazen in De kleine miezerige god, en dat verveelt geen moment. Met dank aan een prachtig personage, een jonge vrouw die haaks staat op de powervrouwen van televisie en reclame, de Katja Schuurmans, de Sophie Hilbrands en Victoria Koblenkos. Een meid die niet op haar toekomst is voorbereid en er nu eens niet in slaagt het leven naar haar hand te zetten.
Een onvermogen om werkelijk contact te maken, daar draait het allemaal om in deze roman vol dolende zielen. "Alle mensen waren vreemden, waar je in kon verdwijnen, korte tijd, zodat je hen en jezelf vergat en als je weer uit ze tevoorschijn kwam, zag je nog beter hoe vreemd ze waren", concludeert Dominique. Wie geen contact maakt of heeft, wordt niet gezien en bestaat eigenlijk niet. Dat geldt ook voor god. Met of zonder hoofdletter.
Gerritsen zet haar misfit met groot inlevingsvermogen neer, nergens wordt het geploeter larmoyant. Ze beschikt over een goed gevoel voor pijnlijke details en schrijft dialogen met zoveel spanning dat je het als lezer op de pagina kunt horen knetteren: ’Hallo', zei ze. Ze liep stijfjes op hem af en kuste hem op zijn wang. ’Wat doe je raar", zei Kris en dat was niet de reactie die ze op haar beheerste entree had verwacht. ’Hoezo?' ’Je doet beleefd. Ben je bij je moeder geweest?'
Alles in De kleine miezerige god wordt consequent klein gehouden en dat is precies wat deze roman zo groot maakt. Moest Gerritsen in haar vorige roman Normale dagen (2005) nog een terrorist opvoeren om stil te staan bij het alledaagse leven, inmiddels heeft ze geen A.F.Th. van der Heijden-achtige gebaren meer nodig om te zeggen wat ze zeggen wil. Een grote sprong voorwaarts noemen we zoiets. Of een doorbraak, dat mag ook.
Boek: De kleine miezerige god. Auteur: Esther Gerritsen. Uitgever: De Geus. Prijs: €21,90 (316 blz.)
