Miljoen Nederlanders hebben wortels in ‘Veenhuizen’

Minimaal een miljoen Nederlanders hebben wortels die teruggaan naar de Drentse paupergestichten in de negentiende eeuw zoals de strafkolonie in Veenhuizen. Dat blijkt uit een raming door CBS-demograaf Carel Harmsen naar aanleiding van het boek Het pauperparadijs van Suzanna Jansen.

Harmsen baseert zich op gegevens uit het Drents Archief en het Gevangenismuseum Veenhuizen over de vijf koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid. Tussen 1840 en 1858 was destijds twee procent van de Nederlandse bevolking in Drenthe ondergebracht voor heropvoeding of om een straf uit te zitten.

In Het pauperparadijs beschrijft de Amsterdamse journalist Suzanna Jansen hoe haar voorouders in de koloniën werden ‘opgevoed’ en hoe moeilijk het was om zich aan deze omgeving te ontworstelen. “Ik hoop dat het mensen aan het denken zet over de erfelijkheid van armoede en hoe in Nederland met armoede is omgegaan”, vertelt ze.

In de koloniën van Weldadigheid werd destijds met tucht, discipline en beloning geprobeerd 60.000 arme mensen te ‘verheffen’. Vertaald naar deze eeuw zouden nu 300.000 Nederlanders in zo’n kamp zitten, berekende de CBS-demograaf. “Toen was het een sociaal experiment, maar het idee van opvoedingskampen is nooit verdwenen”, zegt Jansen.

Met haar boek wil de journalist op de eerste plaats een goed verhaal vertellen. “Maar ik wil ook laten zien dat mensen, ondanks alle mooie ideeën over het oplossen van problemen, niet zo plooibaar zijn als de theorie veronderstelt. Sommige onderwerpen zijn daarvoor domweg te complex.”