Twintig jaar geleden werd in Hardenberg misschien wel het mooiste keramiek van Nederland gemaakt, in de meest moderne fabriek van ons land. Maar vanwege geringe winsten én onvermogen om ontwerpen onder de aandacht van musea en experts te brengen, was de bloei slechts van korte duur. In 1993 viel het doek.
Tot en met eind oktober 2006 staan de producten van Plateelbakkerij Flora uit Hardenberg opnieuw in de schijnwerpers. Directe aanleiding is een tentoonstelling in Stedelijk Museum 's Hertogenbosch met keramiek dat tussen 1945 en 2000 onder de naam Flora is geproduceerd. Daarnaast is bij uitgeverij Waanders een boek verschenen met veel aandacht voor het Hardenbergse hoogtij.
In het boek schetst Friggo Visser, conservator van Keramisch Museum Goedewaagen in Nieuw-Buinen, de opkomst en ondergang van Flora- Hardenberg. Die opkomst begint in 1980, als wordt besloten de Flora-fabriek in Gouda naar Overijssel over te hevelen. De ondergang is een feit als concurrent Goedewaagen uit Nieuw-Buinen de fabriek opslokt en in 1993 de productie wordt gestaakt.
Het verhaal van Flora-Hardenberg is ook het verhaal van een periode waarin westerse bedrijven, gelokt door subsidies en goedkope arbeidskrachten, in Noordoost-Nederland neerstrijken. Flora zette in Hardenberg een ongekend moderne fabriek neer, met vijftig personeelsleden, twee keer zoveel als in Gouda. Aanvankelijk vielen de resultaten tegen. Pas na drie jaar liep de productie op rolletjes, maar door in te zetten op massaproductie bleef de winst gering.
Dat Flora-keramiek uit Hardenberg hoog staat aangeschreven, is volgens Visser te danken aan een tentoonstelling in Amsterdam onder de titel 15 ontwerpers zoeken een industrie in 1987. Dankzij deze expositie lukte het om contacten te leggen met een nieuwe generatie ontwerpers, veelal leerlingen van Jan van der Vaart. Tevens ging het bedrijf in zee met ontwerper Floris Meydam, de nestor van het keramisch design in Nederland.
Tussen 1987 en 1992 verkocht Flora 'gigantisch', weet Visser. Toch lukte het nooit om Hardenberg te laten floreren: de winst bleef gering, een recessie zorgde voor omzetverlies, de Aziaten rukten op. Tweede oorzaak was het onvermogen om de producten onder aandacht van designexperts te brengen. In 'Milaan', hét podium voor ontwerp op allerlei gebied, kreeg het bedrijf geen poot aan de grond.
Met als gevolg dat het Hardenbergse keramiek buiten de internationale museumcollecties bleef en door kapitaalkrachtigen niet op juiste waarde werd geschat. Het doek voor de fabriek mag dan zijn gevallen, het design leeft nog altijd voort. Zo is een flink aantal Flora- modellen opgegaan in de huidige productie van Goedewaagen. En onlangs nog werden twee Flora-ontwerpen van Floris Meyboom uitgevoerd voor een museum in Leerdam. In Nieuw-Buinen wordt een wederopstanding van het merk dan ook niet uitgesloten.
De tentoonstelling Flora Keramiek, 1945 - 2000 is nog te zien t/m 29/10/2006 in het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch. Open: di t/m zo 13.00 tot 17.00 uur. Di en do ook tot 21.00 uur. Het boek Flora Keramiek door Jan Broekmeijer, Friggo Visser en Ronald Zalmé is verschenen bij uitgeverij Waanders (80 blz., €19,50.)
